Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuyên bố giải tán Quốc hội, kêu gọi bầu cử sớm

Phát biểu trước công chúng, Thủ tướng Sanae Takaichi cam kết sẽ tạm dừng áp dụng mức thuế tiêu thụ 8% đối với thực phẩm trong vòng hai năm nếu giành được sự ủng hộ của cử tri. Đề xuất này trùng với chủ trương của nhiều đảng đối lập, song làm dấy lên tranh luận về nguy cơ làm gia tăng thâm hụt ngân sách trong bối cảnh tài chính công của Nhật Bản đang chịu nhiều sức ép.

Hiện Nhật Bản áp dụng mức thuế tiêu thụ 8% đối với thực phẩm và 10% đối với các hàng hóa, dịch vụ khác. Nguồn thu này đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho chi tiêu phúc lợi xã hội, đặc biệt khi dân số nước này đang già hóa nhanh chóng.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi. Ảnh: AFP

Theo bà Sanae Takaichi, việc miễn thuế thực phẩm trong thời hạn hai năm sẽ giúp các hộ gia đình giảm bớt gánh nặng trước đà tăng kéo dài của chi phí sinh hoạt. Bà nhấn mạnh, Chính phủ sẽ không phát hành thêm trái phiếu để bù đắp phần hụt thu, đồng thời cho biết các biện pháp khác, bao gồm rà soát lại các khoản trợ cấp hiện hành, đang được xem xét.

“Chúng tôi sẽ điều chỉnh lại các chính sách kinh tế - tài chính trong quá khứ. Chính quyền của tôi sẽ chấm dứt tình trạng thắt chặt tài khóa kéo dài và tình trạng thiếu đầu tư cho tương lai,” Thủ tướng Sanae Takaichi tuyên bố trong cuộc họp báo.

Tuy nhiên, triển vọng cắt giảm thuế tiêu thụ đã khiến thị trường tài chính phản ứng mạnh. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã tăng lên mức cao nhất trong 27 năm, đạt 2,275%, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về khả năng mở rộng chi tiêu công sau bầu cử.

Một số chuyên gia kinh tế bày tỏ quan điểm thận trọng. Ông Keiji Kanda, nhà kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Daiwa cho rằng, việc cắt giảm thuế là khó hiểu trong bối cảnh Chính phủ đã triển khai một gói kích thích kinh tế lớn để đối phó với lạm phát. Theo ông, các bước đi này có thể làm lạm phát gia tăng và tiếp tục đẩy lợi suất trái phiếu lên cao.

Trước thềm cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào ngày 8/2 tới, nhiều đảng đối lập cũng tận dụng tâm lý không hài lòng của cử tri đối với giá cả leo thang để kêu gọi giảm hoặc bãi bỏ thuế tiêu thụ. Một đảng mới được thành lập từ sự hợp nhất của hai lực lượng đối lập lớn vào tuần trước, đã đề xuất bãi bỏ hoàn toàn mức thuế 8% đối với thực phẩm, đồng thời cân nhắc việc thành lập một quỹ tài sản quốc gia nhằm tạo nguồn thu lâu dài cho các biện pháp cắt giảm thuế.

Theo số liệu của Chính phủ, việc bãi bỏ thuế tiêu thụ đối với thực phẩm có thể làm giảm khoảng 5.000 tỷ yên doanh thu mỗi năm, tương đương ngân sách chi cho giáo dục hàng năm của Nhật Bản. Các nhà phân tích cảnh báo rằng, việc cắt giảm chi tiêu hoặc thuế trên diện rộng có thể làm gia tăng áp lực lên nền tài chính công vốn đã mong manh, đồng thời làm tăng nguy cơ biến động trên thị trường trái phiếu.

Lạm phát tại Nhật Bản đã vượt mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương trong gần bốn năm qua, chủ yếu do giá thực phẩm duy trì ở mức cao. Đây tiếp tục là một trong những vấn đề trung tâm chi phối cuộc tranh luận chính sách và chiến dịch tranh cử trước thềm tổng tuyển cử sắp tới.

Như Ý