Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức: Mạnh dạn thí điểm, đưa nhanh thành tựu khoa học công nghệ vào khám chữa bệnh

Chiều 26/6 tại Phú Thọ, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo phối hợp với Hội đồng Y khoa Quốc gia tổ chức hội thảo "Triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược ngành Y tế: từ nghiên cứu phát triển, xây dựng tiêu chuẩn, thử nghiệm và ứng dụng lâm sàng". PGS.TS Nguyễn Tri Thức - Thứ trưởng Bộ Y tế dự, phát biểu chỉ đạo tại hội thảo.

Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, diễn ra trong bối cảnh ngành y tế cả nước đang tích cực chuyển mình, cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

PGS.TS. Nguyễn Tri Thức, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại hội thảo.

Tập trung nguồn lực vào ba mũi nhọn khoa học công nghệ cốt lõi

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức, Nghị quyết 57-NQ/TW đã xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những đột phá chiến lược để đưa đất nước phát triển trong kỷ nguyên mới. Đối với ngành y tế, đây không còn là lựa chọn mà là yêu cầu sống còn để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, rút ngắn khoảng cách với các nền y học tiên tiến trên thế giới.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cho rằng Việt Nam đang có nhiều lợi thế để tạo đột phá trong nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao vào y học. Điều quan trọng lúc này là mạnh dạn đổi mới cơ chế, tận dụng nguồn lực và đẩy nhanh việc đưa các sản phẩm khoa học công nghệ vào thực tiễn khám chữa bệnh.

Cụ thể hóa định hướng này, TS. Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo cho biết, ngành y tế đang tập trung nguồn lực vào ba mũi nhọn công nghệ cốt lõi: liệu pháp tế bào (tế bào gốc, tế bào miễn dịch), vắc xin thế hệ mới (vắc xin mRNA, vắc xin phối hợp) và sản phẩm y tế cá thể hóa ứng dụng in 3D.

Theo TS. Nguyễn Ngô Quang, mục tiêu của ngành là làm chủ các công nghệ này và hướng tới sở hữu các sản phẩm thương mại hoàn chỉnh vào năm 2030. Năm 2026, Bộ Y tế đã đề xuất 11 nhiệm vụ công nghệ chiến lược và 135 Tiêu chuẩn quốc gia để làm cơ sở cho sự phát triển bền vững.

TS. Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo báo cáo tổng kết hoạt động nghiên cứu phát triển sản phẩm mới lĩnh vực y tế.

Hoàn thiện hành lang pháp lý, tinh giảm thủ tục hành chính cho nghiên cứu lâm sàng

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, hành lang pháp lý về thử nghiệm lâm sàng đã được hoàn thiện đầy đủ và nhanh chóng.

Giới thiệu Thông tư số 50/2025/TT-BYT Quy định thử thuốc trên lâm sàng (gồm 7 chương, 30 Điều), TS. Võ Thị Nhị Hà, Trưởng phòng Quản lý nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo chia sẻ, đây là bước ngoặt lớn về cải cách hành chính.

Đơn cử, TS Hà thông tin, nếu như tại Điều 19, khoản 2 điểm c, Thông tư 29/2018/TT-BYT quy định về thử thuốc trên lâm sàng có quy định Hồ sơ pháp lý của thuốc thử lâm sàng bao gồm: Bản sao văn bản chấp thuận đăng ký nghiên cứu thử thuốc trên lâm sàng của Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế; Bản sao có chứng thực hoặc bản sao có dấu của cơ sở có xuất trình bản chính để đối chiếu giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược của cơ sở kinh doanh dịch vụ thử thuốc.

Tuy nhiên tại Thông tư 50 nội dung này đã được bãi bỏ.

Cùng đó, Thông tư 50 không chỉ chấp nhận giấy tờ pháp lý bản điện tử từ cơ quan nước ngoài mà còn đơn giản hóa tối đa quy trình phê duyệt các thay đổi trong nghiên cứu. Điều này tháo gỡ nhiều nút thắt cho các đơn vị, giúp đẩy nhanh tiến độ mà vẫn đảm bảo tính an toàn nghiêm ngặt.

TS. Võ Thị Nhị Hà, Trưởng phòng Quản lý Quản lý nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ giới thiệu về đề án xây dựng Trung tâm thử nghiệm lâm sàng đạt chuẩn quốc tế tại Việt Nam.

Cũng theo TS. Võ Thị Nhị Hà, Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo đang thúc đẩy đề án xây dựng Trung tâm thử nghiệm lâm sàng đạt chuẩn quốc tế tại Việt Nam với mô hình hạt nhân kết hợp giữa Trường Đại học Y Hà Nội (khối y học hiện đại) và Học viện Y - Dược học cổ truyền Việt Nam (khối y dược cổ truyền). Đây sẽ là hạ tầng chiến lược quốc gia, hội tụ đủ điều kiện triển khai các nghiên cứu phức tạp nhất như CAR-T hay trị liệu gen.

Phần thảo luận tại hội thảo đã ghi nhận những tham luận chất lượng từ các đơn vị y tế lớn trên cả nước. Đại diện Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện K và Bệnh viện Bạch Mai đã chia sẻ những bài học thực tiễn trong việc vận hành các trung tâm nghiên cứu lâm sàng chuyên sâu, đồng thời chỉ ra những thách thức trong việc thu hút tình nguyện viên và quản lý dữ liệu lớn.

Hệ sinh thái nghiên cứu đã sẵn sàng

Qua lắng nghe các báo cáo cũng như phần thảo luận, trao đổi của các đại biểu, phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức nhấn mạnh, Việt Nam hiện có hệ thống y tế tư nhân phát triển mạnh với nhiều doanh nghiệp đã đầu tư bài bản trong các lĩnh vực công nghệ y sinh.

Từ sản xuất vắc xin, công nghệ sinh học, liệu pháp tế bào đến công nghệ in 3D trong y học, nhiều đơn vị đã có đầy đủ nền tảng về nhân lực, công nghệ và năng lực triển khai.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn cùng các đại biểu, nhà khoa học, chuyên gia tham dự hội thảo.

Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức cho biết ông đã trao đổi với lãnh đạo Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo về việc từ nay đến cuối năm cần có những bước đi mang tính đột phá, táo bạo hơn, nghiên cứu cơ chế cho phép triển khai thí điểm các sản phẩm khoa học công nghệ trong điều trị.

Theo Thứ trưởng, việc triển khai theo hình thức thí điểm không đồng nghĩa với mạo hiểm, bởi mọi hoạt động đều phải đặt sức khỏe, sự an toàn của người bệnh lên hàng đầu và được thực hiện trên cơ sở khoa học, đúng quy định chuyên môn.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức ghi nhận và cảm ơn những đóng góp của các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện công lập cũng như các doanh nghiệp tư nhân trong phát triển khoa học công nghệ y tế.

Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức cũng đồng thời cho rằng các đơn vị công lập không hề thiếu năng lực nghiên cứu khoa học.

Theo Thứ trưởng, với những chính sách mới được ban hành, đặc biệt là việc triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, môi trường pháp lý cho khoa học công nghệ hiện nay đã có những thay đổi rất lớn.

Lãnh đạo Bộ Y tế bày tỏ tin tưởng trong thời gian tới, các trường đại học, bệnh viện lớn như Đại học Y Hà Nội, Đại học Y Dược TP. HCM, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Chợ Rẫy cùng nhiều cơ sở nghiên cứu trên cả nước sẽ có điều kiện phát huy mạnh mẽ tiềm lực khoa học công nghệ.

Các đại biểu tham luận, thảo luận tại hội thảo.

Tận dụng 6 tháng cuối năm để tạo đột phá

Thứ trưởng cũng đánh giá cao sự tham gia của đội ngũ nhà khoa học đến từ cả khu vực công lập và tư nhân tại hội thảo, cho rằng đây là nền tảng quan trọng để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của ngành y tế; Đồng thời khuyến khích các viện, trường, bệnh viện mạnh dạn xây dựng các đề án nghiên cứu bám sát tinh thần Nghị quyết 57.

Về phía Bộ Y tế, Thứ trưởng khẳng định sẽ tạo điều kiện tối đa để thẩm định, thông qua các nhiệm vụ đủ điều kiện trong thời gian sớm nhất trước khi chuyển sang Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính theo quy trình.

Theo Thứ trưởng, với quy trình mới, nếu nhiệm vụ nghiên cứu rõ mục tiêu, rõ sản phẩm và được Hội đồng chuyên môn thông qua thì thời gian từ khi hoàn thiện hồ sơ đến khi được bố trí kinh phí khá nhanh.

Thứ trưởng Nguyễn Tri Thức kêu gọi các đơn vị nghiên cứu tận dụng tốt khoảng thời gian còn lại của năm 2026 để hiện thực hóa các nhiệm vụ khoa học công nghệ phục vụ trực tiếp công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Theo Thứ trưởng, đây là giai đoạn thuận lợi khi Đảng, Nhà nước đã dành sự quan tâm đặc biệt, đồng thời tạo hành lang và nguồn lực đủ lớn cho phát triển khoa học công nghệ

Toàn cảnh hội thảo.