Thu hút đầu tư năng lượng, tạo nền tảng phát triển công nghiệp bán dẫn

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và công nghiệp bán dẫn đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với hệ thống năng lượng, từ khả năng cung ứng đủ điện, chất lượng và độ ổn định của nguồn điện đến yêu cầu sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu, đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới, việc chuẩn bị hạ tầng năng lượng đồng bộ là điều kiện quan trọng để phát triển các ngành công nghệ chiến lược.

Phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính đã chia sẻ về yêu cầu bảo đảm năng lượng, thu hút nguồn lực đầu tư và thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển AI, bán dẫn tại Việt Nam.

Bảo đảm nguồn điện ổn định cho công nghiệp bán dẫn

- Trung tâm dữ liệu và công nghiệp bán dẫn đều có đặc thù là tiêu thụ điện năng lớn, hoạt động liên tục và đòi hỏi chất lượng điện rất cao. Theo ông, bài toán bảo đảm điện cho những lĩnh vực này khác gì so với nhu cầu sử dụng điện thông thường? Việt Nam cần chuẩn bị hệ thống năng lượng như thế nào để đáp ứng yêu cầu của ngành công nghiệp bán dẫn?

Ông Phan Xuân Hoài: Theo tôi, trước hết, cần bảo đảm đủ điện phục vụ hoạt động của các trung tâm dữ liệu, cơ sở nghiên cứu và sản xuất bán dẫn. Bên cạnh đó, nguồn điện cần sạch và đặc biệt phải ổn định. Chỉ một sự cố mất điện kéo dài vài giây cũng có thể gây ra rủi ro lớn đối với hệ thống và hoạt động sản xuất trong các lĩnh vực này.

Vì vậy, cần xây dựng các phương án cung ứng điện có khả năng dự phòng cao, bảo đảm tính liên tục và ổn định của nguồn điện. Trong khi đó, với cơ cấu nguồn năng lượng hiện nay, Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc đáp ứng đầy đủ những yêu cầu ngày càng cao này.

Thời gian qua, Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm phát triển các nguồn điện ổn định, đáp ứng nhu cầu mới, trong đó có năng lượng hạt nhân và các nguồn năng lượng mới như hydrogen. Đây cũng là tín hiệu cho thấy hệ thống năng lượng đang đứng trước những yêu cầu mới, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ để đáp ứng nhu cầu phát triển của các ngành công nghệ cao.

Ông Phan Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Tài chính.

Thu hút đầu tư, huy động nguồn lực phát triển năng lượng

- Công nghiệp bán dẫn đang đặt ra yêu cầu rất cao về chất lượng điện, đồng thời phải phát triển theo hướng xanh và giảm phát thải. Theo ông, Việt Nam cần giải bài toán này như thế nào để các trung tâm dữ liệu cũng như các cơ sở công nghiệp bán dẫn vừa nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, vừa đáp ứng yêu cầu về giảm phát thải?

Ông Phan Xuân Hoài: Theo tôi, trước hết, Việt Nam cần có chủ trương, chính sách rõ ràng nhằm thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân, các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài vào lĩnh vực năng lượng.

Hiện nay, sự tham gia của các nhà đầu tư vào lĩnh vực này vẫn còn khá hạn chế. Để thu hút nguồn lực đầu tư, chúng ta cần xây dựng cơ chế, chính sách ổn định, phù hợp và đủ sức hấp dẫn. Đặc biệt, các lĩnh vực năng lượng mới phục vụ nhu cầu phát triển AI và công nghiệp bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn. Nếu không có những cơ chế, chính sách đủ vượt trội, việc thu hút các nhà đầu tư sẽ gặp nhiều khó khăn.

Thực tế, nhiều nhà đầu tư đến từ Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản đang quan tâm đến lĩnh vực này. Bên cạnh khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), họ cũng mong muốn đầu tư vào hydrogen, năng lượng hạt nhân và các nguồn năng lượng mới khác. Đây có thể là những nguồn năng lượng góp phần đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của AI và công nghiệp bán dẫn.

Để hiện thực hóa những cơ hội này, Việt Nam cần phối hợp chặt chẽ và đồng hành với các nhà đầu tư ngay từ giai đoạn đầu, từ quá trình xây dựng chính sách, thể chế, hỗ trợ thủ tục hành chính đến việc hoàn thiện cơ chế thu mua và phân phối điện. Khi các cơ chế này được quy định rõ ràng, bảo đảm tính ổn định và minh bạch, các nhà đầu tư sẽ có thêm niềm tin và yên tâm tham gia đầu tư, hợp tác cùng Việt Nam.

- Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu. Theo ông, Việt Nam cần chuẩn bị những gì về nguồn điện, lưới điện và cơ chế phối hợp để bảo đảm năng lượng không trở thành điểm nghẽn trong quá trình thực hiện mục tiêu của Nghị quyết này?

Ông Phan Xuân Hoài: Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định rõ mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành công nghệ chiến lược, trong đó có công nghiệp bán dẫn và AI. Để hiện thực hóa những mục tiêu này, năng lượng là một trong những yếu tố hạ tầng thiết yếu, thậm chí giữ vai trò quan trọng hàng đầu.

Để giải quyết bài toán năng lượng, Việt Nam không thể chỉ dựa vào nguồn lực trong nước mà cần tăng cường hợp tác quốc tế. Chúng ta có thể hợp tác với các quốc gia láng giềng để chia sẻ, bổ sung nguồn điện khi cần thiết. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là phải tự chủ, bảo đảm nguồn năng lượng của mình.

Theo tôi, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng cần tập trung vào hai khía cạnh. Thứ nhất, tăng cường hợp tác để chia sẻ, bổ sung nguồn điện cho Việt Nam. Thứ hai, tiếp nhận và đưa những công nghệ năng lượng tiên tiến trên thế giới vào Việt Nam nhằm phát triển các nguồn năng lượng mới.

Để thực hiện được điều đó, chúng ta cần xây dựng các chính sách phù hợp với nhu cầu phát triển và có tầm nhìn dài hạn. Việt Nam nên nhìn nhận nhu cầu năng lượng phục vụ AI, công nghiệp bán dẫn và các ngành công nghệ chiến lược là một thách thức lớn, từ đó chủ động mời gọi các nhà đầu tư, chuyên gia trong và ngoài nước cùng tham gia giải quyết.

Trân trọng cảm ơn ông!