Thúc đẩy chuyển đổi xanh trong nông nghiệp

Mô hình trồng nho Hạ đen theo tiêu chuẩn VietGAP của Hợp tác xã nông nghiệp Phú Thái.

Thay đổi phương thức sản xuất

Sản xuất nông nghiệp ở Hà Nội vừa khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế đất đai, phương thức liên kết vùng, cung ứng chuỗi sản phẩm, nhưng đồng thời cũng chịu nhiều áp lực của tốc độ đô thị hóa. Trong bối cảnh đó, kinh tế nông nghiệp phải chuyển dịch mạnh mẽ, tích cực chuyển đổi xanh, biến tiềm năng thành cơ hội phát triển. Một trong những yếu tố cốt lõi là tập trung xóa bỏ quy mô sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, sử dụng hóa chất thiếu kiểm soát và chưa thực hiện đồng bộ việc liên kết vùng, tiêu thụ nông sản. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm, hiệu quả kinh tế mà còn gây áp lực lên môi trường đất, nước, không khí cả trước mắt và lâu dài.

Chuyển đổi xanh đặt ra yêu cầu thay đổi toàn diện từ phương thức canh tác đến quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc nông sản, tạo tâm lý yên tâm cho người tiêu dùng. Hiện nay, trên địa bàn Hà Nội ngoài những mô hình sản xuất lúa chất lượng cao như: Dự hương 8, Bắc thơm 8, Đài thơm 8, Ngọc nương 9, HDT10, HD11... còn có nhiều mô hình sản xuất rau, củ, quả hữu cơ trong nhà màng, nhà lưới theo hướng nông nghiệp tuần hoàn. Hầu hết các mô hình sản xuất đều chủ động giảm sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật... thay vào đó là các chế phẩm sinh học và quy trình canh tác thân thiện môi trường, góp phần cải thiện chất lượng đất và nâng cao giá trị nông sản.

Tại xã Phú Xuyên, nơi có nền nông nghiệp phát triển khá phong phú, đa dạng, việc thay đổi phương thức sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh. Minh chứng cho bước “chuyển mình” của sản xuất nông nghiệp là hầu hết diện tích đất, bãi bồi vùng ven sông Hồng một thời hoang hóa thì nay được khai thác, sử dụng phù hợp với các loại cây trồng. Trong đó, nổi bật là các mô hình trồng chuối tiêu hồng, chuối tây... Cây chuối không chỉ cho quả mà còn được tận dụng làm sản phẩm thủ công mỹ nghệ, đồ lưu niệm phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.

“Gia đình tôi hiện trồng gần 4 sào chuối tiêu hồng và chuối tây. Cây chuối được trồng chủ yếu bằng phương pháp nuôi cấy mô để sạch bệnh. Bên cạnh chất lượng cây giống, điều mà chúng tôi hết sức chú trọng đó là tiếp tục đổi mới, áp dụng đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học vào sản xuất, nâng cao năng suất, sản lượng, chất lượng quả thơm ngon, sạch, an toàn cho người sử dụng. Sản xuất chuối đúng quy trình kỹ thuật theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao, mà còn góp phần bảo vệ môi trường bền vững”, ông Phạm Tiến Hưng ở xã Phú Xuyên cho biết.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh

Những năm gần đây, cùng với chuyển đổi xanh, việc ứng dụng công nghệ cao đang giúp nền nông nghiệp Hà Nội bước sang giai đoạn phát triển mới. Các mô hình nhà kính, nhà lưới, tưới nhỏ giọt, cảm biến môi trường, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR... đang được áp dụng ngày càng rộng rãi. Nhờ công nghệ, nông dân có thể kiểm soát tốt hơn quy trình sản xuất, giảm chi phí đầu vào, tăng năng suất, bảo đảm chất lượng sản phẩm đồng đều hơn. Đặc biệt, việc minh bạch thông tin sản phẩm giúp người tiêu dùng yên tâm hơn, từ đó nâng cao giá trị thương hiệu nông sản Hà Nội trên thị trường.

Chuyển đổi xanh không chỉ dừng lại ở sản xuất mà còn mở rộng sang khâu chế biến, phân phối và tiêu thụ sản phẩm. Hà Nội đang đẩy mạnh xây dựng các chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu dùng, kết nối nông dân với doanh nghiệp, siêu thị, kênh thương mại điện tử... Các sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ hoặc có chứng nhận an toàn ngày càng được ưu tiên trong hệ thống phân phối hiện đại. Đồng thời, việc xây dựng thương hiệu, bao bì thân thiện môi trường và nâng cao năng lực chế biến sâu cũng giúp gia tăng giá trị cho nông sản, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng khắt khe.

Dù đạt những kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi xanh của nông nghiệp Hà Nội vẫn đối mặt với một số thách thức, đó là chi phí đầu tư ban đầu cao, thiếu nguồn nhân lực chất lượng, trình độ ứng dụng khoa học công nghệ chưa đồng đều; nhận thức của một bộ phận nông dân còn hạn chế. Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Thành phố cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp xanh; đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật; đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về tiêu dùng bền vững.

“Mô hình chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ rau, củ, quả hữu cơ của chúng tôi được thực hiện đồng bộ từ khâu trồng, chăm sóc, thu hoạch đến cung ứng sản phẩm sạch, chất lượng. Hệ thống nhà màng được đầu tư bài bản, khép kín, theo tiêu chuẩn nông nghiệp công nghệ cao. Qua đó vừa cách ly cây trồng khỏi sâu bệnh, thời tiết xấu vừa nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, phù hợp phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị”, bà Đặng Thị Vinh (Công ty CP thực phẩm Vinh Hà) cho biết.

Có thể thấy, chuyển đổi xanh là con đường tất yếu để nông nghiệp Hà Nội phát triển nhanh, bền vững. Khi các yếu tố môi trường, kinh tế - xã hội được kết hợp hài hòa, nông sản Hà Nội sẽ đáp ứng nhu cầu trong nước, tăng năng lực cạnh tranh, có cơ hội vươn ra thị trường quốc tế. Với quyết tâm của chính quyền các cấp và sự đồng hành của người dân, doanh nghiệp, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu về phát triển nông nghiệp xanh, góp phần xây dựng nền kinh tế xanh, bền vững trong tương lai.