Thứ trưởng Phan Thị Thắng: VEAM cần xây dựng động lực tăng trưởng mới từ sản xuất

Ngày 23/7, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng chủ trì buổi làm việc với Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam - CTCP (VEAM) về kết quả sản xuất, kinh doanh 6 tháng đầu năm 2026, nhiệm vụ những tháng cuối năm và các giải pháp tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tái cơ cấu, nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổng công ty. Tham dự buổi làm việc có lãnh đạo các Cục, Vụ chức năng thuộc Bộ Công Thương cùng lãnh đạo VEAM và các đơn vị thành viên.

Nhiều chỉ tiêu sản xuất, kinh doanh tăng trưởng tích cực

Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy, trong bối cảnh thị trường quốc tế tiếp tục có nhiều biến động và áp lực cạnh tranh gia tăng, hoạt động sản xuất, kinh doanh của VEAM và các đơn vị có vốn góp vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Nhiều chỉ tiêu chủ yếu đạt khoảng 50% kế hoạch năm, trong đó một số đơn vị từng gặp khó khăn đã phục hồi hoạt động và từng bước có lãi trở lại.

Cụ thể, giá trị sản xuất công nghiệp toàn Tổng công ty ước đạt 2.024,7 tỷ đồng, tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 50% kế hoạch năm; tổng doanh thu đạt 2.736,3 tỷ đồng, tăng 22%, hoàn thành 50% kế hoạch. Trong đó, doanh thu từ hoạt động sản xuất công nghiệp đạt 2.509,2 tỷ đồng, tăng 24% so với cùng kỳ và tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ yếu trong cơ cấu doanh thu.

Ông Nguyễn Hoàng Giang - Tổng giám đốc VEAM, phát biểu ý kiến tại buổi làm việc với Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng.

Đối với Công ty mẹ, giá trị sản xuất công nghiệp đạt 245,6 tỷ đồng, tăng 29% so với cùng kỳ; doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ đạt 419,2 tỷ đồng, tăng 122%. Doanh thu tài chính đạt 6.684,7 tỷ đồng, chủ yếu từ lợi nhuận được chia tại các liên doanh, qua đó đưa lợi nhuận trước thuế lên 6.635,1 tỷ đồng.

Một điểm sáng trong 6 tháng đầu năm là lĩnh vực ô tô khi Công ty mẹ tiêu thụ ước 1.316 xe, tăng 316% so với cùng kỳ, gồm 718 xe sản xuất mới và 598 xe tồn kho. Kết quả này cho thấy việc xử lý lượng xe tồn đọng kéo dài nhiều năm đã bước đầu phát huy hiệu quả, tạo dư địa để doanh nghiệp tiếp tục cơ cấu lại hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong 6 tháng cuối năm, VEAM đặt mục tiêu thực hiện thêm 1.998,8 tỷ đồng giá trị sản xuất công nghiệp, 2.760,4 tỷ đồng doanh thu và 16,6 triệu USD kim ngạch xuất khẩu. Đồng thời, Tổng công ty tiếp tục xây dựng Đề án cơ cấu lại VEAM giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045; triển khai kế hoạch tăng trưởng gắn với phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ông Ngô Khải Hoàn, Chủ tịch Hội đồng quản trị VEAM phát biểu tại buổi làm việc với Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng.

Để thực hiện các mục tiêu trên, VEAM kiến nghị Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc về quyết toán cổ phần hóa, điều chỉnh vốn điều lệ tại các đơn vị thành viên, dự án mở rộng của Toyota Việt Nam, phương án di dời SVEAM tại Khu công nghiệp Biên Hòa 1, phát triển công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi sản phẩm theo xu hướng xe điện, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu và xử lý hàng hóa tồn kho kéo dài.

Doanh nghiệp kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, công nghệ và thị trường

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Lê Văn Khanh, Giám đốc FOMECO, cho rằng các doanh nghiệp cơ khí đang chịu sức ép ngày càng lớn trước những yêu cầu khắt khe của khách hàng quốc tế về chất lượng, tiến độ giao hàng và khả năng truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt về lao động kỹ thuật, chi phí nguyên vật liệu và hạn chế về nguồn lực đầu tư đổi mới thiết bị.

Ông Lê Văn Khanh, Giám đốc Công ty FOMECO, kiến nghị các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển công nghiệp hỗ trợ tại buổi làm việc.

Sản xuất vòng bi là lĩnh vực truyền thống và cũng là một trong những thế mạnh của FOMECO. Tuy nhiên, trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ sản phẩm nhập khẩu, đặc biệt là hàng Trung Quốc, khoảng 10 năm qua doanh nghiệp chủ yếu duy trì sản xuất các dòng vòng bi cỡ nhỏ cung cấp cho Honda Việt Nam và Yamaha, trong khi thị phần ở các dòng vòng bi khác dành cho xe máy và ô tô ngày càng bị thu hẹp. Trong thời gian tới, FOMECO định hướng đầu tư dây chuyền sản xuất vòng bi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng thị trường; đồng thời mong muốn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ đối với chương trình đầu tư này.

Đề cập những khó khăn trong quá trình tái cơ cấu, ông Tống Ngọc Thắng, Giám đốc Công ty MATEXIM, cho biết doanh nghiệp vẫn gặp nhiều vướng mắc liên quan đến quy hoạch đất và thực hiện nghĩa vụ thuế tài nguyên. MATEXIM đề nghị Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính và tỉnh Thái Nguyên làm rõ phương pháp xác định giá tính thuế, tháo gỡ các thủ tục về đất đai , qua đó tạo điều kiện xử lý các tồn tại kéo dài, khôi phục hoạt động và giảm áp lực tài chính.

Ông Nguyễn Văn Hải, Giám đốc Nhà máy Ô tô VEAM, phát biểu, kiến nghị tại buổi làm việc.

Trong khi đó, Nhà máy Ô tô VEAM ghi nhận những chuyển biến tích cực sau nhiều năm tái cơ cấu và xử lý hàng tồn kho. Theo ông Nguyễn Văn Hải, Giám đốc Nhà máy, năm 2026 là năm đầu tiên đơn vị có lợi nhuận trở lại. Hiện nhà máy tiếp tục phát triển các mẫu xe mới, tìm kiếm đối tác trong lĩnh vực ô tô du lịch, ô tô tải và xe điện; đồng thời nâng cấp dây chuyền sản xuất, mở rộng hệ thống bán hàng và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị nhằm giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đến năm 2030, Nhà máy Ô tô VEAM đặt mục tiêu đạt quy mô khoảng 80.000 xe. Đây là mục tiêu lớn, đòi hỏi doanh nghiệp phải có quyết tâm cao và triển khai đồng bộ các giải pháp về sản phẩm, đối tác, công nghệ, thương hiệu và thị trường.

Từ thực tiễn phát triển sản phẩm mới, nhà máy kiến nghị Bộ Công Thương tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục bổ sung nhãn hiệu sản xuất theo Nghị định số 116/2017/NĐ-CP. Việc phải nhập xe mẫu phục vụ thử nghiệm khi chưa hoàn tất thủ tục cấp phép khiến doanh nghiệp phải chịu mức thuế cao, làm gia tăng chi phí và kéo dài tiến độ triển khai sản phẩm.

Nhà máy cũng đề nghị sớm có định hướng phát triển hạ tầng trạm sạc dùng chung, tạo nền tảng để thị trường xe điện phát triển đồng bộ. Cùng với đó, doanh nghiệp mong muốn được hỗ trợ tham gia sản xuất các dòng phương tiện phục vụ lực lượng công an, quốc phòng, qua đó khai thác hiệu quả hơn năng lực của nhà máy trong bối cảnh công suất thiết kế khoảng 33.000 xe mỗi năm nhưng sản lượng thực tế còn thấp.

Ở góc độ nghiên cứu và phát triển công nghệ, ông Ngô Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ, cho biết đơn vị đã nghiên cứu, sản xuất được nhiều sản phẩm cơ khí, khuôn mẫu, xử lý nhiệt và vật liệu công nghệ cao; một số sản phẩm từng bước được xuất khẩu sang Nhật Bản. Tuy nhiên, hoạt động nghiên cứu vẫn gặp khó khăn do chi phí đầu tư thiết bị thử nghiệm lớn, thị trường cho sản phẩm mới còn hạn chế, trong khi các quy định về mua sắm, đấu thầu chưa thực sự phù hợp với đặc thù khoa học và công nghệ.

Viện kiến nghị Bộ Công Thương tăng cường đặt hàng các nhiệm vụ nghiên cứu, hỗ trợ tạo thị trường cho sản phẩm công nghệ trong nước và hoàn thiện cơ chế mua sắm theo hướng linh hoạt hơn, tạo điều kiện để các đơn vị chủ động thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa sản phẩm.

Gỡ vướng để VEAM tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng

Các kiến nghị của VEAM và các đơn vị thành viên đã được các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công Thương trao đổi, định hướng xử lý theo từng nhóm vấn đề, từ phát triển công nghiệp hỗ trợ, tham gia chuỗi cung ứng đến mở rộng thị trường xuất khẩu.

Ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, cho biết, Bộ Công Thương đang phối hợp xử lý nhiều nội dung liên quan đến dự án mở rộng của Toyota Việt Nam, phát triển công nghiệp hỗ trợ, xây dựng chiến lược vật liệu, tái cơ cấu doanh nghiệp khai khoáng, sửa đổi Nghị định số 116/2017/NĐ-CP và hoàn thiện cơ chế phát triển xe điện. Cục Công nghiệp đồng thời đề nghị VEAM rà soát, xây dựng danh mục các sản phẩm có khả năng tham gia chuỗi cung ứng trong những ngành công nghiệp trọng điểm như ô tô, đường sắt, năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương sẽ hỗ trợ kết nối doanh nghiệp với các tập đoàn, chủ đầu tư và chương trình phát triển công nghiệp phù hợp.

Ông Nguyễn Ngọc Thành, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương, phát biểu tại buổi làm việc với VEAM.

Đối với công tác phát triển thị trường, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài đề nghị VEAM xác định rõ các sản phẩm xuất khẩu trọng điểm để phối hợp với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời nghiên cứu mở rộng sang những thị trường còn nhiều dư địa như Đông Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh. Cùng với đó, Cục Xúc tiến thương mại đánh giá các nhóm sản phẩm cơ khí, máy nông nghiệp, linh kiện và công nghiệp hỗ trợ của VEAM phù hợp với định hướng ưu tiên của Chương trình Xúc tiến thương mại quốc gia; đề nghị doanh nghiệp chủ động xây dựng các chương trình xúc tiến chuyên ngành, tham gia hội chợ, triển lãm và các đoàn giao dịch quốc tế, đồng thời tăng cường nguồn lực cho hoạt động xúc tiến thương mại và phát triển thị trường.

Đối với lĩnh vực ô tô, Cục Xuất nhập khẩu cho biết sẽ tiếp tục phối hợp tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến sản xuất, lắp ráp và kinh doanh trong phạm vi chức năng quản lý; đồng thời tổng hợp các kiến nghị cụ thể của doanh nghiệp để nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc với VEAM.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Thứ trưởng Phan Thị Thắng ghi nhận những nỗ lực của VEAM và các đơn vị thành viên trong 6 tháng đầu năm 2026. Theo Thứ trưởng, kết quả đạt được không chỉ thể hiện ở các chỉ tiêu tăng trưởng sản xuất, kinh doanh mà còn ở những chuyển biến tích cực trong xử lý hàng tồn kho, tái cơ cấu một số đơn vị và sự đồng thuận trong toàn Tổng công ty.

Thứ trưởng yêu cầu VEAM chủ động cập nhật các cơ chế, chính sách mới về quản lý, đầu tư vốn nhà nước; đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính, ưu tiên đầu tư cho các đơn vị có năng lực sản xuất, sản phẩm và triển vọng thị trường, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ.

Đối với các đơn vị còn khó khăn, đặc biệt là MATEXIM, Thứ trưởng yêu cầu khẩn trương rà soát toàn diện các dự án, phương án sản xuất và sử dụng đất; những nội dung vượt thẩm quyền cần được tổng hợp để Bộ Công Thương phối hợp với các cơ quan liên quan xem xét, tháo gỡ. Bên cạnh đó, VEAM cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn dựa trên năng lực sản xuất cốt lõi, chủ động phát triển sản phẩm mới, thị trường mới và các nguồn doanh thu bền vững.

Thứ trưởng cũng đề nghị VEAM cụ thể hóa các kiến nghị hỗ trợ theo từng sản phẩm, dự án và thị trường để các đơn vị chức năng của Bộ có cơ sở phối hợp xử lý; đồng thời tiếp tục củng cố công tác pháp chế, đẩy nhanh quyết toán cổ phần hóa và tăng cường đầu tư cho nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, vật liệu mới, từng bước nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của ngành cơ khí trong nước.

Từ những định hướng này, VEAM được kỳ vọng sẽ chuyển hóa tiềm lực hiện có thành năng lực sản xuất, công nghệ và thị trường, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.