Thu hẹp Ulchi Freedom Shield đặt ra điều chỉnh an ninh nào cho Nhật Bản và liên minh Mỹ

Theo The Japan Times, quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về giảm quy mô cuộc tập trận chung Ulchi Freedom Shield với Hàn Quốc đã tạo thêm biến số cho kế hoạch an ninh của Nhật Bản. Tác động trực tiếp không chỉ nằm ở hoạt động huấn luyện trên bán đảo Triều Tiên, mà còn liên quan đến các giả định của Tokyo về liên minh Mỹ-Nhật, răn đe mở rộng và phản ứng trước mối đe dọa tên lửa, hạt nhân từ Triều Tiên.

Ulchi Freedom Shield diễn ra từ ngày 18 đến 28-8 trên bán đảo Triều Tiên. Nguồn tin cho biết việc thu hẹp tập trận được Tổng thống Donald Trump lý giải là nhằm tránh gửi tín hiệu “không phù hợp và thù địch” tới Bình Nhưỡng, trong bối cảnh ông được cho là muốn tạo điều kiện cho một cuộc gặp với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un.

Xe bọc thép Stryker của Mỹ tham gia tập trận Ulchi Freedom Shield tại Hàn Quốc. Ảnh: Getty Images

Tập trận là một phần của năng lực sẵn sàng liên minh

Trong góc độ quân sự, tập trận chung là cơ chế để lực lượng đồng minh duy trì khả năng phối hợp chỉ huy, thông tin liên lạc, vận chuyển lực lượng và triển khai theo các phương án đã định. Với Ulchi Freedom Shield, việc điều chỉnh quy mô có thể tác động đến mức độ thực hành các nội dung hiệp đồng, dù nguồn không nêu chi tiết những khoa mục, lực lượng hoặc phương tiện nào bị cắt giảm.

Vì vậy, chưa có cơ sở để đánh giá mức độ ảnh hưởng cụ thể đến khả năng sẵn sàng tác chiến của Mỹ và Hàn Quốc. Tuy nhiên, đối với Tokyo, diễn biến này làm nổi bật tính phụ thuộc của các kế hoạch khu vực vào quyết định điều chỉnh hoạt động quân sự và ngoại giao của Washington.

Ba văn kiện quốc phòng Nhật Bản có thể phải cập nhật giả định

Theo bài viết, Nhật Bản đang cập nhật ba văn kiện quốc phòng cốt lõi gồm Chiến lược An ninh Quốc gia, Chiến lược Quốc phòng và Chương trình Tăng cường Quốc phòng. Các văn kiện dự kiến được sửa đổi vào cuối năm nay, trong khi mối đe dọa hạt nhân và tên lửa từ Triều Tiên tiếp tục là một trọng tâm trong kế hoạch an ninh của Tokyo.

Đối với Chiến lược An ninh Quốc gia, thay đổi trong cách tiếp cận của Mỹ với Triều Tiên có thể ảnh hưởng đến đánh giá về mối đe dọa hạt nhân và độ tin cậy của liên minh. Đối với Chiến lược Quốc phòng, các giả định tác chiến liên quan đến thế bố trí lực lượng Mỹ và hoạt động quân sự trong khu vực có thể cần được rà soát.

Trong khi đó, Chương trình Tăng cường Quốc phòng liên quan trực tiếp tới yêu cầu năng lực của Nhật Bản. Nếu bối cảnh đe dọa hoặc vai trò đóng góp của Mỹ trong liên minh thay đổi, Tokyo sẽ phải xem xét lại những năng lực cần ưu tiên dựa trên các đánh giá mới.

Răn đe hạt nhân vẫn là vấn đề then chốt

Nhật Bản không sở hữu vũ khí hạt nhân và dựa vào cam kết răn đe hạt nhân của Mỹ. Tokyo đồng thời duy trì ba nguyên tắc phi hạt nhân: không sở hữu, không sản xuất và không cho phép đưa vũ khí hạt nhân vào lãnh thổ Nhật Bản.

Theo The Japan Times, Tokyo quan tâm đến khả năng Washington có thể từ bỏ hoặc gác lại mục tiêu phi hạt nhân hóa để thúc đẩy đối thoại với Bình Nhưỡng. Triều Tiên nhiều lần nêu điều kiện đối thoại là từ bỏ mục tiêu phi hạt nhân hóa, điều mà Nhật Bản không thể chấp nhận.

Nếu trọng tâm đàm phán chuyển sang kiểm soát vũ khí hoặc ưu tiên các nội dung đối thoại khác trước vấn đề hạt nhân, điều này có thể ảnh hưởng đến nền tảng đánh giá an ninh của Nhật Bản. Nguồn cũng cho rằng việc từ bỏ mục tiêu phi hạt nhân hóa có thể tác động tới chế độ không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu và uy tín cam kết chính sách của Mỹ.

Yếu tố chi phí và yêu cầu hỗ trợ đồng minh

Tuyên bố thu hẹp tập trận của Tổng thống Donald Trump còn gắn với phàn nàn về chi phí, cũng như việc Seoul không đáp ứng yêu cầu hỗ trợ của Mỹ tại Trung Đông và eo biển Hormuz. Đây là vấn đề Tokyo phải theo dõi vì Nhật Bản phụ thuộc lớn vào các tuyến hàng hải vận chuyển năng lượng qua Trung Đông.

Tuy nhiên, những giới hạn của Hiến pháp và tính nhạy cảm trong dư luận khiến chính phủ Nhật Bản khó đáp ứng mọi yêu cầu tham gia quân sự ở các khu vực xa Nhật Bản. Thỏa thuận biện pháp đặc biệt về chi phí duy trì lực lượng Mỹ tại Nhật Bản hiện áp dụng cho các năm tài khóa 2022-2026 và sẽ phải được đàm phán lại.

Nhìn chung, thông tin về Ulchi Freedom Shield không chỉ liên quan đến quy mô một cuộc tập trận. Đối với Nhật Bản, đây là cơ sở để tiếp tục rà soát năng lực tự chủ, các giả định về hỗ trợ của Mỹ và cách duy trì răn đe trong một môi trường an ninh có nhiều biến động.