Thúc đẩy điện mặt trời mái nhà, giảm áp lực cung ứng điện mùa nắng nóng

Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ được ban hành đã tạo nền tảng quan trọng để các địa phương, doanh nghiệp và người dân đồng loạt triển khai các giải pháp giảm áp lực cho hệ thống điện, đồng thời thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà.

Triển khai lắp điện năng lượng mặt trời tại các cơ quan, công sở

Điện lực Thanh Hóa đánh giá, năm 2026 đánh dấu bước khởi đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu điện năng ngày càng lớn.

Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều biến động, đặt ra yêu cầu phải chủ động hơn trong bảo đảm nguồn cung điện. Trên cơ sở đó, Chỉ thị số 10/CT-TTg đã đề ra 6 nhóm mục tiêu cụ thể liên quan đến quản lý nhu cầu điện, sử dụng điện tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Đơn vị Điện lực Thanh Hóa giải thích, hướng dẫn người dân về điện năng lượng mặt trời

Chính quyền địa phương đã nhanh chóng cụ thể hóa chỉ thị bằng các chương trình hành động phù hợp với thực tiễn. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, Mai Xuân Liêm cho biết, tỉnh đã giao các đơn vị xây dựng kế hoạch triển khai với mục tiêu rõ ràng, đồng thời gắn trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị.

Đáng chú ý, chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2026-2030 đang được xây dựng, trong đó ưu tiên phát triển điện mặt trời mái nhà tại các cơ quan công sở và khuyến khích người dân tham gia.

Nhiều lợi ích khi lắp, sử dụng điện năng lượng mặt trời

Lắp đặt điện năng lượng mặt trời (đặc biệt là hệ thống mái nhà) mang lại nhiều lợi ích rõ rệt, cả về kinh tế lẫn môi trường và vận hành lâu dài.

Trước hết là tiết kiệm chi phí điện. Khi có hệ thống điện mặt trời, bạn có thể tự sản xuất điện để sử dụng vào ban ngày – thời điểm nhu cầu cao nhất. Điều này giúp giảm đáng kể hóa đơn tiền điện hàng tháng, vào mùa nắng nóng khi điều hòa và thiết bị làm mát hoạt động nhiều.

Bên cạnh đó, đây là nguồn năng lượng sạch và thân thiện môi trường. Điện mặt trời không phát thải khí nhà kính, góp phần giảm ô nhiễm không khí và hạn chế tác động của biến đổi khí hậu. Việc sử dụng năng lượng tái tạo cũng giúp giảm phụ thuộc vào các nguồn điện hóa thạch.

Một lợi ích quan trọng khác là chủ động nguồn điện. Với hệ thống phù hợp (kết hợp pin lưu trữ), bạn có thể duy trì hoạt động của các thiết bị thiết yếu ngay cả khi mất điện lưới. Điều này đặc biệt hữu ích với hộ gia đình, cơ sở kinh doanh hoặc sản xuất.

Ngoài ra, chi phí đầu tư hiện nay đã giảm nhiều so với trước, nên thời gian hoàn vốn tương đối nhanh (thường khoảng 4–6 năm tùy quy mô và mức sử dụng). Sau thời gian này, điện tạo ra gần như là “miễn phí” trong nhiều năm tiếp theo.

Về mặt xã hội, việc phát triển điện mặt trời góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, nhất là vào giờ cao điểm. Khi nhiều hộ và doanh nghiệp cùng tự sản xuất điện, nguy cơ quá tải và thiếu điện sẽ giảm đi đáng kể.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp không chỉ góp phần giảm phụ tải điện mà còn nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống, giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới trong bối cảnh các nguồn điện nền chưa thể bổ sung kịp thời. Bên cạnh đó, tỉnh cũng chú trọng điều chỉnh phụ tải linh hoạt trong sản xuất và tăng cường phối hợp với ngành điện để bảo đảm cung ứng ổn định.

Theo các chuyên gia, phát triển điện mặt trời mái nhà là xu hướng tất yếu. Đây là nguồn năng lượng sạch, dễ lắp đặt, phù hợp với nhu cầu sử dụng điện vào ban ngày – đặc biệt trong thời điểm nắng nóng cao điểm.

Chi phí đầu tư hệ thống hiện đã giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 40-50% so với 5 năm trước, giúp rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống còn khoảng 5 năm. Tuy nhiên, do phụ thuộc vào thời tiết, nguồn điện này cần được kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng để nâng cao tính ổn định và hiệu quả sử dụng.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư và thu được hiệu quả rõ rệt. Hệ thống điện mặt trời mái nhà không chỉ giúp tiết kiệm chi phí điện năng mà còn góp phần cải thiện môi trường làm việc nhờ giảm nhiệt độ trong nhà xưởng.

Trong lĩnh vực dịch vụ, các cơ sở lưu trú cũng tích cực áp dụng các giải pháp tiết kiệm điện như tối ưu vận hành điều hòa, sử dụng đèn LED và kiểm soát thiết bị tiêu thụ điện lớn, đồng thời từng bước nghiên cứu đầu tư điện mặt trời để chủ động nguồn năng lượng.

Ở cấp độ hộ gia đình, hiệu quả bước đầu đã được ghi nhận khi nhiều hộ sau khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà có thể tự đáp ứng phần lớn nhu cầu điện vào ban ngày, đặc biệt trong mùa hè, qua đó giảm đáng kể chi phí sinh hoạt.

Từ góc độ vận hành hệ thống điện, việc cập nhật đầy đủ dữ liệu về các hệ thống điện mặt trời mái nhà là yếu tố quan trọng để cơ quan điều độ dự báo chính xác công suất và xây dựng phương án vận hành phù hợp. Nếu thiếu thông tin, việc huy động nguồn điện có thể gặp khó khăn, ảnh hưởng đến an toàn và ổn định cung cấp điện.

Phấn đấu khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà, hoặc đạt tổng công suất tương đương 20% kế hoạch giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, yêu cầu các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế hỗ trợ về tài chính, tín dụng xanh và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và người dân, Thanh Hóa đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển năng lượng bền vững, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn mới.