Thông qua công ước đầu tiên về quyền người lao động trên nền tảng số

Người lao động trên nền tảng số, bao gồm xe ôm công nghệ, giao hàng, nhận giúp việc qua ứng dụng công nghệ, lần đầu tiên được bảo vệ quyền lợi bởi một công ước quốc tế.

Tài xế xe ôm công nghệ cùng nhiều loại hình nghề nghiệp tự do thông qua nền tảng số khác sẽ được bảo vệ quyền lợi cơ bản với công ước mới của ILO. Ảnh: Hoàng Anh.

Tài xế xe ôm công nghệ cùng nhiều loại hình nghề nghiệp tự do thông qua nền tảng số khác sẽ được bảo vệ quyền lợi cơ bản với công ước mới của ILO. Ảnh: Hoàng Anh.

Vừa qua, tại kỳ họp thứ 114 của Tổ chức Lao động thế giới (ILO), với hơn 90% số phiếu thuận, Công ước số 193 về việc làm bền vững trong nền kinh tế nền tảng số đã chính thức được thông qua, thiết lập những tiêu chuẩn lao động cơ bản cho xe ôm công nghệ, giao hàng hay nhiều nghề nghiệp tự do trên nền tảng trực tuyến khác.

Công ước yêu cầu tăng cường tính minh bạch trong hệ thống quản lý việc làm tự do bằng thuật toán của các công ty cung cấp nền tảng, được sử dụng để phân phối công việc, tính mức chi phí và đánh giá hiệu suất làm việc.

Bên cạnh đó, Công ước mới của ILO cũng đưa những tiêu chuẩn mang tính công bằng về thu nhập, an sinh xã hội, điều kiện làm việc cũng như quyền thương lượng tập thể.

Công ước 193 của ILO được thông qua trong bối cảnh nền kinh tế chia sẻ đang phát triển mạnh trên toàn cầu, thu hút hàng trăm triệu lao động tham gia “bán” sức lao động trên những nền tảng trực tuyến.

Các công việc tự do, còn được gọi là freelance, rất đa dạng, từ những việc phổ thông như tài xế, giao hàng, dọn dẹp cho đến những công việc yêu cầu trình độ kỹ thuật hoặc học thuật ở mức nhất định như phiên dịch, viết lách, thiết kế, lập trình.

Đáng chú ý, bên cạnh lực lượng lao động toàn thời gian, không ít người lựa chọn lao động trên nền tảng số như một giải pháp kiếm thêm thu nhập sau giờ làm việc chính thức.

Tại Việt Nam, xu hướng lao động trên nền tảng số đang phát triển một cách mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của người lao động ở đa dạng độ tuổi, ngành nghề, trình độ công việc.

Làm việc tự do được xem là giải pháp giúp người lao động linh hoạt thời gian, cân bằng giữa công việc với cuộc sống nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ thiếu công bằng khi người lao động không được hưởng các chế độ bảo vệ lao động tiêu chuẩn.

Trong đó, nhóm rủi ro nhất là những người hành nghề phổ thông, dễ thấy nhất tại Việt Nam là người giao hàng, xe ôm công nghệ. Với sự xuất hiện của ngày càng nhiều nền tảng, người lao động phải duy trì làm việc nhiều giờ một ngày, đánh đổi sức khỏe để giữ thu nhập.

Các nền tảng số cung cấp dịch vụ gọi người lao động tự do là “đối tác kinh doanh”, qua đó không phải đảm bảo quyền lợi về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp hay quyền lợi về công đoàn. Tuy nhiên, với xu hướng lựa chọn nghề tự do như một công việc đem lại thu nhập chính, những định nghĩa này không còn phù hợp.

Thực tế đó dẫn đến một số động thái mang tính pháp lý để bảo vệ quyền lợi của người lao động tự do tại Việt Nam. Cụ thể, Luật Lao động 2019 chính thức quy định điều kiện cấu thành hợp đồng lao động là công việc được trả công, có quản lý điều hành và giám sát, bất kể hợp đồng đó mang tên gọi là gì.

Công ước số 193 của ILO hứa hẹn cung cấp thêm những nền tảng pháp lý căn bản, qua đó thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa những chính sách bảo vệ quyền lợi người lao động tự do, lao động trên nền tảng số tại Việt Nam cũng như các quốc gia trên thế giới.

Hoàng Đông

Nguồn Nhà Quản Trị: https://theleader.vn/thong-qua-cong-uoc-dau-tien-ve-quyen-nguoi-lao-dong-tren-nen-tang-so-d46454.html