Thông qua cơ chế đặc thù tháo gỡ vướng mắc cho các dự án APEC 2027

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Chính phủ, đã trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết.

Không mở rộng phạm vi, không tạo tiền lệ

Theo Nghị quyết, cơ chế đặc thù được áp dụng đối với các dự án, công trình, hạng mục công trình đã được tổ chức triển khai, thi công xây dựng từ tháng 3/2025 đến trước ngày 18/5/2026, trước khi hoàn thiện thủ tục theo quy định của pháp luật.

Phạm vi áp dụng gồm các dự án thuộc danh mục phục vụ Hội nghị APEC 2027 tại Quyết định số 948/QĐ-TTg; các công trình, hạng mục thuộc dự án đối ứng thực hiện trên quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư Dự án Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC theo hợp đồng xây dựng - chuyển giao; hoạt động khai thác, thu hồi khoáng sản, đổ và tiếp nhận chất thải từ hoạt động xây dựng phục vụ các dự án này.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo. Ảnh: Đức Thanh

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát, hoàn thiện đầy đủ danh mục dự án, công trình áp dụng Nghị quyết để báo cáo Quốc hội.

Chính phủ, các bộ, ngành và UBND tỉnh An Giang sẽ thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, thanh tra, bảo đảm chỉ áp dụng Nghị quyết đối với các dự án, công trình thuộc phạm vi được cấp có thẩm quyền cho chủ trương; “tuyệt đối không mở rộng phạm vi áp dụng hoặc tạo tiền lệ trong việc xử lý các trường hợp tương tự”, phù hợp với tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Theo Nghị quyết, các dự án đầu tư công, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư đã thi công nhưng chưa hoàn thiện thủ tục được tiếp tục tổ chức thi công, bố trí và giải ngân vốn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ. Công trình thuộc dự án đối ứng của dự án BT chưa hoàn thành thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư được thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt theo pháp luật về đầu tư.

Đối với dự án đã thi công nhưng chưa hoàn thiện thủ tục xây dựng, chủ đầu tư, nhà đầu tư được tiếp tục tổ chức thi công theo hồ sơ thiết kế đã có, nhưng phải cam kết bằng văn bản và chịu trách nhiệm về an toàn kết cấu, chịu lực của công trình. Trường hợp không có đầy đủ hồ sơ để đánh giá chất lượng, phải tổ chức kiểm định, đánh giá chất lượng, an toàn, khả năng vận hành và khắc phục tồn tại trước khi tiếp tục thi công hoặc đưa công trình vào sử dụng.

Nghị quyết cũng cho phép UBND tỉnh An Giang giao đất, cho thuê đất từng phần diện tích hình thành từ hoạt động lấn biển để triển khai dự án BT và các công trình chức năng. Quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư dự án BT thuộc trường hợp giao đất, cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất, không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư; giá trị quỹ đất được xác định theo giá đất cụ thể.

Trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực, các cơ quan, tổ chức, chủ đầu tư, nhà đầu tư, nhà thầu phải hoàn thành hồ sơ, tài liệu làm cơ sở ghi nhận khối lượng, giá trị công trình đã thi công. Trường hợp cần thiết, UBND tỉnh An Giang được quyết định gia hạn một lần, nhưng không quá 6 tháng. Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán và giá trị quỹ đất thanh toán trước khi UBND tỉnh phê duyệt quyết toán toàn bộ dự án.

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, không buông lỏng quản lý

Về cơ chế kiểm tra, giám sát, hậu kiểm, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng bổ sung cơ chế kiểm soát có sự phối hợp giữa tỉnh An Giang với các bộ, ngành trong tiếp nhận chất thải, thu hồi và khai thác khoáng sản, thẩm định, nghiệm thu công trình, bảo đảm an toàn về môi trường, phòng cháy, chữa cháy, an toàn lao động và lợi ích của cả nước.

“Việc áp dụng cơ chế đặc thù để miễn, giảm một số thủ tục thực chất là nhằm chuyển từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm, hoàn toàn không bỏ qua hay buông lỏng quản lý” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh. Cơ chế này chỉ được áp dụng khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chí chặt chẽ, không nhằm thay đổi hoặc miễn trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu theo quy định.

Các đại biểu tham dự phiên họp sáng 24/8. Ảnh: Quochoi.vn

Nghị quyết xác định rõ nguyên tắc không hợp pháp hóa sai phạm có tính chất vụ lợi, không để phát sinh sai phạm mới, không loại trừ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có sai phạm vì mục đích vụ lợi; xử lý nghiêm hành vi lợi dụng Nghị quyết để tham nhũng, tiêu cực, gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo cũng được chỉnh lý để thể hiện rõ trách nhiệm của Chính phủ, các bộ, ngành và UBND tỉnh An Giang; vai trò của Chính phủ trong đồng hành, phối hợp với địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc khi triển khai các dự án phục vụ APEC 2027.

Chưa bổ sung cơ chế gỡ vướng về định mức, đơn giá

Ngoài ra, trong quá trình hoàn thiện dự thảo nghị quyết, UBND tỉnh An Giang và các nhà đầu tư đã báo cáo Quốc hội, Chính phủ về một số vướng mắc trong việc áp dụng định mức đơn giá xây dựng của các dự án công trình phục vụ Hội nghị cấp cao và đề nghị bổ sung cơ chế chính sách để xử lý tại nghị quyết.

“Chính phủ nhận thấy, đây là những vấn đề mới phát sinh, chưa được UBND tỉnh An Giang báo cáo trong suốt quá trình xây dựng nghị quyết, do đó đến thời điểm hiện nay chưa có cơ sở để Chính phủ đánh giá toàn diện và báo cáo cấp có thẩm quyền cho chủ trương xử lý” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn trình bày.

Vì vậy, để đảm bảo có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn xem xét xử lý vướng mắc này theo đúng thẩm quyền và trình tự, thủ tục quy định, căn cứ vào khoản 3 Điều 11 của dự thảo Nghị quyết, sau khi Nghị quyết được ban hành, Chính phủ sẽ chỉ đạo UBND tỉnh An Giang và các cơ quan liên quan đánh giá toàn diện, đầy đủ những vướng mắc và đề xuất giải pháp xử lý phù hợp, đảm bảo cấp có thẩm quyền xem xét cho chủ trương xử lý./.