Thu hút FDI chất lượng cao là chìa khóa nâng năng lực cạnh tranh

Ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng ban pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương xung quanh vấn đề này bên lề Hội thảo khoa học “Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thách thức, động lực và triển vọng phát triển”.

Kiến tạo dòng vốn FDI chất lượng cao

- Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đã chuyển tư duy từ “thu hút đơn thuần” sang “lựa chọn, kiến tạo dòng vốn chất lượng cao”. Ông đánh giá như thế nào về tác động của sự chuyển đổi này đối với việc nâng cao nội lực kinh tế quốc gia?

Ông Phạm Ngọc Thạch: Đối với thu hút đầu tư nước ngoài, có thể thấy Việt Nam đang thể hiện một tư duy đổi mới rất rõ nét trong thu hút vốn FDI. Nếu trước đây chúng ta chú trọng nhiều đến quy mô vốn và số lượng dự án, thì hiện nay trọng tâm đã chuyển sang chất lượng của dòng vốn đầu tư, đặc biệt là các dự án công nghệ cao, công nghiệp công nghệ và có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn.

Ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Đây là bước chuyển rất quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hướng tới nâng cấp dòng vốn FDI và thu hút những dự án có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và khả năng lan tỏa cao hơn. Mục tiêu không còn là thu hút thật nhiều vốn, mà là lựa chọn những dự án đóng góp tích cực cho sự phát triển dài hạn của nền kinh tế.

Qua quá trình làm việc với cộng đồng doanh nghiệp FDI và các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam, chúng tôi ghi nhận phản hồi tương đối tích cực đối với định hướng mới này. Nhiều nhà đầu tư đánh giá cao việc Việt Nam xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên và kỳ vọng đây sẽ là nền tảng tạo ra những chuyển biến rõ nét trong môi trường đầu tư thời gian tới.

Một điểm rất đáng chú ý là khi các ưu tiên thu hút vốn FDI đã được xác định rõ, yêu cầu tăng cường liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước cũng trở nên cấp thiết hơn. Chúng ta cần tạo ra sự song hành giữa hai khu vực để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng. Nếu các quyết sách này được triển khai hiệu quả, tôi cho rằng không chỉ chất lượng dòng vốn đầu tư nước ngoài được nâng lên, mà chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam cũng sẽ được cải thiện đáng kể.

- Theo ông, việc đẩy mạnh cơ chế “một cửa”, “một đầu mối” sẽ tác động như thế nào đến khả năng thu hút và giữ chân các nhà đầu tư nước ngoài?

Ông Phạm Ngọc Thạch: Đây là một định hướng rất tích cực và phù hợp với mong đợi của cộng đồng doanh nghiệp. Trên thực tế, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến các chính sách ưu đãi, mà còn đặc biệt coi trọng tính minh bạch, sự ổn định của môi trường pháp lý và mức độ thuận lợi của thủ tục hành chính.

Nếu giảm được tình trạng chồng chéo, cắt bỏ các khâu trung gian và tổ chức xử lý thủ tục theo cơ chế “một cửa”, đồng bộ và hiệu quả, Việt Nam sẽ nâng cao đáng kể năng lực cạnh tranh của môi trường đầu tư. Đây là yếu tố quan trọng để thu hút các dự án mới cũng như tạo niềm tin cho nhà đầu tư tiếp tục mở rộng hoạt động lâu dài tại Việt Nam.

Kết quả khảo sát của VCCI cho thấy nhiều doanh nghiệp FDI vẫn còn băn khoăn về thể chế, quy định pháp luật và quá trình thực hiện thủ tục hành chính. Trong quá trình triển khai dự án, không ít doanh nghiệp gặp khó khăn do thủ tục kéo dài hoặc chưa thống nhất giữa các cơ quan liên quan.

Một số địa phương đã triển khai khá hiệu quả mô hình này. Chẳng hạn, tỉnh Quảng Ninh xây dựng Trung tâm Phục vụ hành chính công theo cơ chế “một cửa”, đồng thời thành lập bộ phận xúc tiến đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp. Nhờ có một đầu mối rõ ràng, nhà đầu tư thuận lợi hơn trong việc giải quyết thủ tục và triển khai dự án.

Với tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Bộ Chính trị cùng quá trình đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính hiện nay, tôi cho rằng mô hình “một cửa”, “một đầu mối” sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi để được nhân rộng trong thời gian tới. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí cho nhà đầu tư mà còn nâng cao tính minh bạch, cải thiện chất lượng môi trường đầu tư và tăng khả năng giữ chân các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Nhân lực sẽ quyết định khả năng tận dụng làn sóng FDI mới

- Với định hướng thu hút FDI công nghệ cao và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước, nguồn nhân lực Việt Nam cần chuẩn bị những gì?

Ông Phạm Ngọc Thạch: Nguồn nhân lực là yếu tố đặc biệt quan trọng. Đảng và Nhà nước đã xác định ba đột phá chiến lược gồm thể chế, hạ tầng và nhân lực. Trong đó, nhân lực là lĩnh vực cần được thúc đẩy mạnh mẽ trong giai đoạn tới. Để đáp ứng yêu cầu thu hút FDI công nghệ cao, theo tôi cần tập trung vào hai vấn đề.

Thứ nhất, các trường đại học, cao đẳng và cơ sở đào tạo nghề phải bám sát định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước để xác định những ngành nghề ưu tiên đào tạo, phù hợp với xu hướng phát triển mới.

Thứ hai, cần tăng cường sự phối hợp giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp. Doanh nghiệp là bên trực tiếp sử dụng lao động nên hiểu rõ yêu cầu về kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Những yêu cầu đó cần được kết nối chặt chẽ với quá trình đào tạo.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng cần có các chính sách tạo điều kiện thuận lợi hơn để doanh nghiệp đầu tư cho đào tạo nội bộ. Nếu có thêm cơ chế hỗ trợ về chi phí đào tạo và nâng cao chất lượng nhân lực, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc phát triển đội ngũ lao động chất lượng cao.

Để thực hiện thành công định hướng của Nghị quyết 10-NQ/TW, Việt Nam không chỉ cần thu hút được dòng vốn FDI chất lượng cao mà còn phải chuẩn bị được nguồn nhân lực có kỹ năng, kiến thức và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Đây sẽ là yếu tố quyết định để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và tận dụng tốt hơn các cơ hội từ làn sóng đầu tư mới.

Xin cảm ơn ông!