Thứ trưởng Bộ Y tế: Không để một nghĩa cử hiến tạng nào bị bỏ lỡ

Chiều 13/8, Sở Y tế Hà Nội, Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người và Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn tổ chức Chương trình hưởng ứng Ngày Hiến tạng thế giới (13/8).

Kiên trì xây dựng văn hóa hiến tặng trong cộng đồng

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, GS.TS Trần Văn Thuấn cho biết, sau hơn ba thập kỷ kể từ ca ghép thận đầu tiên, y học Việt Nam đã đạt những bước tiến đáng tự hào, làm chủ nhiều kỹ thuật ghép tạng phức tạp.

Đến hết năm 2025, cả nước đã thực hiện gần 11.000 ca ghép tạng; riêng năm 2025 đạt 1.368 ca, cao nhất từ trước đến nay. Mạng lưới các cơ sở ghép tạng cũng ngày càng được mở rộng.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, cùng với sự phát triển của năng lực ghép tạng, Việt Nam đang đối mặt với khoảng trống lớn là nguồn tạng hiến từ người chết não chưa đáp ứng nhu cầu. Với nhiều người bệnh, ngành y tế đã có bác sĩ, kỹ thuật và cơ sở vật chất để cứu sống, nhưng vẫn thiếu nguồn tạng phù hợp để ghép.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn và các đại biểu tặng hoa tri ân thân nhân người hiến tạng. Ảnh: Lê Bảo

Vì vậy, giai đoạn tới không thể chỉ đặt mục tiêu tăng số ca ghép. Một hệ thống hiến, ghép tạng trưởng thành phải có khả năng phát hiện nguồn hiến, tư vấn đúng lúc, điều phối kịp thời, phân bổ công bằng và sử dụng tốt nhất từng mô, tạng được trao tặng.

Thứ trưởng nhấn mạnh, cần làm sao để không một nghĩa cử cao đẹp nào bị bỏ lỡ và không một cơ hội sống nào bị mất đi vì những hạn chế của chính hệ thống. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người; quan tâm đầy đủ hơn đến quyền lợi chính đáng của người hiến và gia đình người hiến, cơ chế tài chính, điều phối và phân bổ tạng.

Dù cơ chế có thay đổi, các nguyên tắc tự nguyện, nhân đạo, công bằng, minh bạch và tuyệt đối không thương mại hóa mô, tạng phải được giữ vững.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu chỉ đạo tại Chương trình. Ảnh: Lê Bảo

Theo Thứ trưởng, phát triển nguồn hiến phải trở thành trách nhiệm của cả hệ thống y tế, không chỉ của các bệnh viện thực hiện ghép. Các cơ sở có hồi sức cấp cứu cần từng bước đủ năng lực phát hiện người hiến tiềm năng, chẩn đoán chết não, tư vấn gia đình và phối hợp với hệ thống điều phối quốc gia.

Thứ trưởng ghi nhận Hà Nội đã chủ động phát triển mạng lưới phát hiện, tư vấn, vận động hiến mô, bộ phận cơ thể người giai đoạn 2026-2030, đồng thời mong muốn Thành phố tiếp tục đi đầu, xây dựng mô hình thực chất, hiệu quả và có thể nhân rộng.

Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực điều phối quốc gia, phát triển hệ thống dữ liệu và ứng dụng công nghệ để mỗi nguồn tạng được phân bổ trên cơ sở khoa học, công khai, minh bạch, đúng người, đúng thời điểm.

Đặc biệt, Thứ trưởng nhấn mạnh việc kiên trì xây dựng văn hóa hiến tặng trong cộng đồng. Truyền thông cần giúp người dân hiểu đúng về chết não, hiểu đầy đủ về hiến tạng và đủ tin tưởng để có thể trao đổi vấn đề này trong gia đình. Nguồn hiến bền vững không chỉ đến từ các chiến dịch vận động mà phải được nuôi dưỡng từ nhận thức của người dân và niềm tin xã hội vào một hệ thống y tế nhân văn, minh bạch, công bằng.

Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Bộ Y tế, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn bày tỏ lòng tri ân sâu sắc tới những người đã hiến tặng mô, tạng và gia đình của họ, đặc biệt là những gia đình đã vượt qua nỗi đau để trao cơ hội sống cho những người họ chưa từng biết mặt.

Người hiến tạng - di sản của lòng nhân ái

Phát biểu khai mạc chương trình, TS. Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội, cho biết Việt Nam đã đạt những bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực ghép tạng. Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu về điều phối, vận động hiến tạng và phát triển kỹ thuật ghép. Các bệnh viện lớn trên địa bàn đã làm chủ nhiều kỹ thuật ghép tim, gan, thận, phổi, với năng lực chuyên môn ngày càng tiệm cận các trung tâm y khoa tiên tiến trong khu vực và thế giới.

Theo ông, thách thức lớn nhất hiện nay không phải là kỹ thuật mà là sự khan hiếm nguồn mô, tạng hiến tặng, đặc biệt từ người chết não, cùng với nhận thức xã hội và sự kết nối cộng đồng. Do đó, xây dựng mạng lưới hiến - ghép tạng rộng khắp, hiệu quả và bền vững tại Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

PGS.TS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người. Ảnh: Lê Bảo

PGS.TS Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, nhấn mạnh một ca ghép thành công có thể cần một phẫu thuật viên giỏi, nhưng chương trình hiến, ghép tạng quốc gia không thể được xây dựng bởi một bác sĩ hay một vài bệnh viện. Đây là nỗ lực của cả hệ thống, từ các khoa Hồi sức, Cấp cứu, Thần kinh, Ngoại thần kinh, Gây mê hồi sức đến đội ngũ điều phối viên, bệnh viện hiến và bệnh viện ghép.

Quan trọng hơn cả, theo PGS.TS Đồng Văn Hệ, là lòng tin của người dân. Người dân cần tin rằng người bệnh luôn được ưu tiên cứu chữa đến cùng trước khi chẩn đoán chết não; việc chẩn đoán chết não được thực hiện nghiêm ngặt; mô, tạng được điều phối minh bạch, công bằng và đúng quy định pháp luật.

"Một người hiến không chỉ để lại mô, tạng mà còn để lại cho chúng ta một di sản về lòng nhân ái. Chúng ta có thể xây thêm bệnh viện, đào tạo thêm bác sĩ, đầu tư trang thiết bị hiện đại hay làm chủ những kỹ thuật ghép phức tạp, nhưng không thể tạo ra người hiến bằng công nghệ", PGS.TS Đồng Văn Hệ chia sẻ.

Các đại biểu trao Thẻ hiến tạng cho cán bộ, nhân viên y tế đang công tác tại BVĐK Xanh Pôn đã đăng ký hiến tạng. Ảnh: Lê Bảo

Chia sẻ tại sự kiện, TS. Nguyễn Đức Long, Giám đốc BVĐK Xanh Pôn, bày tỏ lời tri ân sâu sắc tới các gia đình người hiến tạng, cho rằng nỗi đau mất người thân của họ đã trở thành mầm sống, món quà vô giá trao lại cho cuộc đời. Nghĩa cử cao đẹp này sẽ luôn được bệnh viện và xã hội ghi nhớ, tôn vinh.

Thời gian tới, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn cam kết tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn, đầu tư trang thiết bị, làm chủ các kỹ thuật ghép tạng phức tạp, đồng thời mở rộng công tác tư vấn, vận động hiến tạng, hướng tới trở thành một mắt xích vững chắc, tin cậy trong mạng lưới điều phối, hiến - ghép mô, tạng của Thủ đô và cả nước.