Thu nhập vãng lai từ 5 triệu bị trừ thuế 10%: Có làm khó người dân?

Đề xuất cao gấp 2,5 lần hiện hành

Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao và các khoản chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng sẽ phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 10%, áp dụng mức chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên.

Quy định này cũng áp dụng với trường hợp chi trả tiền lương, thu nhập khác cho người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động. Với các khoản chi trả dưới 5 triệu đồng/lần, đơn vị trả thu nhập được khấu trừ thuế 10% nếu cá nhân có yêu cầu.

Bộ Tài chính đề xuất thu nhập vãng lai từ 5 triệu đồng/lần bị trừ 10% thuế thu nhập cá nhân.

Dự thảo nêu rõ, trường hợp cá nhân chỉ có duy nhất nguồn thu nhập thuộc diện khấu trừ 10%, nhưng sau khi tính giảm trừ gia cảnh mà tổng thu nhập chịu thuế chưa đến mức phải nộp thuế, cá nhân có thể làm cam kết gửi đơn vị trả thu nhập làm căn cứ tạm thời chưa bị khấu trừ thuế. Căn cứ vào cam kết này, tổ chức trả thu nhập sẽ không thực hiện khấu trừ thuế.

Tuy nhiên, kết thúc năm tính thuế, đơn vị chi trả vẫn phải tổng hợp danh sách, thu nhập của những cá nhân chưa đến mức khấu trừ, nộp cho cơ quan thuế. Cá nhân làm cam kết phải chịu trách nhiệm về bản cam kết của mình, trường hợp phát hiện có sự gian lận sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.

Cân nhắc điều chỉnh cơ chế khấu trừ 10%

Theo ông Lê Văn Tuấn - Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, việc khấu trừ thuế thu nhập cá nhân 10% đang tạo ra nhiều bất cập, đặc biệt với nhóm người thu nhập thấp và trung bình. Bởi, người lao động này thường phải làm cam kết để tạm thời chưa bị khấu trừ thuế, hoặc bị khấu trừ trước rồi cuối năm tiếp tục làm thủ tục quyết toán để xin hoàn lại số thuế đã nộp.

Trong khi đó, người có thu nhập cao lại chỉ tạm nộp 10% tại thời điểm chi trả, dù thực tế khi quyết toán cuối năm có thể phải chịu thuế suất lũy tiến lên tới 30-35%. Điều này vô hình trung khiến người thu nhập thấp chịu nhiều phiền hà hơn, còn người thu nhập cao lại có lợi hơn về dòng tiền trong năm.

Người lao động lớn tuổi, lao động thiểu số không dễ theo đuổi thủ tục hoàn thuế và nhận lại số tiền đã bị khấu trừ.

“Điều này gây khó khăn hoặc thiệt hại cho người thu nhập thấp và trung bình trong xã hội. Đặc biệt là những người lao động lớn tuổi, lao động thiểu số, những người thiếu kiến thức cần thiết để theo đuổi thủ tục hoàn thuế và nhận lại số tiền đã bị khấu trừ", ông Tuấn lo ngại.

Chuyên gia cho rằng cần xây dựng ngưỡng khấu trừ thuế hợp lý hơn, tránh gây bất lợi cho nhóm yếu thế trong xã hội. Hiện mức giảm trừ bản thân là 15,5 triệu đồng/tháng và mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, theo đó tối thiểu người lao động phải có thu nhập trên 15,5 triệu đồng mới phát sinh nghĩa vụ thuế.

Từ cơ sở này, ông Tuấn đề xuất ngưỡng thu nhập áp dụng khấu trừ thuế nên ở mức 10 triệu đồng/lần chi trả, thay vì các phương án đang được đưa ra. Mức này sẽ giúp người lao động tay chân, lao động tự do bớt thiệt thòi, nhất là nhóm nhận thu nhập theo ngày với mức phổ biến chỉ khoảng 300.000 - 400.000 đồng/ngày.

Vị chuyên gia cho rằng giải pháp căn cơ hơn là bỏ hẳn cơ chế khấu trừ 10% đối với hợp đồng dưới 3 tháng, hoặc không ký hợp đồng lao động. Theo đề xuất này, cá nhân cư trú sẽ chỉ áp dụng một phương pháp tính thuế là biểu thuế lũy tiến từng phần, còn cá nhân không cư trú vẫn áp dụng thuế suất 20% trên thu nhập chịu thuế như hiện hành.