Thuật toán MXH 'nhốt' người đọc trong vùng an toàn

Người đọc có thể tìm đến câu lạc bộ sách, văn học dịch hoặc những thử thách nhỏ để mở rộng gu đọc. Ảnh minh họa: Red Note.

Dù đọc thường xuyên, nhiều người vẫn có xu hướng chọn những thể loại, tác giả hoặc chủ đề quen thuộc. Mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến càng củng cố thói quen này khi thuật toán liên tục đề xuất nội dung dựa trên sở thích trước đó.

Theo Katie Rosseinsky (Anh), cây viết về văn hóa và phong cách sống tại Independent, người đọc vì thế dễ rơi vào "vùng an toàn", chỉ tiếp xúc với những cuốn sách tương tự nhau và bỏ qua nhiều tác phẩm thuộc thể loại, nền văn hóa hoặc góc nhìn khác.

Cô gợi ý cách để mở rộng thói quen đọc là tham gia câu lạc bộ sách có thành viên với sở thích khác nhau. Khi đó, người đọc có cơ hội tiếp cận những tác phẩm mà bình thường họ ít khi tự chọn.

Các câu lạc bộ cũng có thể mở rộng sang thơ, truyện ngắn hay tiểu luận, thay vì chỉ tập trung vào tiểu thuyết. Việc trao đổi với những người có góc nhìn khác nhau còn giúp những tác phẩm khó đọc dễ tiếp cận hơn.

Ngoài ra, Rosseinsky gợi ý bắt đầu với các tuyển tập truyện ngắn hoặc hợp tuyển theo chủ đề, thời kỳ hay khu vực. Từ đó, người đọc có thể tìm ra những tác giả mình yêu thích và tiếp tục khám phá các tác phẩm khác của họ.

Với các tác phẩm kinh điển, độ dài và danh tiếng "khó đọc" thường là rào cản. Thay vì cố hoàn thành một cuốn hàng trăm trang trong thời gian ngắn, người đọc có thể chia nhỏ quá trình này.

Katie Rosseinsky cho biết câu lạc bộ sách của cô lập thêm một nhóm nhỏ dành cho những người muốn đọc hoặc đọc lại các tác phẩm lớn của thế kỷ XIX và XX. Nhóm bắt đầu với Wuthering Heights (Đồi gió hú), sau đó đọc song song Jazz của Toni Morrison và Go Tell It on the Mountain (tạm dịch: Hãy kể điều ấy trên núi) của James Baldwin.

Ghép hai tác phẩm cùng chủ đề là cách đơn giản để mở rộng góc nhìn. Ảnh minh họa : @thestackspod, @midori.bookshop.

Việc ghép hai tác phẩm có điểm tương đồng để đọc cùng lúc cũng là một cách mở rộng góc nhìn. Người đọc có thể nhận ra cách những chủ đề, hình tượng hoặc kỹ thuật kể chuyện được tiếp nối và biến đổi qua các thời kỳ.

Một cách khác là chia những cuốn sách dài thành từng phần nhỏ để đọc. Nhiều tiểu thuyết thế kỷ XIX vốn được đăng từng kỳ trên báo và tạp chí, theo tuần hoặc tháng. Người đọc ngày nay có thể áp dụng cách tương tự, thay vì cố đọc hàng trăm trang trong thời gian ngắn.

Đọc sách cùng người khác cũng giúp duy trì động lực. Rosseinsky cho biết cô khó có thể tự mình đọc hết Ulysses của James Joyce, nhưng việc tham gia một nhóm và cùng đọc từng phần khiến tác phẩm nổi tiếng khó đọc này trở nên dễ tiếp cận hơn.

Người đọc cũng có thể tạo những thử thách nhỏ để khám phá sách mới, chẳng hạn mỗi tháng chọn tác phẩm từ một quốc gia khác nhau, thử đọc truyện tranh hoặc tìm sách thuộc một giai đoạn ít biết đến. Cách này giúp họ chủ động bước ra khỏi sở thích quen thuộc mà không biến việc đọc thành một nhiệm vụ nặng nề.

Với văn học dịch, người đọc có thể tìm đến các nhà xuất bản hoặc tủ sách chuyên giới thiệu tác phẩm quốc tế thay vì chỉ dựa vào danh sách đang phổ biến trên mạng xã hội. Tương tự, những dự án tái bản tác phẩm cũ có thể mở ra một nhóm tác giả và tác phẩm từng bị lãng quên.

Khái niệm "kinh điển" cũng có thể được nhìn rộng hơn. Thay vì chỉ tập trung vào những tác giả phương Tây quen thuộc, người đọc có thể tìm đến tác phẩm từ nhiều quốc gia, nền văn hóa và giai đoạn khác nhau để mở rộng góc nhìn và trải nghiệm đọc.