Thống nhất phương án giao Hà Nội làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt quốc gia 40.000 tỷ đồng

Chiều 25/6, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với Bộ Xây dựng, UBND TP Hà Nội, một số bộ, ngành và ủy ban của Quốc hội về phương án giao thành phố làm cơ quan chủ quản một số dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu tại cuộc họp. Ảnh: VGP

Bộ Xây dựng cho biết đề xuất này có cơ sở chính trị từ các kết luận, nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển giao thông vận tải đường sắt, xây dựng Thủ đô và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Về pháp lý, các dự án dự kiến giao Hà Nội đều là công trình lớn, cấp bách, có thể áp dụng Nghị quyết 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù đối với các dự án quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Luật Đầu tư công cũng không giới hạn cơ quan chủ quản chỉ là bộ quản lý chuyên ngành.

Theo Bộ Xây dựng, việc giao Hà Nội làm cơ quan chủ quản thuộc thẩm quyền của Thủ tướng. Cách làm này sẽ giúp thành phố áp dụng các cơ chế đặc thù của Nghị quyết 258 và Luật Thủ đô, qua đó rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và bảo đảm đồng bộ với các dự án hạ tầng đang triển khai.

Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết hai dự án được đề xuất giao cho thành phố gồm tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi và tuyến đường sắt vành đai phía đông kết nối Hà Nội với Hưng Yên. Tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 40.000 tỷ đồng.

Hai tuyến này được đánh giá có vai trò quan trọng trong việc di dời đường sắt quốc gia hiện hữu ra khỏi khu vực nội đô, tạo không gian triển khai quy hoạch đô thị, cải tạo mở rộng quốc lộ 1A và thực hiện các dự án hạ tầng trọng điểm khác.

Theo lãnh đạo Hà Nội, nếu thực hiện theo quy trình thông thường, thời gian chuẩn bị và triển khai có thể kéo dài 4-5 năm. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành các dự án trong giai đoạn 2027-2028.

Ông Đặng Sỹ Mạnh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, cho rằng hai dự án trên là điều kiện tiên quyết để di dời và tổ chức lại tuyến đường sắt hiện hữu đoạn Ngọc Hồi - Hà Nội - Gia Lâm. Doanh nghiệp này cũng đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ phương án tổ chức hệ thống ga trung tâm nhằm bảo đảm hiệu quả khai thác lâu dài.

Đại diện các bộ Tài chính, Tư pháp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Ủy ban Pháp luật của Quốc hội thống nhất chủ trương giao Hà Nội làm cơ quan chủ quản các dự án đường sắt quốc gia. Tuy nhiên, các ý kiến cho rằng cần hoàn thiện cơ sở pháp lý để xử lý vướng mắc từ Luật Đường sắt hiện hành trước khi áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 258/2025/QH15.

Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp nghe báo cáo phương án giao thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản một số dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn - Ảnh: VGP

Về lâu dài, nhiều ý kiến đề xuất nghiên cứu sửa Luật Đường sắt theo hướng mở rộng phân cấp, cho phép địa phương làm chủ đầu tư các dự án đường sắt trên địa bàn.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc thống nhất áp dụng các cơ chế, chính sách theo Nghị quyết 258/2025/QH15 để triển khai dự án.

Phó Thủ tướng giao các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định việc giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản hai tuyến đường sắt nêu trên.

Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với Hà Nội và các cơ quan liên quan triển khai các bước tiếp theo, lựa chọn phương thức thực hiện phù hợp, vừa bảo đảm đúng quy định pháp luật, vừa đáp ứng yêu cầu tiến độ.

Phó Thủ tướng lưu ý nếu các tuyến đường sắt này không được triển khai đúng thời hạn, nhiều dự án hạ tầng quan trọng khác trên địa bàn Hà Nội sẽ bị ảnh hưởng.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng giao Bộ Xây dựng khẩn trương nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Đường sắt theo hướng phù hợp với yêu cầu thực tiễn và chủ trương phân cấp, phân quyền cho địa phương.