'Thủ phủ' livestream Trung Quốc bất ngờ vào 'danh sách đen' hãng xa xỉ

Nhiều thương hiệu xa xỉ bị cho là đã chặn cư dân tại “thủ phủ livestream” ở Hàng Châu mua hàng trực tuyến vì tỷ lệ hoàn trả quá cao. Ảnh minh họa: Gao Yidan.

Một số thương hiệu xa xỉ bị cho là đã chặn cư dân tại khu vực tập trung đông livestreamer và influencer ở thành phố Hàng Châu (Chiết Giang, Trung Quốc) mua hàng trực tuyến.

Theo Sixth Tone, dù lệnh hạn chế đã âm thầm được gỡ bỏ từ ngày 13/5, vụ việc vẫn làm dấy lên tranh cãi về quyền lợi người tiêu dùng và áp lực xử lý hoàn trả hàng hóa mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt

Khu livestream bị nghi vào "danh sách đen"

Truyền thông Trung Quốc lần đầu đưa tin vào ngày 9/5, sau khi một khách hàng cho biết nhân viên của một cửa hàng giấu tên thông báo toàn bộ khu Yingfeng (quận Xiaoshan) bị hạn chế mua sắm online do xuất hiện quá nhiều trường hợp “bai piao”. Đây là tiếng lóng dùng để chỉ những người lợi dụng chính sách đổi trả trong vòng 7 ngày nhằm hoàn tiền cho các sản phẩm đã qua sử dụng.

Theo The Paper, cửa hàng chính thức của Saint Laurent trên Taobao từng chặn giao hàng đến khoảng 20 địa chỉ thuộc khu Yingfeng, quận Tiêu Sơn (Xiaoshan). Trong các thử nghiệm của truyền thông địa phương, một mẫu túi Saint Laurent trị giá 15.500 nhân dân tệ (khoảng 2.280 USD) liên tục bị từ chối thanh toán khi giao đến khu vực này. Tuy nhiên, đơn hàng vẫn được xử lý bình thường nếu đổi sang địa chỉ ở quận khác.

Việc thử nghiệm bằng nhiều tài khoản khác nhau đều cho ra kết quả tương tự, cho thấy đây không phải lỗi hệ thống ngẫu nhiên mà là biện pháp giới hạn có chủ đích theo khu vực.

Trung Quốc bắt đầu áp dụng chính sách hoàn trả hàng trực tuyến trong vòng 7 ngày từ năm 2014. Theo quy định, người tiêu dùng có thể trả lại các đơn hàng đủ điều kiện và được hoàn tiền đầy đủ trong vòng 7 ngày kể từ khi nhận hàng mà không cần đưa ra lý do. Tuy nhiên, sản phẩm hoàn trả phải đáp ứng một số yêu cầu nhất định, như vẫn còn nguyên trạng và chưa bị hư hỏng.

Sau đó, nhiều nền tảng thương mại điện tử như Taobao, Kuaishou và Pinduoduo triển khai thêm chính sách “hoàn tiền không cần trả hàng” nhằm bảo vệ người mua. Theo cơ chế này, trong một số trường hợp sản phẩm bị lỗi hoặc có vấn đề về chất lượng, khách hàng có thể được hoàn tiền mà không cần gửi trả món hàng cho người bán.

trên Taobao cho thấy một mẫu túi Miu Miu không thể giao đến ba khu dân cư tại Hàng Châu. Ảnh: Weibo.

Dù các nền tảng sau đó đã siết chặt quy định và trao thêm quyền xử lý tranh chấp cho người bán, một số người dùng vẫn tiếp tục lợi dụng chính sách này để trục lợi.

Sau khi vụ việc được truyền thông đưa tin, nhiều thương hiệu xa xỉ khác như Yves Saint Laurent, Prada và Miu Miu cũng bị cho là đã hạn chế cư dân khu Yingfeng mua hàng trên nền tảng Taobao.

Thành lập năm 2020, Yingfeng được xem là “khu dân cư trẻ nhất quận Xiaoshan”, khu vực nằm ở phía đông nam Hàng Châu. Nơi đây tập trung nhiều công ty truyền thông và cộng đồng livestream, influencer hoạt động sôi nổi, khiến nhu cầu mua sắm các sản phẩm xuất hiện trong video đánh giá, đập hộp hay các buổi livestream tăng mạnh.

Ngoài Yingfeng, Miu Miu còn bị phát hiện hạn chế đơn hàng tại ít nhất 2 khu vực khác ở Hàng Châu là Xixing và Sijiqing. Một số sản phẩm như túi xách 12.400 nhân dân tệ hay kính mát 4.150 nhân dân tệ của thương hiệu này hiển thị thông báo “không thể mua tại khu vực này” khi người dùng nhập địa chỉ thuộc các khu dân cư nói trên.

Nhìn chung, các khu vực bị hạn chế đều là nơi tập trung nhiều công ty MCN, studio livestream và cộng đồng influencer hoạt động mạnh trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Một số thương hiệu thời trang xa xỉ như Prada, Miu Miu hay Yves Saint Laurent bị cho là đã hạn chế đơn hàng từ khu Yingfeng ở Hàng Châu. Ảnh: Reuters.

Tranh cãi về siết đơn online

Đại diện chăm sóc khách hàng của YSL và Miu Miu phản hồi trên mạng rằng các thương hiệu không áp dụng lệnh hạn chế mua hàng. Thay vào đó, họ đề nghị khách thử đổi tài khoản, thay địa chỉ nhận hàng, khởi động lại ứng dụng hoặc tải lại trang. Đến ngày 13/5, truyền thông trong nước cho biết hoạt động mua sắm trực tuyến đã được khôi phục trên toàn Hàng Châu.

Chủ đề này đã thu hút hơn 42 triệu lượt xem trên nền tảng Weibo. Một số người dùng cho rằng việc cả khu dân cư bị “trừng phạt tập thể” là thiếu công bằng, trong khi những ý kiến khác đứng về phía các thương hiệu và kêu gọi sàn thương mại điện tử siết chặt quản lý.

Ngoài các thương hiệu xa xỉ, một số nhãn hàng mẹ và bé, cùng các sản phẩm phụ kiện thời trang cũng được cho là không thể mua tại Yingfeng.

“Có khách yêu cầu trả hàng ngay trước khi hết hạn 7 ngày, nhưng quần áo gửi lại rõ ràng đã được sử dụng. Nhiều món đồ vẫn còn mùi nước hoa, dính kem nền, lông mi giả, thậm chí có cả vết máu”, một người bán họ Wang chia sẻ với truyền thông Trung Quốc.

Việc “đưa cả khu dân cư vào danh sách đen” không chỉ xảy ra ở Hàng Châu. Tại thị trấn Shiling (quận Huadu, thành phố Quảng Châu), nơi được mệnh danh là “thủ phủ đồ da” của Trung Quốc, một số cửa hàng túi xách và thời trang nổi tiếng cũng được cho là đã hạn chế cư dân địa phương mua hàng trực tuyến.

Zhang Jian, luật sư thuộc Công ty Luật Zhuohao ở Bắc Kinh, cho rằng người bán có nghĩa vụ giải thích và thông báo rõ với khách hàng khi đơn hàng bị chặn.

“Xét trên góc độ hợp đồng dân sự, doanh nghiệp có quyền lựa chọn không giao dịch với một số khách hàng cụ thể trước khi xác nhận đơn hàng. Tuy nhiên, hình thức đưa vào danh sách đen theo kiểu ‘trừng phạt tập thể’ có thể vi phạm các quy định pháp luật, bao gồm Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời xâm phạm quyền được giao dịch công bằng của khách hàng”, Zhang nói.

Zhuang Shuai, chuyên gia phân tích lĩnh vực bán lẻ thương mại điện tử và là nhà sáng lập Bailian Consulting tại Bắc Kinh, cho rằng các nền tảng cần siết chặt quản lý bằng cách hoàn thiện quy định hậu mãi, như đặt ngưỡng tỷ lệ hoàn trả hàng hoặc lập danh sách cảnh báo đối với những tài khoản vi phạm. Ông đồng thời kêu gọi người tiêu dùng tuân thủ “những chuẩn mực trung thực cơ bản”.