Thua cuộc trước, bày cuộc sau

Lần này, ông Donald Trump viện dẫn lý do chống sử dụng lao động cưỡng bức theo đánh giá riêng của Mỹ để áp mức thuế quan bảo hộ thương mại 12,5% đối với hơn 60 nền kinh tế trên thế giới, chiếm tổng cộng hơn 99% kim ngạch ngoại thương của Mỹ. Khác với trước đây, cuộc thương chiến thuế quan này không bị giới hạn về thời gian theo quy định của luật pháp Mỹ. Nó diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế và người dân Mỹ đã chịu những tác động tiêu cực từ chính sách thuế quan của ông Donald Trump, đồng thời đảng Cộng hòa đứng trước nguy cơ thua lớn trong cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Ông Donald Trump lập luận rằng, chính sách thuế quan bảo hộ thương mại sẽ giúp Mỹ giảm thâm hụt cán cân thương mại, phục hồi nền công nghiệp trong nước và tạo thêm việc làm. Tuy nhiên, theo thực tế được nêu, kết quả lại không như kỳ vọng. Người dân và doanh nghiệp Mỹ phải trả giá cao hơn cho nguyên vật liệu, hàng hóa và dịch vụ. Số việc làm mới được tạo ra không đáng kể. Nhiều ngành công nghiệp của Mỹ vẫn gặp khó khăn, trong khi thâm hụt cán cân thương mại chưa được thu hẹp đáng kể. Đó cũng chính là lý do khiến cuộc thương chiến thuế quan của ông Donald Trump gần như chỉ nhận được sự ủng hộ của những thành viên trong phong trào “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA). Vì thế, có thể thấy việc Tổng thống Mỹ tiếp tục theo đuổi cuộc thương chiến thuế quan bảo hộ thương mại với các đối tác kinh tế và thương mại của Mỹ trên thế giới xuất phát từ những mục đích và nguyên do sau đây.

Thứ nhất, ông Donald Trump thực sự tin tưởng, thậm chí có thể đến mức gần như sùng bái, vào quan điểm rằng thuế quan bảo hộ thương mại có thể giúp giải quyết hầu hết những vấn đề mà nước Mỹ đang phải đối mặt, từ kinh tế, xã hội đến đối nội và đối ngoại, đồng thời giúp đạt được những mục tiêu mà ông đã và vẫn đang theo đuổi. Vì thế, nhiều khả năng ông Donald Trump sẽ còn tiếp tục theo đuổi lâu dài chính sách thuế quan bảo hộ thương mại. Nếu không thành công theo cách này, ông sẽ nhanh chóng tìm kiếm và triển khai một cách thức khác để tiếp tục cuộc chơi.

Thứ hai, ông Donald Trump coi thuế quan bảo hộ thương mại là một thương hiệu cầm quyền của chính mình và là biểu tượng trung tâm của chủ thuyết “Nước Mỹ trước hết”. Vì thế, ông sẽ chỉ tiếp tục bám giữ vào nó chứ không buông bỏ nó, bất kể nó đưa lại hệ lụy tốt hay xấu cho nước Mỹ, cho dân Mỹ và cho nền kinh tế Mỹ.

Thứ ba, cũng từ đó có thể thấy ông Donald Trump hiện tại không còn tin chắc rằng đảng Cộng hòa sẽ lại thắng cử như hồi cách đây gần 2 năm trong cuộc bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ sắp tới - cũng có thể bởi cả bế tắc về lối thoát ra khỏi cuộc chiến tranh với Iran nữa. Trên phương diện này, ông Donald Trump giờ dường như tập trung vào mục tiêu tối thiểu là củng cố và duy trì nền tảng quyền lực của mình là sự thủy chung của phong trào MAGA.

Thứ tư, cuộc thương chiến thuế quan mới của Tổng thống Mỹ không còn khiến thế giới sôi động như lần trước. Nguyên nhân là các nước đã có sự chuẩn bị từ trước nên không còn bất ngờ, đồng thời đã có trải nghiệm và tích lũy được kinh nghiệm trong việc ứng phó với chính sách thuế quan của ông Donald Trump.

Có thể thấy, Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ còn tiếp tục theo đuổi chính sách thuế quan bảo hộ thương mại. Tuy nhiên, trong bối cảnh cả nước Mỹ và các đối tác đều đã có sự chuẩn bị tốt hơn, hiệu quả của cuộc thương chiến lần này nhiều khả năng sẽ không còn như trước.