Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị gợi mở 6 nhóm vấn đề tạo đột phá về thực thi, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị phát biểu tại hội nghị - Ảnh: Việt Dũng/VnEconomy

VnEconomy trân trọng giới thiệu nội dung phát biểu khai mạc và đề dẫn của đồng chí Nguyễn Thanh Nghị tại Diễn đàn.

Hôm nay, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đồng chủ trì, phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam và Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4, năm 2026 với chủ đề: "Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp". Thay mặt các cơ quan đồng chủ trì Diễn đàn, tôi trân trọng cảm ơn sự quan tâm của đồng chí Thủ tướng Chính phủ, sự tham dự của đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; xin nhiệt liệt chào mừng và trân trọng cảm ơn sự tham gia của toàn thể quý vị tại Diễn đàn ngày hôm nay.

Diễn đàn năm nay diễn ra vào thời điểm khi cả nước bước vào quý cuối của năm 2026 - năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết, kết luận quan trọng của Ban Chấp hành Trung ương, trong đó có Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số" và Nghị quyết số 19-NQ/TW về “Đổi mới mô hình phát triển Việt Nam”. Đồng thời, Diễn đàn kỳ vọng sẽ có những đóng góp chính sách khi trong tuần tới, Hội nghị Trung ương 4 Khóa XIV sẽ họp để cho ý kiến về nhiều nội dung quan trọng, trong đó có báo cáo đánh giá về kinh tế - xã hội 2026 và kế hoạch 2027.

Sáng nay, Chính phủ tổ chức Phiên họp thường kỳ tháng 9/2026 và Hội nghị Chính phủ trực tuyến với các địa phương. Kết quả cho thấy, điểm rất tích cực và đáng ghi nhận là từ đầu năm 2026 tới nay, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động phức tạp, trong đó nhiều yếu tố tác động không thuận lợi, nhất là về chuỗi cung ứng, giá nhiên liệu..., song nền kinh tế nước ta đã giữ được đà tăng trưởng qua từng quý: GDP quý I tăng 7,83%, quý II tăng 8,39%, quý III ước tăng 9,95%; tính chung 9 tháng GDP tăng 9,01%. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát; kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 9 tháng đạt khoảng 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện 8 tháng đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%, mức cao nhất trong 5 năm qua; giải ngân đầu tư công đạt 643 nghìn tỷ đồng, bằng 62,9% kế hoạch, cao hơn trên 200 nghìn tỷ so với cùng kỳ…

Nhìn nhận từ khu vực các doanh nghiệp và các địa phương cũng cho thấy những kết quả khá nổi bật, thể hiện sự bứt phá của nhiều địa phương. Qua 9 tháng, đã có 12/34 tỉnh, thành phố đạt tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số; 27/34 địa phương có tốc độ tăng trưởng quý III cao hơn quý II. Về phía cộng đồng doanh nghiệp, nhất là khu vực kinh tế tư nhân, tiếp tục thể hiện sự năng động, sáng tạo; nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã mạnh dạn tiên phong vào những lĩnh vực mới, lĩnh vực khó như ô tô điện, hàng không, hạ tầng chiến lược, năng lượng, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ số. Những kết quả đó cho thấy những nỗ lực rất lớn từ các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị; sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; sự đồng hành của Quốc hội; chỉ đạo, điều hành quyết liệt, hiệu quả của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị -  Ảnh: Việt Dũng/VnEconomy

Tuy nhiên, chúng ta cũng cần thẳng thắn nhìn nhận những kết quả đạt được nêu trên mới ở bước đầu, sức bật ở các địa phương, khu vực doanh nghiệp chưa đồng đều và còn nhiều điểm nghẽn cần tiếp tục phải tập trung tháo gỡ. Qua 9 tháng đầu năm 2026, mới có 12/34 tỉnh, thành phố đạt tăng trưởng hai con số, một số địa phương có kết quả tăng trưởng còn thấp so với yêu cầu, đặt ra không ít thách thức trong việc hoàn thành mục tiêu của năm và cả giai đoạn (để đạt mục tiêu cả năm tăng trên 10%, Quý IV cần tăng 12,5%); công nghiệp – xây dựng tăng thấp hơn 1,1% so với mục tiêu cả năm; tiêu dùng 9 tháng chưa đột phá, nếu loại trừ yếu tố giá tăng thì chỉ tăng gần 8%; đầu tư tư nhân chưa đạt kỳ vọng, chỉ tăng 14%; số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường tháng 9 giảm 26,3% so với cùng kỳ; tỷ lệ thất nghiệp thanh niên 09 tháng gần 8,9% cao nhất giai đoạn 2020-2026…

Chính quyền hai cấp vận hành đã tạo ra bộ máy thông suốt hơn nhưng chất lượng vận hành còn chưa đồng đều, nhất là ở cấp cơ sở. Khoảng cách giữa khu vực trong nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài còn lớn: 9 tháng qua, xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước chỉ tăng 6,1%, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng 29,2%. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo chưa thực sự tạo ra cú hích cho tăng trưởng (Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của VCCI cũng chỉ ra: mới có khoảng 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm, dịch vụ; 93,5% khoản vay vẫn đòi hỏi tài sản thế chấp; chỉ 6 - 8% doanh nghiệp thường xuyên dự đoán được các thay đổi chính sách...)

Mục tiêu đặt ra cho năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030 là rất thách thức, đòi hỏi không chỉ nỗ lực cao mà còn đòi hỏi sự sáng tạo, thay đổi cách nghĩ, cách làm để thực sự tạo được đột phá trong phát triển đất nước. Mặc dù kết quả đạt được qua 9 tháng đầu năm 2026 là rất đáng khích lệ, song yêu cầu phía trước còn rất nặng nề. Với ý nghĩa và xuất phát từ tình hình thực tiễn đang đặt ra như trên, Ban Tổ chức Diễn đàn đã lựa chọn chủ đề "Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp" làm chủ đề của Diễn đàn năm nay và được thiết kế thành ba phiên chuyên đề: quản trị thay đổi và thực thi để tạo sức bật tăng trưởng; đột phá chính sách phát triển thương mại và du lịch; và nguồn lực tài chính trong chu kỳ tăng trưởng mới.

Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4 năm 2026 với chủ đề "Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp" - Ảnh: Việt Dũng/VnEconomy

Thời gian Diễn đàn không nhiều, diễn ra trong một buổi chiều. Với mong muốn lắng nghe được nhiều nhất những ý kiến đa dạng, nhiều chiều của các quý vị đại biểu, tôi đề nghị các đại biểu đi thẳng vào những nhận định, đánh giá, nhất là về các hạn chế, điểm nghẽn trong thực tiễn thực thi cơ chế, chính sách đối với địa phương và doanh nghiệp; đồng thời đề xuất các giải pháp, biện pháp tháo gỡ, chỉ rõ địa chỉ, cơ quan có thẩm quyền xử lý. Trên tinh thần đó, tôi xin gợi ý 6 nhóm vấn đề để Diễn đàn tập trung thảo luận.

Một là, làm thế nào để chuyển từ chủ trương đúng sang sang đột phá về thực thi. Các nghị quyết của Đảng đã khẳng định rất rõ yêu cầu thay đổi phương thức quản lý nhà nước: kiên quyết chấm dứt tư duy "không quản được thì cấm", chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm và quản lý theo kết quả đầu ra; Kết luận 18 của Trung ương đã đề ra 92 nhiệm vụ cụ thể cần triển khai trong năm 2026 để thúc đẩy tăng trưởng “2 con số”. Vì vậy, Tôi đề nghị tại Diễn đàn hôm nay các đại biểu đi thẳng vào những vướng mắc trong thực tiễn để đề xuất các giải pháp tháo gỡ rất cụ thể. Phải thể hiện được kết quả thực hiện nghị quyết của Đảng bằng việc doanh nghiệp thực tế đã cắt giảm được bao nhiêu ngày chờ đợi thủ tục, bao nhiêu chi phí tuân thủ; đồng thời, phải làm rõ cơ chế để gắn chặt các chỉ số đo lường này với trách nhiệm giải trình của người có trách nhiệm ở từng cơ quan, đơn vị, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu trong giải quyết thủ tục, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Hai là, nâng cao năng lực quản trị của chính quyền địa phương, nhất là cấp cơ sở, sau khi vận hành chính quyền hai cấp. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ rõ: Cấp tỉnh mạnh về quy hoạch, điều phối; cấp xã là tuyến đầu; "Trung ương không làm thay địa phương; cấp tỉnh không ôm giữ việc cấp xã có thể làm tốt". Các tỉnh, thành phố sau hợp nhất có không gian phát triển rộng hơn. Đó là cơ hội để tổ chức lại phát triển theo lợi thế và liên kết vùng, nhưng cũng gắn liền với nhiều việc phải xử lý về quy hoạch, đất đai, thủ tục đầu tư và đội ngũ cán bộ. Tôi đề nghị các địa phương chia sẻ thẳng thắn về những khó khăn, vướng mắc, những khâu nào, nội dung gì cần tháo gỡ để thực sự phát huy được không gian phát triển mới và hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương.

Ba là, khơi thông nguồn lực, đi đôi với sử dụng nguồn lực có hiệu quả. Nhiều nguồn lực hiện đang bị đóng băng, chưa được phát huy, nhất là trong đất đai, trong các dự án tồn đọng kéo dài, trong tài sản công chưa khai thác..., đây chính là dư địa tăng trưởng rất lớn trong cả trước mắt và dài hạn. Cùng với đó, đầu tư công phải thực sự là vốn mồi, dẫn dắt đầu tư xã hội; hệ thống tài chính phải đủ sức đáp ứng tốt cho chu kỳ tăng trưởng mới... Nhưng nguồn vốn dài hạn chỉ đi được vào nền kinh tế khi có những dự án dài hạn đủ chất lượng. Vì vậy, đề nghị Phiên chuyên đề thứ ba của Diễn đàn cần tập trung làm rõ vốn cho giai đoạn tới đến từ đâu, và làm sao vừa đáp ứng lượng vốn lớn cho nền kinh tế vừa củng cố được cơ cấu lành mạnh, giữ vững an toàn tài chính quốc gia; cần có những mô hình mới gì để huy động nguồn lực xã hội và quốc tế cho phát triển kinh tế.

Bốn là, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là động lực chính của mô hình phát triển mới theo tinh thần Nghị quyết 19 của Trung ương, nhưng đến nay nhìn chung chưa thực sự tạo được sự lan tỏa rộng khắp và đi vào chiều sâu. Nghị quyết 57-NQ/TW phải thực sự nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo nên sự thay đổi trong sản xuất, kinh doanh, quản trị của từng địa phương, doanh nghiệp. Như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khái quát rằng tri thức phải chuyển thành kỹ năng, kỹ năng thành năng suất, năng suất thành năng lực cạnh tranh. Chuỗi chuyển hóa đó đang tắc ở khâu nào, là câu hỏi mà Diễn đàn cần đóng góp câu trả lời.

Năm là, nâng tầm doanh nghiệp Việt Nam và mở rộng thị trường. Làm sao để doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh, có nhiều hơn những doanh nghiệp dẫn dắt, kiến tạo chuỗi giá trị; làm sao để doanh nghiệp lớn dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ, và doanh nghiệp trong nước gắn kết được với khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Cùng với đó, cần mở rộng khai thác cả thị trường nước ngoài và thị trường trong nước. Mỗi năm Việt Nam đón hơn 20 triệu lượt khách du lịch quốc tế, hơn 130 triệu lượt khách nội địa... nhưng doanh thu du lịch vẫn rất khiêm tốn và tốc độ tăng doanh thu lại chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng lượng khách. Phiên thứ hai của Diễn đàn cần thảo luận, đánh giá kỹ nguyên nhân, đề xuất những giải pháp, biện pháp cụ thể để tháo gỡ được các điểm nghẽn, phát huy được nguồn lực quan trọng này để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước trong giai đoạn mới.

Sáu là, tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững. Phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng cao nhưng phải đồng thời bảo đảm ổn định vững chắc kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội, môi trường và năng lực tự chủ của nền kinh tế. Kết quả đạt được của năm nay phải trở thành tiền đề thuận lợi cho tăng trưởng của năm sau; dự án hoàn thành hôm nay phải tạo ra năng lực sản xuất cho ngày mai; chính sách ban hành phải đủ ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn. Tôi đề nghị Diễn đàn cũng góp ý cho kịch bản tăng trưởng năm 2027 và cả giai đoạn đến năm 2030, trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động rất khó lường.

Diễn đàn Kinh tế mới được khởi xướng từ năm 2023, qua ba lần tổ chức, đã trở thành một kênh đối thoại chính sách uy tín, thiết thực giữa cơ quan hoạch định chính sách, cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và giới nghiên cứu. Diễn đàn năm nay quy tụ khoảng 400 đại biểu, với sự có mặt và phát biểu của đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ, sự tham gia của đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương và Quốc hội, các địa phương, đại diện cơ quan ngoại giao các nước và các tổ chức quốc tế, các hiệp hội, tập đoàn, doanh nghiệp, định chế tài chính trong nước và nước ngoài, cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học. Tôi tin tưởng rằng, với chương trình được thiết kế, chuẩn bị kỹ lưỡng, sự tham gia rất tích cực và trách nhiệm của toàn thể quý vị, Diễn đàn năm nay sẽ đạt được những kết quả thiết thực và thành công tốt đẹp.

Thay mặt các cơ quan đồng chủ trì tổ chức Diễn đàn, tôi xin trân trọng cám ơn toàn thể quý vị và xin tuyên bố khai mạc Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4 năm 2026 với chủ đề "Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp".

Xin trân trọng cảm ơn!