Thủ phủ hoa lay ơn lớn nhất miền Trung: Bảo tồn kho báu tri thức dân gian ở An Phú
Nghề trồng hoa lay ơn An Phú đã được bổ sung vào Danh mục Kiểm kê Di sản văn hóa phi vật thể đã tôn vinh tri thức dân gian độc đáo của Quảng Ngãi - thủ phủ lay ơn lớn nhất miền Trung.

Ảnh minh họa. (Ảnh: Nguyễn Dũng/TTXVN)
Nhắc đến những nét đẹp bình dị của quê hương Quảng Ngãi, không thể không nhắc đến làng hoa An Phú - nơi những cánh đồng hoa lay ơn khoe sắc, góp phần tô điểm cho bức tranh làng quê thêm tươi đẹp, rực rỡ.
Vẻ đẹp của làng hoa An Phú
Hoa lay ơn, còn được gọi là hoa kiếm lan, gây ấn tượng bởi thân cây thẳng, dáng hoa thanh cao và những bông hoa xếp nối tiếp nhau trên cùng một cành. Hoa có nhiều màu sắc như đỏ, vàng, hồng, trắng, mỗi màu mang một vẻ đẹp riêng. Sắc đỏ tượng trưng cho may mắn, niềm vui; sắc vàng gợi sự sung túc, ấm no; còn sắc hồng đem đến cảm giác dịu dàng, tươi mới. Khi những luống lay ơn đồng loạt khoe sắc, cả cánh đồng hoa An Phú như được phủ lên một tấm thảm nhiều màu, tạo nên khung cảnh vừa bình yên vừa tràn đầy sức sống.
Vẻ đẹp của làng hoa An Phú không chỉ nằm ở màu sắc rực rỡ mà còn hiện lên qua nhịp sống lao động của người nông dân. Từ sáng sớm, bà con đã ra đồng tưới nước, chăm sóc từng gốc cây, kiểm tra nụ hoa và điều chỉnh thời điểm thu hoạch. Những thân hoa được nâng niu, buộc giữ ngay ngắn để tránh gió làm gãy đổ. Dưới ánh nắng miền Trung, hình ảnh người nông dân miệt mài giữa những luống hoa xanh tạo nên một bức tranh lao động giản dị mà đẹp đẽ. Đằng sau mỗi cành hoa thẳng đẹp là biết bao công sức, kinh nghiệm và sự kiên trì của người trồng.
Đặc biệt, vào những ngày giáp Tết Nguyên đán, làng hoa trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Những cành lay ơn đủ màu được thu hoạch, phân loại và bó thành từng bó để chuyển đến các chợ hoa, cửa hàng và nhiều địa phương khác. Sắc hoa hòa cùng không khí tất bật cuối năm khiến An Phú trở thành một trong những điểm nhấn nổi bật của mùa xuân Quảng Ngãi.
Giá trị đời sống và kinh tế của làng hoa
Làng hoa An Phú mang lại nhiều giá trị thiết thực đối với đời sống và kinh tế của người dân. Trước hết, nghề trồng hoa lay ơn đã trở thành nguồn sinh kế quan trọng của nhiều gia đình. Nhờ điều kiện đất đai phù hợp cùng kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm, người dân từng bước phát triển vùng trồng hoa phục vụ thị trường, đặc biệt là nhu cầu tiêu dùng tăng cao vào dịp Tết.
Theo thông tin địa phương được công bố năm 2026, xã An Phú có hơn 200 hộ trồng các loại hoa trên diện tích hơn 50 ha, trong đó hơn 70 hộ tham gia trồng lay ơn. Sản phẩm hoa không chỉ được tiêu thụ trong tỉnh mà còn cung cấp cho nhiều địa phương ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên.
Khác với một số loại cây trồng phục vụ nhu cầu quanh năm, hoa lay ơn có thị trường tiêu thụ đặc biệt sôi động vào dịp cuối năm. Vì vậy, việc hoa nở đúng thời điểm có ý nghĩa rất lớn đối với hiệu quả của cả vụ sản xuất. Khi hoa đạt chất lượng tốt và được giá, người nông dân có thêm điều kiện trang trải chi phí sinh các mặt. Đồng thời, hoạt động chăm trồng, thu hoạch, vận chuyển và buôn bán hoa còn tạo thêm việc làm cho nhiều lao động tại địa phương.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, làng hoa còn góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của cộng đồng. Những cành lay ơn tươi thắm thường được người dân lựa chọn để trang trí nhà cửa, bàn thờ tổ tiên trong dịp Tết, thể hiện mong ước về một năm mới bình an, may mắn và thịnh vượng. Với người dân An Phú, mỗi mùa hoa nở còn là niềm vui sau những tháng ngày lao động vất vả, là dịp để gia đình sum họp, chia sẻ thành quả và gửi gắm hy vọng vào tương lai.
Tri thức trồng hoa lay ơn - tri thức dân gian được ghi nhận
Năm 2026, tri thức trồng hoa lay ơn tại xã An Phú đã được đưa vào Danh mục Kiểm kê Di sản văn hóa phi vật thể của tỉnh Quảng Ngãi.
Nghề trồng hoa góp phần gìn giữ tri thức dân gian và tinh thần gắn kết cộng đồng. Những kinh nghiệm về chọn giống, xuống giống, tưới nước, chăm sóc và điều chỉnh thời gian nở hoa được người đi trước truyền lại cho thế hệ sau. Sự trao đổi kinh nghiệm giữa các hộ dân giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và duy trì nghề truyền thống.
Với sức sống bền bỉ và giá trị bản địa độc đáo, nghề trồng hoa lay ơn của cộng đồng người Kinh tại xã An Phú đã chính thức được ghi danh vào Danh mục Kiểm kê Di sản văn hóa phi vật thể, đây là sự ghi nhận xứng đáng cho một "kho báu" tri thức dân gian đang được địa phương gìn giữ, phát huy và trao truyền hiệu quả.
Trong tương lai, nghề trồng hoa An Phú có thể tiếp tục phát triển theo hướng nâng cao chất lượng hoa, áp dụng kỹ thuật sản xuất phù hợp, mở rộng thị trường tiêu thụ và kết hợp quảng bá hình ảnh địa phương. Nếu được tổ chức hiệu quả, hoạt động tham quan làng hoa vào dịp Tết cũng có thể góp phần giới thiệu cảnh đẹp, con người và nét văn hóa lao động của Quảng Ngãi đến du khách./.

