Thủ tướng chỉ đạo tăng cường thi hành án dân sự, đẩy nhanh thu hồi tài sản

Tăng cường công tác thi hành án dân sự trong tình hình mới. (Ảnh: VGP)

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký Chỉ thị số 36/CT-TTg ngày 12/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường công tác thi hành án dân sự trong tình hình mới.

Theo Chỉ thị, sau hơn 9 năm triển khai Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 6/2/2017 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác thi hành án dân sự, nhận thức và trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương đối với lĩnh vực này tiếp tục được nâng lên. Cơ chế phối hợp trong tổ chức thi hành án ngày càng chặt chẽ, hiệu quả.

Tuy nhiên, thực tiễn thi hành án dân sự vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế và điểm nghẽn cần tập trung giải quyết. Đáng chú ý, việc xử lý tài sản để thi hành án, đặc biệt là tài sản kê biên trong các vụ án tham nhũng, kinh tế và tài sản bảo đảm trong các vụ án tín dụng, ngân hàng, còn gặp nhiều khó khăn.

Một số tài sản vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, hiện trạng không phù hợp với hồ sơ hoặc đang có tranh chấp. Nhiều dự án bị kê biên nhưng chưa hoàn thành thủ tục đầu tư, xây dựng, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thuế, gây trở ngại cho quá trình xử lý tài sản và tổ chức thi hành án.

Trước thực trạng này, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự, bảo vệ quyền sở hữu, quyền tài sản hợp pháp, đẩy nhanh quá trình xử lý tài sản, khơi thông nguồn lực, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Hoàn thiện thể chế, siết chặt kỷ luật trong thi hành án dân sự

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được đặt ra là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, kịp thời tháo gỡ những bất cập phát sinh từ thực tiễn tổ chức thi hành án.

Thủ tướng giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai hiệu quả Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Bộ Tư pháp có trách nhiệm rà soát, đánh giá những khó khăn, vướng mắc của pháp luật liên quan đến thi hành án, tập trung vào các lĩnh vực đất đai, đầu tư, doanh nghiệp, hình sự và dân sự, nhất là những quy định liên quan đến xử lý tài sản là đất đai, dự án, tài sản bảo đảm, tài sản trong các vụ án lớn và việc thi hành án đối với pháp nhân không chấp hành án.

Trên cơ sở đó, các vướng mắc cần được tổng hợp, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật, bảo đảm tính thống nhất và khả thi trong quá trình tổ chức thực hiện.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Thủ tướng yêu cầu tăng cường quản lý nhà nước về thi hành án dân sự, nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính.

Toàn bộ quy trình tổ chức thi hành án, từ tiếp nhận bản án, ra quyết định thi hành án, xác minh điều kiện thi hành án đến áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế, kê biên, thẩm định giá, đấu giá và giao tài sản, phải được rà soát, chuẩn hóa theo quy định của Luật Thi hành án dân sự năm 2025.

Việc chuẩn hóa quy trình phải phù hợp với mô hình cơ quan thi hành án dân sự một cấp tại địa phương, bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu quả.

Đáng chú ý, công tác quản lý cần chuyển mạnh từ theo dõi kết quả chung sang quản trị tiến độ đối với từng vụ việc, tài sản và nguồn tiền có giá trị lớn. Bộ Tư pháp được yêu cầu hoàn thiện bộ chỉ số phục vụ quản trị, chỉ đạo, điều hành; xây dựng cơ chế cảnh báo đối với hồ sơ chậm xác minh, chậm kê biên, chậm xử lý tài sản hoặc chậm xử lý tiền thi hành án để kịp thời có biện pháp chấn chỉnh.

Tập trung thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, kinh tế

Đối với các vụ án hình sự về tham nhũng, kinh tế, Thủ tướng yêu cầu hệ thống thi hành án dân sự tập trung tổ chức thi hành dứt điểm những vụ việc có điều kiện thi hành, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt.

Bộ Tư pháp có trách nhiệm xây dựng tiêu chí phân loại các vụ việc trọng điểm, phức tạp, kéo dài; xác định rõ nguyên nhân, giao cụ thể đơn vị, cá nhân phụ trách và thời hạn hoàn thành.

Định kỳ 6 tháng, danh sách các vụ việc thuộc diện này phải được tổng hợp để phục vụ công tác chỉ đạo, giải quyết, đồng thời gửi UBND và Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh để phối hợp xử lý.

Đối với những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền hoặc vụ việc đặc biệt lớn, có ảnh hưởng đến việc thu hồi tài sản, quyền lợi của nhiều tổ chức, cá nhân, an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, cơ quan chức năng phải kịp thời tổng hợp, báo cáo hoặc đề xuất cơ chế xử lý đặc biệt, báo cáo Chính phủ để trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Song song với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thu hồi tài sản, Chỉ thị nhấn mạnh việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động thi hành án dân sự.

Các trường hợp định giá tài sản không sát giá trị thực tế, thông đồng, dìm giá hoặc có nguy cơ gây thất thoát tài sản phải được phát hiện, tổng hợp và kiến nghị xử lý kịp thời, nhằm phòng ngừa vi phạm, thất thoát, lãng phí.

Cơ quan thi hành án dân sự cũng phải tăng cường rà soát những trường hợp đương sự có hành vi hoặc dấu hiệu che giấu, chuyển dịch, tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ thi hành án. Khi có đủ căn cứ, cần chuyển hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.

Ngăn chặn tẩu tán tài sản ngay từ giai đoạn điều tra

Nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản, Chỉ thị yêu cầu tăng cường phối hợp giữa cơ quan điều tra và cơ quan thi hành án dân sự ngay từ giai đoạn đầu của quá trình tố tụng.

Theo đó, Bộ Công an chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương thực hiện các biện pháp xác minh, truy tìm tài sản; kịp thời áp dụng biện pháp ngăn chặn việc tẩu tán, che giấu, hủy hoại tài sản trong giai đoạn điều tra.

Cơ quan điều tra cần xác định rõ nguồn gốc, phần sở hữu của bị can khi kê biên tài sản, nhất là trong các vụ án tham nhũng, kinh tế, qua đó tạo cơ sở thuận lợi cho việc xử lý tài sản và tổ chức thi hành án sau này.

Bộ Công an đồng thời chỉ đạo Công an các cấp phối hợp chặt chẽ với cơ quan thi hành án dân sự trong bảo đảm trật tự, an toàn xã hội khi tổ chức thi hành án, nhất là đối với các trường hợp có hành vi chống đối, cản trở.

Những vụ việc đã có kế hoạch cưỡng chế nhưng chưa bố trí được lực lượng bảo vệ, dẫn đến chậm cưỡng chế, chậm bàn giao tài sản, cần được rà soát để có phương án bảo vệ phù hợp, bảo đảm tiến độ thi hành án.

Các cơ quan chức năng phải phối hợp xử lý nghiêm hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến việc cản trở, chống đối thi hành án; đồng thời thực hiện đúng thời hạn việc tiếp nhận, quản lý, xử lý vật chứng.

Việc phối hợp còn được mở rộng đến các trại giam, trại tạm giam và cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh trong thông báo, cung cấp thông tin, chuyển giao giấy tờ, tiền, tài sản và thực hiện việc thu, trả tiền, tài sản liên quan đến phạm nhân là người phải thi hành án hoặc người được thi hành án.

Bên cạnh đó, Bộ Công an phối hợp với Bộ Tư pháp kết nối, chia sẻ, khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống thông tin thuộc phạm vi quản lý để phục vụ xác minh điều kiện thi hành án.

Chỉ thị cũng đặt ra yêu cầu phối hợp triển khai định danh điện tử, tích hợp và cung cấp dịch vụ trực tuyến phục vụ thi hành án dân sự, trong đó có dịch vụ “Nộp tiền thi hành án” và ba dịch vụ công trực tuyến gồm “Tạm ứng án phí, lệ phí”, “Đơn yêu cầu thi hành án” và “Xác nhận kết quả thi hành án” qua ứng dụng VNeID theo quy định pháp luật.

Tăng trách nhiệm ngân hàng, địa phương trong xử lý tài sản

Đối với lĩnh vực tín dụng, ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Quốc phòng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành án.

Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chặt chẽ việc thẩm định tài sản bảo đảm khi cấp tín dụng; kịp thời cung cấp thông tin về tài khoản, tiền gửi, tài sản khác của người phải thi hành án cùng hồ sơ, tài liệu liên quan theo yêu cầu của cơ quan thi hành án dân sự.

Các tổ chức tín dụng phải thực hiện nghiêm quyết định phong tỏa tài khoản, khấu trừ tiền trong tài khoản theo quy định pháp luật; tăng cường phối hợp trong xử lý tài sản bảo đảm và xử lý các hành vi vi phạm thuộc thẩm quyền.

Để nâng cao trách nhiệm phối hợp, Bộ Tư pháp và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được yêu cầu phối hợp phát động các đợt thi đua cao điểm trong tổ chức thi hành án đối với các vụ việc tín dụng, ngân hàng; kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.

Ở cấp địa phương, UBND và Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh phải phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và các bộ, ngành liên quan, phát huy vai trò điều hòa, phối hợp, giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc, nhất là các vụ việc lớn, phức tạp, kéo dài hoặc liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức.

Định kỳ hằng quý, Ban Chỉ đạo Thi hành án dân sự cấp tỉnh phải rà soát danh mục vụ việc, tài sản có giá trị lớn, trọng điểm, phức tạp, kéo dài trên địa bàn; xác định rõ nguyên nhân, giải pháp, tham mưu Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Trưởng Ban Chỉ đạo phân công cơ quan, cá nhân liên quan thực hiện và ấn định thời hạn hoàn thành.

Yêu cầu đặt ra là khắc phục tình trạng chậm phối hợp, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm; những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền phải được báo cáo kịp thời để có phương án xử lý.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tháo gỡ vướng mắc trong đăng ký đất đai đối với tài sản đã được bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật tuyên xử lý hoặc công nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng; tài sản bán đấu giá để thi hành án và tài sản được giao, nhận để trừ vào tiền thi hành án.

Theo đó, UBND cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tư pháp rà soát trình tự, thủ tục liên quan, đề xuất đơn giản hóa, rút ngắn thời gian thực hiện đối với những nội dung thuộc thẩm quyền; đồng thời tổng hợp, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, hoàn thiện các quy định còn bất cập.

Với các nhiệm vụ và giải pháp được xác định cụ thể, Chỉ thị số 36/CT-TTg hướng tới nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án dân sự, đẩy nhanh xử lý tài sản, tăng cường thu hồi tài sản bị thất thoát, chiếm đoạt, đồng thời đề cao trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc bảo đảm bản án, quyết định của Tòa án được thực thi nghiêm minh, đúng pháp luật.