Thủ tướng Nepal: Lũ lụt thảm khốc là 'lời cảnh báo với thế giới' về biến đổi khí hậu

Phát biểu tại phiên họp cấp cao của Đại hội đồng LHQ, thủ tướng Shah cho biết tình trạng khí hậu nóng lên đang "gây mất ổn định hệ sinh thái mong manh của dãy Himalaya", làm tan chảy lớp băng vĩnh cửu và các sông băng, đồng thời đẩy nhanh các hiểm họa thiên nhiên.

Vào cuối tháng 8, Nepal đã hứng chịu một trong những thảm họa tồi tệ nhất trong lịch sử khi một trận lũ quét dữ dội như sóng thần—bắt nguồn từ vụ sụp đổ sông băng trên núi cao dọc biên giới Nepal-Trung Quốc đã gây ra sự tàn phá trên diện rộng. Hơn 1.400 người đã thiệt mạng, 6.000 người vẫn đang mất tích và thiệt hại kinh tế lên tới hàng tỷ đô la.

Các nhà khoa học từ tổ chức World Weather Attribution (WWA) mô tả sự kiện này là một "cuộc khủng hoảng kép", trong đó sự bất ổn địa chất tại địa phương kết hợp với tình trạng nóng lên toàn cầu trong dài hạn đã dẫn đến hiện tượng sông băng lùi dần và băng vĩnh cửu tan chảy.

Khung cảnh sau trận lũ lụt ở Nepal - Ảnh: Reuters

"Nepal đóng góp chưa đến 0,1% lượng khí thải nhà kính toàn cầu. Chúng tôi không phải là tác nhân gây ra cuộc khủng hoảng này, nhưng lại đang phải gánh chịu hậu quả" - thủ tướng Shah chỉ ra. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ chi phí giúp Nepal thích ứng với biến đổi khí hậu, bởi theo ông thì "Nepal không thể đơn độc xây dựng khả năng chống chịu trước một cuộc khủng hoảng vốn trở nên trầm trọng hơn do sự thất bại của cơ chế quản trị toàn cầu".

Ông cũng đề xuất thành lập cái gọi là "Cơ chế Khả năng chống chịu Khí hậu Himalaya", bao gồm Nepal cùng các nước láng giềng là Ấn Độ và Trung Quốc, nhằm cho phép các bên chia sẻ dữ liệu vệ tinh và chuyên môn, giám sát các hồ băng cũng như tăng cường hệ thống cảnh báo sớm chung.

Thủ tướng Shah, 36 tuổi, từng là một rapper, đã lên nắm quyền cách đây sáu tháng sau làn sóng biểu tình chống tham nhũng do giới trẻ khởi xướng, cùng niềm hy vọng mạnh mẽ vào sự thay đổi. Tuy nhiên, thảm họa này đã đưa vấn đề ngoại giao khí hậu trở thành trọng tâm trong nhiệm kỳ của ông, làm lu mờ chương trình nghị sự chống tham nhũng ban đầu.

Nepal đã đề nghị Quỹ Tổn thất và Thiệt hại của Liên Hợp Quốc hỗ trợ 20 triệu USD – mức tối đa được phép cho thảm hoạ lũ quét vừa qua.

Tuy nhiên con số này chỉ là một phần rất nhỏ so với nhu cầu thực tế. Theo đánh giá sơ bộ của chính phủ, thiệt hại do thảm họa gây ra lên tới 5 tỷ USD.

Quỹ này được thành lập vào năm 2022 sau các trận lũ lụt thảm khốc tại Pakistan nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện bất kỳ khoản giải ngân nào, và giới quan sát coi trường hợp của Nepal là phép thử quan trọng đối với uy tín của quỹ.

Đầu tuần này, Mỹ đã cam kết khoản hỗ trợ mới trị giá 31 triệu USD để khắc phục hậu quả lũ lụt.

Ngoại trưởng Nepal - ông Shisir Khanal, chia sẻ với hãng tin AFP rằng Nhóm G7 đã đưa ra cam kết hỗ trợ không chính thức tại cuộc họp ngày 23/9, và Vương quốc Anh cũng đã hứa sẽ chung tay giúp đỡ.