Thủ tướng cấm can thiệp trái quy định để nâng điểm, tăng tỷ lệ tốt nghiệp

Không chạy theo thành tích trong giáo dục

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký ban hành Chỉ thị số 37/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường phòng, chống gian lận thi cử, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo.

Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, nơi xảy ra vụ việc gian lận thi cử trong mùa thi năm 2026.

Chỉ thị yêu cầu các bộ, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục đề cao trách nhiệm, bảo đảm tính trung thực, khách quan, công bằng, liêm chính trong học tập, kiểm tra, đánh giá và thi. Công tác phòng, chống gian lận phải lấy phòng ngừa làm chính, chủ động nhận diện nguy cơ, rủi ro và có biện pháp kiểm soát phù hợp.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý là chuyển từ tập trung phát hiện, xử lý vi phạm sang chủ động quản trị rủi ro, phòng ngừa từ sớm, từ xa, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi sai phạm.

Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ GD&ĐT rà soát toàn diện quy định, quy chế thi và hướng dẫn về kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kỳ, cuối khóa cùng các quy định pháp luật liên quan. Việc rà soát nhằm kịp thời sửa đổi, bổ sung, nhận diện và phòng ngừa phương thức gian lận mới, nhất là hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thiết bị công nghệ cao để gian lận.

Các quy định cần xác định rõ hành vi bị nghiêm cấm, quy trình kiểm soát, thẩm quyền và trách nhiệm giải trình của cá nhân, tập thể liên quan. Nhiệm vụ này phải hoàn thành trước ngày 15/12/2026.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu rà soát, đổi mới việc giao chỉ tiêu xếp loại, kết quả thi, kiểm tra, đánh giá để phục vụ công tác thi đua, khen thưởng tại các cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo, đối với cán bộ quản lý và nhà giáo theo hướng không tạo áp lực thành tích.

Các đơn vị không được lấy riêng tỷ lệ người học khá, giỏi, tỷ lệ tốt nghiệp hoặc kết quả thi làm căn cứ đánh giá, xếp loại, khen thưởng tập thể, cá nhân. Đặc biệt, nghiêm cấm việc chỉ đạo, gây sức ép hoặc can thiệp trái quy định nhằm nâng điểm, nâng tỷ lệ tốt nghiệp, làm sai lệch kết quả học tập, kết quả thi hoặc che giấu vi phạm để đạt thành tích.

Tăng kiểm soát gian lận bằng công nghệ

Về giải pháp kỹ thuật, Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) hướng dẫn sử dụng camera, thiết bị rà soát kim loại và các giải pháp phù hợp tại những khu vực, khâu có nguy cơ cao trong quá trình tổ chức kiểm tra, đánh giá và thi. 

Trước mắt, việc này được áp dụng đối với các kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia và kỳ thi tốt nghiệp THPT, bảo đảm hiệu quả, an toàn thông tin và phù hợp quy định pháp luật. Thời hạn hoàn thành trước ngày 31/12/2026.

Bộ GD&ĐT cũng được giao xây dựng lộ trình cụ thể, hướng dẫn từng bước triển khai kiểm tra, đánh giá và thi trên máy tính khi đáp ứng đủ điều kiện, bảo đảm công bằng, hiệu quả.

Đối với giáo dục phổ thông, Bộ có trách nhiệm hướng dẫn các Sở GD&ĐT và cơ sở giáo dục xây dựng, khai thác, sử dụng ngân hàng câu hỏi phục vụ kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kỳ. 

Nội dung câu hỏi phải bám sát mục tiêu, yêu cầu cần đạt của chương trình, tăng tính khách quan, phân hóa và đánh giá thực chất kết quả học tập. Đồng thời, tăng cường kiểm soát chất lượng đề thi, kiểm tra, đánh giá và bảo mật theo quy định. Các nhiệm vụ này phải hoàn thành trước ngày 31/12/2026.

Chỉ thị cũng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ phân tích, đối sánh kết quả học tập, kiểm tra, đánh giá và thi nhằm kịp thời phát hiện, cảnh báo dấu hiệu bất thường, nguy cơ gian lận. Cùng với đó là thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh, kiến nghị, tố giác và xử lý thông tin theo đúng thẩm quyền, quy định pháp luật.

Đối với các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và phổ thông, người đứng đầu chịu trách nhiệm toàn diện về liêm chính trong học tập, nghiên cứu khoa học, kiểm tra, đánh giá tại đơn vị.

Các cơ sở phải rà soát, hoàn thiện quy định về liêm chính học thuật; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi đạo văn, sao chép, thuê hoặc nhờ người khác làm bài, học thay, thi hộ, gian lận trong nghiên cứu khoa học và sử dụng AI trái quy định.

Phương pháp học tập, kiểm tra, đánh giá cần được đổi mới theo hướng coi trọng quá trình và sản phẩm học tập, nghiên cứu khoa học, đánh giá đúng năng lực người học. Các cơ sở phải triển khai đồng bộ giải pháp phòng, chống gian lận trong nghiên cứu khoa học, thi kết thúc học phần, thi cuối khóa và bảo vệ luận văn, luận án.

Ngoài ra, Thủ tướng giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ GD&ĐT và các cơ quan liên quan rà soát quy định, chế tài xử lý hành vi vi phạm pháp luật về gian lận trong thi cử, kiểm tra, đánh giá; tăng cường phát hiện, điều tra, xử lý hành vi có dấu hiệu tội phạm như tổ chức gian lận thi cử, làm giả tài liệu, mua bán đề thi, đưa hoặc nhận hối lộ, can thiệp trái phép vào kết quả thi.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phối hợp nghiên cứu, đề xuất giải pháp kỹ thuật, công nghệ phục vụ phòng ngừa, phát hiện gian lận; trong khi UBND các tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm về chất lượng, kỷ cương trong thi cử, kiểm tra, đánh giá thuộc phạm vi quản lý.

Theo Chỉ thị, những năm qua, công tác thi, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục và đào tạo đã có nhiều chuyển biến tích cực, cơ bản bảo đảm công bằng. Tuy nhiên, tại một số nơi, việc dạy học, kiểm tra, đánh giá và tổ chức thi chưa phản ánh đúng thực chất chất lượng dạy và học. Tình trạng gian lận, vi phạm quy chế thi, vi phạm liêm chính trong học tập và nghiên cứu khoa học vẫn còn xảy ra.

Thủ tướng đánh giá nguyên nhân chủ yếu là một số giáo viên, cán bộ quản lý, người đứng đầu cơ sở giáo dục và cá nhân liên quan chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm; ý thức tuân thủ pháp luật chưa nghiêm, bệnh thành tích chưa được khắc phục triệt để. Cơ chế quản lý đánh giá, thi đua, khen thưởng còn bất cập; việc phòng ngừa, kiểm soát, giám sát và xử lý vi phạm ở một số nơi chưa kịp thời, nghiêm minh.

Những hạn chế, sai phạm này làm sai lệch kết quả đánh giá, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực, sự công bằng trong giáo dục, uy tín của ngành và niềm tin của xã hội.