Thu, chi trường học: Công khai để tạo đồng thuận

Trường Tiểu học Hương Sen (phường Thành Sen) được thành lập trên cơ sở hợp nhất 4 trường: Tiểu học Thạch Linh, Tiểu học Hà Huy Tập, Tiểu học Đại Nài và Tiểu học Nam Hà. Hiện trường có 92 lớp, 2.974 học sinh, tổ chức hoạt động tại một điểm trường chính và 3 phân hiệu. Sau sáp nhập, việc ổn định hoạt động tại 4 địa điểm đặt ra yêu cầu không nhỏ về cân đối nguồn lực và thống nhất quản lý. Vì vậy, nhà trường xác định ưu tiên những khoản chi trực tiếp phục vụ học sinh, đồng thời công khai, minh bạch các khoản thu, chi; không huy động đóng góp tràn lan.

Thầy Nguyễn Trường Thư – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hương Sen chủ trì cuộc họp, thông tin và thống nhất phương án thu, chi đầu năm học với đội ngũ giáo viên.

Theo thông tin từ nhà trường, trong thời gian chờ hướng dẫn mới, mức tiền ăn bán trú hiện đang được nhà trường và các bậc phụ huynh thống nhất tạm thu là 30.000 đồng/học sinh/ngày. Đồng thời, nhà trường thực hiện thu hộ các khoản theo quy định và thỏa thuận hợp lệ, trong đó có bảo hiểm y tế, bảo hiểm thân thể đối với học sinh lớp 1. Đối với nước uống, trường chưa tổ chức thu tiền mà ký hợp đồng tạm thời với đơn vị cung cấp nước uống tinh khiết.

Trong công tác vận động tài trợ, Trường Tiểu học Hương Sen xây dựng kế hoạch chung toàn trường, thay vì chia nhỏ theo từng phân hiệu. Cách làm này hướng đến thống nhất đầu mối quản lý, tập trung nguồn lực cho những nhu cầu cấp thiết và thuận lợi hơn trong công khai, giám sát. Theo đó, năm học 2026-2027, trường dự kiến ưu tiên 3 nhóm hạng mục: lắp đặt mái che sân trường; xây dựng mô hình “Thư viện xanh” tại phân hiệu Thạch Linh; rà soát, bổ sung tivi thông minh, điều hòa nhiệt độ tại các lớp còn thiếu ở 3 phân hiệu. Các hạng mục sẽ được xem xét theo thứ tự ưu tiên, không triển khai dàn trải khi chưa đủ nguồn lực.

Thầy Nguyễn Trường Thư - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hương Sen cho biết: "Nguyên tắc xuyên suốt là vận động tài trợ hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện, tùy điều kiện của mỗi gia đình, không cào bằng, không áp đặt mức đóng góp tối thiểu. Nhà trường cũng dự kiến ứng dụng công nghệ thông tin trong công khai kế hoạch vận động tài trợ, thông tin tiếp nhận và sử dụng kinh phí; tạo điều kiện để phụ huynh, nhà tài trợ theo dõi, giám sát. Việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn tài trợ phải bảo đảm đúng quy định, có chứng từ và công khai rõ ràng".

Trường Mầm non Hà Huy Tập (phường Hà Huy Tập) chú trọng công khai, minh bạch các khoản thu, chi, bảo đảm đúng quy định.

Tại Trường Mầm non Hà Huy Tập (phường Hà Huy Tập), nhà trường cũng xác định việc vận động tài trợ phải gắn với điều kiện thực tế, đồng thời phân định rõ trách nhiệm đầu tư và bảo đảm quyền tham gia tự nguyện của phụ huynh.

Trường Mầm non Hà Huy Tập xây dựng quy trình vận động tài trợ chặt chẽ, từ khảo sát nhu cầu, hoàn thiện kế hoạch đến lấy ý kiến và công khai với phụ huynh trước khi triển khai. Cụ thể, nhà trường phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát hiện trạng cơ sở vật chất, xác định những hạng mục cần thiết, xây dựng kế hoạch trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Tiếp đó, kế hoạch được báo cáo, xin ý kiến ban chấp hành đảng bộ và chi bộ nhà trường; ban giám hiệu trao đổi với ban đại diện cha mẹ học sinh, trước khi tổ chức họp phụ huynh toàn trường để thông tin, giải thích rõ mục đích và nội dung vận động.

Cô Trần Thị Hoa (áo xanh) - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hà Huy Tập trao đổi về các bước triển khai thu chi của nhà trường.

Cô Trần Thị Hoa - Hiệu trưởng Trường Mầm non Hà Huy Tập cho hay: "Đối với trang thiết bị phục vụ trực tiếp hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ, nhà trường vận động phụ huynh chung tay trên tinh thần tự nguyện, phù hợp điều kiện từng gia đình. Riêng tài liệu, học liệu, trường không đứng ra thu tiền mà giới thiệu danh mục thiết thực để phụ huynh chủ động mua sắm cho con. Trường không tổ chức thu quỹ trường, quỹ lớp, quỹ ban đại diện cha mẹ học sinh; các khoản thu hộ và dịch vụ phải thực hiện theo quy định, hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền".

Còn tại Trường THPT Lý Tự Trọng, năm học 2026-2027, trước khi đề xuất sửa chữa, nâng cấp cơ sở vật chất hoặc vận động tài trợ, nhà trường rà soát từng hạng mục, xác định mức độ cần thiết và khả năng thực hiện. Thầy Đoàn Minh Điền - Hiệu trưởng Trường THPT Lý Tự Trọng chia sẻ: "Mọi phương án thu, chi phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, xuất phát từ nhu cầu thực tế của học sinh và nguyện vọng chính đáng của phụ huynh. Nhà trường phát huy dân chủ, lấy ý kiến ban cán sự các lớp và ban đại diện cha mẹ học sinh, thảo luận, thống nhất trước khi hoàn thiện đề án trình cấp có thẩm quyền phê duyệt".

Trường THPT Lý Tự Trọng chủ động rà soát nhu cầu đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, bảo đảm sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ dạy và học.

Thời gian qua, Hà Tĩnh đã ban hành văn bản giao Sở Giáo dục và Đào tạo tăng cường chỉ đạo, thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo năm học 2026-2027; giải trình về các mức thu, khoản thu tại các cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý; công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh về tình trạng lạm thu, tổng hợp các vi phạm và tham mưu UBND tỉnh báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo theo quy định. Cùng với đó, Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch thu, chi đúng quy định, sát nhu cầu thực tế, phù hợp điều kiện kinh tế của phụ huynh; việc huy động tài trợ phải bảo đảm tự nguyện, công khai, minh bạch, đúng mục đích, không áp đặt mức đóng góp, không để xảy ra lạm thu. Qua đó, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính trường học, tạo sự đồng thuận trong phụ huynh và xã hội.

Hiện các cơ sở giáo dục trên địa bàn Hà Tĩnh cũng đang rà soát, xây dựng phương án thu, chi theo hướng tiết kiệm, công khai, minh bạch, bảo đảm đúng quy định. Trong đó, các khoản thu được cân nhắc trên cơ sở nhu cầu thực tế, ưu tiên những nội dung thiết yếu phục vụ dạy và học; việc vận động tài trợ phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, không áp đặt mức đóng góp, không để phát sinh tình trạng lạm thu.

Việc thực hiện công khai, minh bạch các khoản thu, chi sẽ tạo sự đồng thuận giữa nhà trường và phụ huynh, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, bảo đảm điều kiện học tập tốt nhất cho học sinh.

Cùng với sự chủ động của các nhà trường, chính quyền các địa phương ở Hà Tĩnh cũng tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát các khoản thu, chi đầu năm học. Tại xã Đông Kinh, UBND xã làm việc với ban giám hiệu 2 trường học trên địa bàn, quán triệt quy định về quản lý tài chính. Ông Trần Văn Hương - Phó Chủ tịch UBND xã Đông Kinh nhấn mạnh: “Địa phương yêu cầu các nhà trường nâng cao trách nhiệm trong xây dựng kế hoạch, tính toán sát nhu cầu và khả năng huy động nguồn lực; không đề xuất những nội dung thiếu cấp thiết, bảo đảm việc sử dụng kinh phí thiết thực, hiệu quả”.

Công khai, minh bạch trong thu, chi không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn là thước đo trách nhiệm và uy tín của mỗi cơ sở giáo dục. Khi mọi khoản thu được xây dựng đúng quy định, xuất phát từ nhu cầu thực tế và đặt dưới sự giám sát của phụ huynh, nguồn lực sẽ được sử dụng hiệu quả hơn. Đây cũng là nền tảng để giáo dục Hà Tĩnh ngăn ngừa lạm thu, bảo đảm quyền lợi học sinh và xây dựng môi trường giáo dục công bằng, lành mạnh.