Thông tư 89 chặn đường các trường học 'phù phép' điểm số, lấy tỷ lệ tốt nghiệp để 'báo công' thành tích

Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT), cho rằng đổi mới kiểm tra, đánh giá không chỉ nhằm thay đổi cách thức tổ chức mà còn phải bảo đảm điểm số phản ánh trung thực năng lực học sinh, khắc phục bệnh thành tích và ngăn chặn hành vi can thiệp trái quy định.

Trước đó, Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư 89/2026/TT-BGDĐT (gọi tắt là Thông tư 89) quy định việc kiểm tra định kỳ theo đề chung ở một số khối lớp, tổ chức kiểm tra trên máy tính và quản lý kết quả đánh giá học sinh. Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/12.

Kiểm tra chung để phát hiện bất thường, không mặc định trường nâng điểm

Theo Thông tư 89, Sở GD&ĐT chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra định kỳ chung cho các cơ sở giáo dục trên địa bàn đối với một số môn học, khối lớp được lựa chọn. Học sinh lớp 5 kiểm tra vào cuối học kỳ I và cuối năm học; học sinh lớp 9 và lớp 12 kiểm tra vào cuối học kỳ I và cuối học kỳ II.

Đây là hình thức tổ chức kiểm tra định kỳ theo quy định, không phải một kỳ thi mới.

Ông Tài cho hay đề kiểm tra chung tạo thêm căn cứ để cơ quan quản lý đối chiếu, phân tích kết quả giữa các cơ sở giáo dục, nhận diện những mặt mạnh, hạn chế và vấn đề cần điều chỉnh trong quá trình thực hiện chương trình. Qua đó, ngành giáo dục có thể chỉ đạo sát hơn, đồng thời giúp nhà trường, giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học và hỗ trợ học sinh phù hợp.

Tuy nhiên, theo ông, chênh lệch kết quả giữa các trường không mặc nhiên là bằng chứng của việc nâng điểm hay vi phạm. Những dấu hiệu bất thường cần được xác minh khách quan, dựa trên dữ liệu và quy trình phù hợp.

Kết quả kiểm tra chung cũng không phải căn cứ duy nhất để xếp hạng nhà trường, đánh giá giáo viên hoặc kết luận về năng lực học sinh. Việc phân tích cần đặt trong bối cảnh cụ thể, kết hợp với các hình thức đánh giá khác và sử dụng đúng mục đích.

Không lấy tỷ lệ học sinh giỏi làm thước đo thành tích

Cùng với Thông tư 89, Chỉ thị 37/CT-TTg ngày 20/10 của Thủ tướng Chính phủ đặt yêu cầu tăng cường tính trung thực, khách quan, công bằng và thực chất trong học tập, kiểm tra, đánh giá và thi cử.

Theo ông Tài, Chỉ thị yêu cầu đổi mới việc giao chỉ tiêu xếp loại, kết quả thi, kiểm tra, đánh giá phục vụ thi đua, khen thưởng theo hướng không tạo áp lực thành tích. Không lấy riêng tỷ lệ học sinh khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp hoặc kết quả thi làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân.

Chỉ thị cũng nghiêm cấm việc chỉ đạo, gây sức ép hoặc can thiệp trái quy định nhằm nâng điểm, nâng tỷ lệ tốt nghiệp, làm sai lệch kết quả học tập hoặc che giấu vi phạm để đạt thành tích.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông nhấn mạnh, khắc phục bệnh thành tích không thể chỉ dựa vào đề kiểm tra chung hay giải pháp kỹ thuật. Điều quan trọng là triển khai đồng bộ việc đổi mới dạy học, nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá, tăng trách nhiệm của người đứng đầu, minh bạch quy trình và kết quả, kịp thời phát hiện, xử lý hành vi cố tình làm sai lệch kết quả.

Đánh giá thực chất cũng không đồng nghĩa với việc chỉ chú trọng điểm số hoặc tăng độ khó của bài kiểm tra. Học sinh cần biết mình đã đạt được gì, còn hạn chế ở đâu và cần cố gắng như thế nào. Những em gặp khó khăn phải được hỗ trợ để tiến bộ, thay vì bị gắn nhãn hoặc so sánh máy móc với bạn bè.

Mục tiêu cuối cùng được ông Tài nhiều lần khẳng định vẫn là bảo đảm điểm số và nhận xét phản ánh trung thực kết quả học tập, mỗi học sinh được đánh giá công bằng và có cơ hội phát triển đúng năng lực. Đây cũng là tinh thần “học thật, thi thật, đánh giá thật” mà ngành giáo dục cần kiên trì thực hiện.