Thu hồi đất làm đại lộ cảnh quan sông Hồng: Người dân được bồi thường, tái định cư thế nào?

Người dân vùng đại lộ sông Hồng sẽ được tái định cư ở đâu?

UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 để thực hiện Dự án đầu tư Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Phạm vi nghiên cứu trải dài 40 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, đi giữa đô thị trung tâm, từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, thuộc địa giới hành chính của 16 xã, phường ven sông Hồng.

Quy mô tổng diện tích nghiên cứu khoảng 11.418 ha với dân số dự báo 800.000 đến 1,2 triệu người.

Quy hoạch phân khu xác định 12 cụm làng xóm truyền thống, tồn tại lâu đời sẽ được di dời, tái thiết hoặc cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc theo nguyên tắc. Tổng diện tích khoảng 1.067 ha với dân số 160.400 thuộc 46.689 hộ gia đình.

Nhóm thứ nhất gồm 2 cụm làng thuộc diện di dời theo Quyết định số 257 của Thủ tướng về Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình.

Cụ thể, cụm làng Vỗng La - Hải Bối thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh sẽ được di dời một phần diện tích khu dân cư nằm trong phạm vi không bảo đảm điều kiện an toàn phòng, chống lũ và khu vực xây dựng Trục đại lộ cảnh quan, với diện tích khoảng 27 ha.

Nhóm thứ hai gồm 2 cụm làng thuộc diện tái thiết, nhằm phục vụ mục tiêu kiến tạo khu vực "phòng khách đô thị" của Thủ đô.

Trong đó, cụm làng Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà có diện tích khoảng 96 ha; cụm làng Thống Nhất (Hạ Trại, Trung Thôn) thuộc phường Long Biên có diện tích khoảng 12 ha.

Phối cảnh Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Ảnh: VGP.

Nhóm thứ ba gồm 8 cụm làng thuộc diện cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc. Phạm vi này không bao gồm khu vực giải phóng mặt bằng để xây dựng hai tuyến Trục đại lộ cảnh quan và các nút giao thông, cũng như phần diện tích phải di dời theo quy hoạch phòng, chống lũ.

Tám cụm làng gồm: Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt thuộc xã Mê Linh; Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh thuộc xã Vĩnh Thanh, Đông Anh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan và Văn Đức thuộc xã Bát Tràng; Thúy Lĩnh thuộc phường Lĩnh Nam; Yên Mỹ thuộc xã Thanh Trì; Đại Lan và Tranh Khúc - Vạn Phúc thuộc xã Nam Phù.

Riêng cụm Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan dự kiến di dời một phần diện tích khoảng 4,5 ha theo quy hoạch phòng, chống lũ.

Đối với các làng xóm được bảo tồn, giữ lại, cải tạo, chỉnh trang, giải pháp tổ chức không gian được đặt ra theo hướng không làm tăng quy mô diện tích và dân số cơ học, đồng thời kiểm soát mật độ xây dựng và tầng cao công trình ở mức thấp nhằm bảo tồn không gian làng xã.

Thành phố xác định nguyên tắc bảo tồn, giữ lại, cải tạo chỉnh trang các làng xóm lâu đời, cụ thể bảo tồn di tích lịch sử văn hóa và địa điểm lưu niệm, sự kiện cách mạng kháng chiến với 123 công trình di tích bao gồm xếp hạng và chưa xếp hạng gắn liền cộng đồng dân cư; khu vực lõi - tức nơi có các thành tố cấu thành làng xóm gắn với quá trình hình thành và phát triển của làng nghề truyền thống, có giá trị kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể đã công nhận, xếp hạng; giữ lại và cải tạo chỉnh trang vùng lõi của làng xóm lâu đời tại khu vực ngoài "phòng khách đô thị" - tức ngoài vành đai II.

Với nhóm này, giải pháp tổ chức không gian đảm bảo không làm tăng quy mô diện tích, dân số cơ học, có giải pháp kiểm soát mật độ xây dựng và tầng cao công trình thấp phục vụ cho bảo tồn không gian làng xã. Đồng thời, thành phố lựa chọn hình thức kiến trúc cảnh quan phù hợp với không gian làng xã, di tích lịch sử, đảm bảo vùng bảo vệ di tích theo quy định.

Thành phố nêu phương án với trường hợp di dời giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án là đa dạng hóa địa điểm và loại hình nhà, đất tái định cư nhằm đáp ứng nguyện vọng của đa số cộng đồng; ưu tiên tối đa duy trì địa bàn sinh sống, sinh kế, gắn kết cộng đồng, đảm bảo nơi tái định cư có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi cũ.

Thứ tự ưu tiên bố trí tái định cư được thực hiện theo nguyên tắc: bố trí tái định cư ngay trên cùng địa bàn phường, xã, ưu tiên chuyển người dân khu vực ngoài bãi sông vào phía trong đê hoặc nơi an toàn hơn nếu có quỹ đất, phù hợp quy hoạch và đáp ứng điều kiện triển khai dự án đầu tư.

Nếu quỹ đất trên địa bàn không đủ đáp ứng thì thành phố nghiên cứu bố trí tại khu vực lân cận với khoảng cách hợp lý, thuận lợi cho người dân tiếp tục làm việc, duy trì sinh kế, quan hệ cộng đồng hiện có.

Thành phố bố trí tại các khu định cư tập trung đã hoặc có khả năng hoàn thành đồng bộ hệ thống hạ tầng, kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đảm bảo giao thông kết nối, trường học, cơ sở y tế, chợ dân sinh, không gian sinh hoạt cộng đồng, khu thương mại dịch vụ và các điều kiện tạo sinh kế.

Các khu đô thị đa mục tiêu được xác định là quỹ bổ sung, đáp ứng nhu cầu tái định cư còn thiếu, đồng thời tạo thêm lựa chọn cho người dân về đất ở thấp tầng, căn hộ chung cư, nhà ở xã hội và các điều kiện dịch vụ đô thị đồng bộ.

Trên cơ sở rà soát của sở ngành, ý kiến xã phường liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng trục cảnh quan dự kiến bố trí tại khu vực cùng địa bàn xã phường hoặc lân cận với quy mô khoảng 265 ha.

Cụ thể, Mê Linh 72 ha; Vĩnh Thanh và Đông Anh 30 ha; xã Bát Tràng 35 ha; xã Ô Diên 11 ha; phường Thượng Cát và Đông Ngạc 12 ha; phường Yên Sở 10 ha; xã Nam Phù 72 ha; xã Hồng Vân 23 ha.

Nơi không còn quỹ đất sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư

5 xã phường Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên không có quỹ đất tái định cư bên trong đê cho người dân, khi bố trí tái định cư dự kiến sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung.

Thành phố có 6 khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư dự kiến. Cụ thể: Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh khoảng 736,8 ha tại hai xã Thư Lâm, Đông Anh, phục vụ nhu cầu tái định cư bằng đất và chung cư, dự kiến bố trí khoảng 9.000 lô đất thấp tầng và khoảng 23.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Về tiến độ, dự kiến chậm nhất quý II/2027, thành phố hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư thấp tầng; chậm nhất quý IV/2029 bàn giao công trình nhà ở tái định cư và nhà ở xã hội cao tầng.

Toàn bộ dự án hoàn thành năm 2030, bố trí tái định cư cho người dân thuộc phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng, xã Đông Anh và khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long (Urban City), quy mô khoảng 474 ha tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc.

Nơi này phục vụ nhu cầu tái định cư bằng đất và chung cư, dự kiến bố trí khoảng 5.000 lô đất thấp tầng và 5.000-10.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội.

Dự kiến chậm nhất quý II/2028, thành phố hoàn thành hạ tầng kỹ thuật đủ điều kiện bàn giao đất tái định cư; hoàn thành đầu tư công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng vào năm 2030, bố trí tái định cư cho người dân thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh và khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam quy mô 169,5 ha, dự kiến bố trí khoảng 20.000 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội. Dự kiến chậm nhất quý I/2030, thành phố hoàn thành các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng, bố trí tái định cư cho người dân các phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và khu vực lân cận.

Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề, Long Biên, xã Bát Tràng quy mô 270,68 ha, dự kiến bố trí khoảng 10.500 căn hộ tái định cư, nhà ở xã hội, hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2030; bố trí tái định cư cho người dân thuộc các phường Hồng Hà, Long Biên, Bồ Đề, Thượng Cát, Phú Thượng và khu vực lân cận.

Khu định cư Long Biên - Bồ Đề quy mô khoảng 201 ha, dự kiến bố trí khoảng 25.000 căn hộ chung cư; hoàn thành đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng chậm nhất vào quý I/2030, bố trí tái định cho người dân các phường Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Phú Thượng và khu vực lân cận.

Cuối cùng là khu định cư Lĩnh Nam quy mô khoảng 101 ha, dự kiến 20.500 căn hộ chung cư. Chậm nhất quý I/2030, thành phố hoàn thành đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, nhà ở tái định cư cao tầng, bố trí tái định cư cho người dân các phường Hồng Hà, Lĩnh Nam, Phú Thượng, xã Thanh Trì, Nam Phù và lân cận.

Bồi thường gấp 2 lần, gia đình có nhiều thế hệ có thể thêm suất tái định cư

Về bồi thường, các trường hợp đủ điều kiện sẽ được áp dụng mức bồi thường bằng tiền đối với đất gấp 2 lần mức bồi thường theo quy định của Chính phủ.

Chính sách này áp dụng đối với đất ở, đất nông nghiệp và một số trường hợp đất phi nông nghiệp đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

Cụ thể, đối với đất ở, các trường hợp được xem xét gồm đất có quyết định giao đất, cho thuê đất, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận; đất sử dụng ổn định nhưng có vi phạm pháp luật trước ngày 1/7/2014 theo quy định.

Đối với đất nông nghiệp, chính sách áp dụng với trường hợp có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận hoặc đất nông nghiệp sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2004 nhưng không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận.

Đối với đất phi nông nghiệp, trường hợp tổ chức được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê cũng thuộc diện được xem xét theo quy định.

Việc bồi thường đối với công trình, tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại về công trình, cây trồng, vật nuôi được thực hiện theo Luật Đất đai và Nghị quyết số 36/2026 của HĐND thành phố Hà Nội.

Về hỗ trợ, thành phố thực hiện các chính sách theo Điều 108 Luật Đất đai 2024, gồm hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ di dời vật nuôi; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm.

Trong đó, mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm được thực hiện bằng 5 lần giá đất nông nghiệp theo quy định tại Quyết định số 40/2026.

Đối với hỗ trợ tái định cư, trường hợp tiền bồi thường về đất ở không đủ để mua suất tái định cư tối thiểu thì Nhà nước hỗ trợ phần còn thiếu để người dân có đủ điều kiện mua suất tái định cư theo quy định.

Ngoài ra, thành phố thực hiện các biện pháp hỗ trợ khác theo Quyết định số 40/2026 và Nghị quyết số 36/2026/NQ-HĐND.

Về bố trí tái định cư, việc bố trí phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất. Trường hợp đất ở đủ điều kiện được bồi thường thì được bố trí tái định cư theo quy định của Luật Đất đai 2024.

Đối với gia đình có nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng cùng sinh sống và đủ điều kiện tách hộ, mỗi hộ có thể được xem xét bố trí thêm suất tái định cư theo quy định của thành phố.

Trường hợp đất không đủ điều kiện được bồi thường nhưng người bị thu hồi đất không còn nhà ở, nơi ở nào khác trên địa bàn thì được xem xét bố trí tái định cư. Trường hợp còn nhà ở, đất ở trên địa bàn nhưng diện tích nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa cũng được xem xét bố trí tái định cư theo quy định.

Di dời khoảng 109.000 ngôi mộ

Đối với công tác di chuyển mồ mả, tổng số mộ dự kiến phải di dời khoảng 109.000 ngôi.

UBND thành phố đã chỉ đạo các đơn vị liên quan khẩn trương tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật các nghĩa trang tập trung của thành phố như Yên Kỳ, Thanh Tước, Chuyên Mỹ...

Các dự án được đẩy nhanh nhằm sớm đưa nghĩa trang vào sử dụng, đáp ứng nhu cầu tiếp nhận mộ phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm.

Theo kế hoạch, hệ thống nghĩa trang tập trung có khả năng đáp ứng nhu cầu tiếp nhận khoảng 116.000 ngôi mộ đến năm 2027 và 330.000 ngôi mộ đến năm 2035.