Thứ trưởng Bộ Y tế nêu giải pháp kiểm soát việc nâng giá thuốc, thiết bị y tế nhập khẩu

Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026. Ảnh: Nhật Bắc

Thông tin được Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà nêu tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026, trong bối cảnh vụ án tại Công ty Việt Mỹ đặt ra vấn đề kiểm soát giá thiết bị y tế và thuốc nhập khẩu.

Theo ông Vũ Mạnh Hà, thông qua các cơ quan chức năng và báo chí, Bộ Y tế nhận thấy có tình trạng giá thiết bị y tế, thuốc trước khi nhập về Việt Nam được nâng so với nước ngoài. Bộ đã phối hợp với các cơ quan chức năng cung cấp thông tin, nội dung liên quan theo yêu cầu phục vụ việc xử lý vụ việc.

Bộ Y tế đang quản lý giá thuốc, thiết bị y tế thế nào?

Thứ trưởng Y tế cho biết việc quản lý giá thiết bị y tế, thuốc nhập khẩu được thực hiện theo từng khâu, từ giá nhập khẩu, kê khai giá đến đấu thầu, mua sắm và sử dụng, thanh toán tại các cơ sở y tế.

Đối với thiết bị y tế, theo Nghị định 98/2021, sản phẩm được phân loại theo mức độ rủi ro thành bốn loại A, B, C và D. Thiết bị loại A, B do doanh nghiệp tự công bố; loại C, D do Bộ Y tế cấp số lưu hành.

Do số lượng thiết bị y tế lớn, chủng loại đa dạng, pháp luật hiện hành không quy định Nhà nước định giá đối với toàn bộ thiết bị y tế. Việc quản lý được thực hiện theo pháp luật về giá, đấu thầu, hải quan, thuế và các quy định liên quan.

Ở khâu nhập khẩu, cả thiết bị y tế và thuốc đều áp dụng nguyên tắc tổ chức, cá nhân nhập khẩu có trách nhiệm khai báo và chịu trách nhiệm về tính chính xác của giá trị khai báo. Việc kiểm tra, xác định trị giá hải quan thực hiện theo pháp luật về hải quan và thuế.

Theo ông Vũ Mạnh Hà, nếu có việc tạo lập khâu trung gian ở nước ngoài để nâng giá thiết bị trước khi nhập vào Việt Nam, việc phát hiện, xác minh và xử lý phải xem xét theo pháp luật về hải quan, thuế, kế toán và các quy định liên quan. Đây là vấn đề cần sự phối hợp giữa Bộ Y tế, Bộ Tài chính, cơ quan thuế, hải quan và các bộ, ngành liên quan.

Với thuốc, Bộ Y tế quản lý và giám sát giá từ sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến mua sắm và sử dụng tại các cơ sở y tế.

Ngay từ khâu đầu vào, cơ sở sản xuất, nhập khẩu phải công bố giá bán buôn dự kiến đối với thuốc kê đơn; cơ sở bán buôn không được bán cao hơn mức giá đã công bố. Bộ Y tế rà soát các mức giá này với giá của thuốc tương tự trên thị trường và giá trúng thầu của chính thuốc đó.

Kết quả trúng thầu thuốc tại các cơ sở y tế được công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam và Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, riêng cơ chế đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia thời gian qua đã giúp tiết kiệm khoảng 6.000 tỷ đồng.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, Người phát ngôn của Chính phủ, chủ trì buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 - Ảnh: Nhật Bắc

Đề xuất quản lý giá theo vòng đời, đẩy mạnh mua sắm tập trung

Theo định hướng thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tham mưu Chính phủ sửa đổi luật tại Kỳ họp Quốc hội trong tháng 10 tới, trong đó có các quy định liên quan đến quản lý thiết bị y tế và dược, đặc biệt là Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh.

Đối với thiết bị y tế, Bộ Y tế đề xuất quản lý theo toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ phân loại, nghiên cứu, sản xuất, thử nghiệm, lưu hành, kinh doanh, phân phối, quảng cáo đến sử dụng, thu hồi và tiêu hủy.

Bộ cũng sẽ hoàn thiện cơ sở dữ liệu về thiết bị y tế, chuẩn hóa thông tin từ số lưu hành, phân phối đến giá và báo giá niêm yết khi thiết bị vào Việt Nam. Danh sách các cơ sở phân phối, kinh doanh cũng được định hướng kê khai, cập nhật và công khai trên một cổng thông tin để các cơ sở y tế có thêm thông tin tham khảo khi mua sắm.

Một giải pháp khác là nghiên cứu áp dụng mua sắm tập trung, đàm phán giá với một số nhóm thiết bị đặc thù, nhất là thiết bị đắt tiền, có tính độc quyền hoặc chỉ có một hãng cung cấp tại Việt Nam.

Bộ Y tế cũng dự kiến trình Thủ tướng Đề án quản lý thiết bị y tế, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý.

Với thuốc, Bộ Y tế tập trung tăng cường mua sắm tập trung cấp quốc gia, nhất là những nhóm sử dụng nhiều tại các cơ sở y tế như thuốc kháng sinh; đẩy mạnh đàm phán giá nhằm tiết kiệm chi phí ngân sách.

Bên cạnh đó, Bộ định hướng thúc đẩy sản xuất thuốc trong nước, nhất là thuốc biệt dược gốc và thuốc sinh học thông qua chuyển giao công nghệ, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu về dược và thiết bị y tế.

Mục tiêu cuối cùng, theo Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà, là nâng cao hiệu quả quản lý, đưa thuốc chất lượng với giá phù hợp đến người dân, không để đứt gãy chuỗi cung ứng và bảo đảm đầy đủ thiết bị y tế, thuốc thiết yếu.