Gìn giữ nét đẹp trang phục truyền thống người Hà Nhì Lạ Mí
Hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), xã Sín Thầu đang triển khai các hoạt động truyền dạy nghệ thuật làm trang phục truyền thống của người Hà Nhì nhóm Lạ Mí. Qua từng đường kim, mũi chỉ, những tri thức, kỹ năng thủ công được trao truyền, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Hướng dẫn kỹ thuật đo, cắt vải trong may trang phụ nữ của người Hà Nhì nhóm Lạ Mí tại bản Sen Thượng, xã Sín Thầu.
Gìn giữ nét đẹp trang phục truyền thống người Hà Nhì Lạ Mí Hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), xã Sín Thầu đang triển khai các hoạt động truyền dạy nghệ thuật làm trang phục truyền thống của người Hà Nhì nhóm Lạ Mí. Qua từng đường kim, mũi chỉ, những tri thức, kỹ năng thủ công được trao truyền, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Các lớp truyền dạy tại cộng đồng đang góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc, trao truyền tri thức dân gian cho thế hệ kế cận. Trang phục truyền thống của người Hà Nhì, nhóm Lạ Mí có những nét riêng về kiểu dáng, màu sắc và cách trang trí. Trên nền vải chàm đen, các dải vải đỏ, trắng, xanh được khâu ghép khéo léo, kết hợp với những họa tiết hình móng ngựa, hoa bí, hoa mướp, hoa hướng dương, hình núi, hình cây, ngọn rau rớn... tạo nên vẻ đẹp nổi bật, phản ánh sự gắn với thiên nhiên và đời sống của đồng bào. Mỗi bộ trang phục còn chứa đựng tri thức dân gian, kỹ thuật thủ công, quan niệm thẩm mỹ và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Bộ đội đầu trong trang phục nữ của người Hà Nhì nhóm Lạ Mí được làm rất cầu kỳ và đặc sắc.
Trang phục truyền thống của phụ nữ Hà Nhì, nhóm Lạ Mí gồm áo dáng ngắn, áo dáng dài, quần và bộ đội đầu, có sự phân biệt theo lứa tuổi. Phụ nữ trẻ tuổi mặc áo dáng dài, phần ống tay được can ghép các khổ vải màu đỏ, trắng, màu sắc tươi trẻ; áo của phụ nữ lớn tuổi thường sử dụng các khổ vải màu tối như xanh đậm và đen để trang trí ống tay. Điểm nhấn trong bộ trang phục của phụ nữ Hà Nhì Lạ Mí đó chính là bộ đội đầu. Theo quan niên dân gian của người Hà Nhì thì hồn trú ngụ trên đầu, nên người phụ nữ phải đội mũ, khăn ngay khi thức dậy, đặc biệt khi đứng trước bàn thờ tổ tiên. Vì vậy, bộ đội đầu được làm rất cầu kỳ và đặc sắc.
Tuy nhiên, trước những thay đổi trong đời sống, nghệ thuật làm trang phục truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một. Việc trồng bông, kéo sợi, dệt vải không còn được duy trì phổ biến; nguyên liệu may mặc hiện chủ yếu được mua sẵn trên thị trường. Số người nắm vững các kỹ thuật đo, cắt, khâu, thêu và trang trí trang phục cũng ngày càng ít, nhất là trong lớp trẻ. Những kinh nghiệm vốn được truyền lại trong gia đình, cộng đồng có nguy cơ bị đứt quãng nếu không được tiếp tục thực hành và trao truyền.

Hướng dẫn làm thắt lưng trong trang phục nữ của người Hà Nhì nhóm Lạ Mí.
Là người trực tiếp truyền dạy tại bản Sen Thượng, bà Lò Xoan Mé có nhiều năm gắn bó với nghề làm trang phục truyền thống. Với bà, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm. Từ đo, cắt vải sao cho vừa dáng người, khâu ráp các bộ phận đến chắp ghép những dải vải màu, thêu hoa văn, làm cúc và khuy áo, người thực hiện phải kiên trì, tỉ mỉ. Trong đó, các chi tiết trang trí và hoa văn thêu cần sự chính xác, bởi chỉ một đường kim, mũi chỉ không đúng cũng có thể làm thay đổi hình dáng, bố cục của họa tiết. Bà Mé kiên nhẫn hướng dẫn học viên từng thao tác, đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm thực hành.
Bà Lò Xoan Mé chia sẻ: Làm trang phục truyền thống của người Hà Nhì có nhiều công đoạn, mỗi công đoạn đều cần sự tỉ mỉ, kiên trì. Trước đây, phụ nữ trong bản hầu như ai cũng biết may, thêu trang phục cho gia đình, nhưng hiện nay số người thành thạo nghề ngày càng ít. Vì vậy, tôi mong muốn truyền lại những gì mình biết cho lớp trẻ, để các cháu hiểu cách làm, biết mặc và giữ gìn trang phục của dân tộc mình.

Những người trẻ được thế hệ đi trước truyền dạy cách làm trang phục một cách tỷ mỷ, chi tiết.
Những buổi thực hành giúp học viên hiểu rằng, để hoàn thiện một bộ trang phục truyền thống cần nhiều công đoạn và thời gian. Các thao tác không thể chỉ học qua lời kể mà phải được hướng dẫn, quan sát và tự tay thực hiện. Qua đó, người trẻ có thêm cơ hội tìm hiểu, nhận diện giá trị văn hóa của những bộ trang phục vốn hiện diện trong đời sống gia đình, cộng đồng.
Tham gia lớp truyền dạy, chị Giàng Phù De, sinh năm 2000, mong muốn tìm hiểu và học những kỹ thuật làm trang phục truyền thống của dân tộc mình. Chị Giàng Phù De cho biết: Trước đây, tôi thường thấy bà và mẹ mặc trang phục truyền thống trong những dịp lễ, Tết nhưng chưa hiểu hết cách làm ra một bộ trang phục. Khi tham gia lớp học, được các bà, các chị hướng dẫn từng công đoạn, tôi hiểu rằng để hoàn thiện một bộ trang phục phải trải qua nhiều thao tác, đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì. Tôi muốn học để biết may, thêu trang phục của dân tộc mình, sau này có thể tự làm và hướng dẫn lại cho người thân.

Phụ nữ Hà Nhì tranh thủ thời gian rảnh rỗi học thêu trang phục truyền thống.
Năm 2026, xã Sín Thầu triển khai 2 lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Nghệ thuật làm trang phục truyền thống của người Hà Nhì nhóm Lạ Mí” tại bản A Pa Chải và bản Sen Thượng, với hơn 60 học viên tham gia. Học viên được trực tiếp thực hành các kỹ thuật lựa chọn nguyên liệu, đo, cắt, khâu, chắp ghép, thêu hoa văn, làm cúc, khuy và các chi tiết trang trí trên trang phục nam, nữ. Những sản phẩm sau khi hoàn thiện được kiểm tra, đánh giá, lưu giữ, phục vụ hoạt động trưng bày và quảng bá văn hóa địa phương.
Các lớp truyền dạy được tổ chức nhằm giúp học viên tiếp thu kiến thức, kỹ năng thực hành, có thể tự rèn luyện và vận dụng sau khi kết thúc khóa học.
Ông Đỗ Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND xã Sín Thầu cho biết: Thông qua các lớp học, địa phương mong muốn các nghệ nhân, những người am hiểu về văn hóa dân tộc trực tiếp truyền đạt kỹ năng, kinh nghiệm làm trang phục cho thế hệ trẻ, giúp học viên nắm được những công đoạn cơ bản và có thể tự thực hành. Điều quan trọng là sau khi kết thúc lớp học, các học viên tiếp tục rèn luyện, vận dụng kiến thức đã học, truyền dạy lại cho người thân trong gia đình và cộng đồng. Đồng thời, địa phương sẽ quan tâm duy trì việc thực hành, sử dụng trang phục truyền thống trong đời sống, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của dân tộc Hà Nhì.

Trang phục truyền thống của người Hà Nhì được mặc trong các dịp lễ tế, ngày hội.
Hướng tới Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11, việc gìn giữ trang phục truyền thống của người Hà Nhì Lạ Mí ở Sín Thầu cho thấy vai trò quan trọng của cộng đồng trong bảo tồn di sản. Những người am hiểu nghề đang trực tiếp trao truyền kinh nghiệm, giúp thế hệ trẻ tiếp cận và thực hành các kỹ thuật làm trang phục. Mỗi bộ trang phục được hoàn thiện, mỗi kỹ thuật được người trẻ tiếp nhận là thêm một cơ hội để tri thức dân gian tiếp tục hiện diện trong đời sống. Bởi di sản chỉ thực sự được gìn giữ khi cộng đồng còn hiểu, còn thực hành và chủ động trao truyền cho các thế hệ mai sau.
