Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu

Hội nghị chuyên sâu ngành bán dẫn với chủ đề “Thúc đẩy ngành điện tử Việt Nam tiến vào kỷ nguyên mới”. (Ảnh: KIM DUNG)

Tại hội nghị, các chuyên gia, doanh nghiệp và đại diện cơ sở đào tạo đã trao đổi về cơ hội, thách thức của ngành bán dẫn Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực công nghệ, tăng cường liên kết và phát triển hệ sinh thái ngành. Các ý kiến cũng tập trung thảo luận định hướng phát triển ngành, kết nối doanh nghiệp và xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phát triển nhân lực, tăng cường liên kết

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn cho biết, công nghiệp bán dẫn là ngành nền tảng, có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc gia. Trong bối cảnh doanh thu ngành tăng trưởng vượt dự báo của các tổ chức tư vấn, xu hướng dịch chuyển từ điện tử tiêu dùng sang các sản phẩm chuyên dụng đặt ra yêu cầu mới đối với chiến lược phát triển ngành điện tử và bán dẫn tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn. (Ảnh: KIM DUNG)

Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển, các chính sách ưu đãi về thuế, hải quan cần được triển khai đồng bộ, gắn với khuyến khích nghiên cứu và phát triển, nội địa hóa chuỗi cung ứng và hỗ trợ hạ tầng dùng chung. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để doanh nghiệp, nhất là các đơn vị khởi nghiệp, từng bước nâng cao năng lực tham gia thị trường.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, bà Fleur Gribnau - Bí thư thứ nhất phụ trách các vấn đề kinh tế, Đại sứ quán Hà Lan giới thiệu mô hình hệ sinh thái bán dẫn với hơn 300 doanh nghiệp hợp tác chặt chẽ, có sự tham gia của các tập đoàn công nghệ lớn giữ vai trò dẫn dắt chuỗi giá trị. Theo đó, sự phát triển ổn định của ngành gắn với chiến lược quốc gia, đổi mới sáng tạo, hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư.

Kinh nghiệm từ Hà Lan cũng cho thấy phát triển nguồn nhân lực kỹ thuật cao cần được xác định là ưu tiên lâu dài, thông qua đào tạo và học tập suốt đời. Đối với Việt Nam, hai bên có tiềm năng mở rộng hợp tác trong đầu tư, đào tạo nhân lực, trao đổi sinh viên và kết nối doanh nghiệp thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại.

Bà Fleur Gribnau - Bí thư thứ nhất phụ trách các vấn đề kinh tế, Đại sứ quán Hà Lan. (Ảnh: KIM DUNG)

Một trong những vấn đề được các đại biểu nhấn mạnh là xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển ngành bán dẫn. Tiến sĩ Hà Thúc Viên - Phó Hiệu trưởng Phụ trách học thuật, nghiên cứu, cơ sở hạ tầng và dịch vụ Trường đại học Việt Đức cho biết, mô hình đào tạo của trường kết hợp giảng dạy với nghiên cứu, sử dụng tiếng Anh và tuân thủ các tiêu chuẩn kiểm định quốc tế.

Theo đại diện nhà trường, phát triển nhân lực bán dẫn cần hình thành hệ sinh thái liên kết giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; đồng thời đào tạo đa ngành, từ thiết kế kỹ thuật, kiểm thử đến sản xuất. Giảng viên cần có kinh nghiệm thực tế tại khu vực công nghiệp để gắn kiến thức với yêu cầu công việc.

Bên cạnh đó, các chương trình thực tập, dự án thực tế cho sinh viên cần được tăng cường. Việc chia sẻ nguồn lực giữa các cơ sở đào tạo cũng góp phần tránh lãng phí hạ tầng, trong khi hệ thống đánh giá năng lực sinh viên sau tốt nghiệp sẽ hỗ trợ nâng cao chất lượng đào tạo.

Tiến sĩ Hà Thúc Viên - Phó Hiệu trưởng Phụ trách học thuật, nghiên cứu, cơ sở hạ tầng và dịch vụ Trường đại học Việt Đức. (Ảnh: KIM DUNG)

Từ gia công sang làm chủ năng lực công nghệ

Bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) cho biết, chiến lược phát triển ngành bán dẫn Việt Nam hướng tới xây dựng hệ sinh thái chip và điện tử đến năm 2030, phát triển 50.000 kỹ sư chất lượng cao, đồng thời xây dựng hạ tầng thiết kế và đóng gói chip đạt doanh thu hàng tỷ đô la.

Trong quá trình này, Trung tâm điều phối quốc gia có vai trò kết nối các bên liên quan từ thiết kế đến sản xuất, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận nguồn lực, đồng thời vận hành phòng thí nghiệm và quy trình bảy bước sản xuất. Các chính sách ưu đãi đầu tư được đề cập gồm ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế xuất nhập khẩu, hỗ trợ tài chính trực tiếp cho dự án công nghệ cao, cùng các cơ chế hỗ trợ cư trú và nhà ở cho chuyên gia quốc tế.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA).(Ảnh: KIM DUNG)

Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, doanh nghiệp điện tử Việt Nam cần tận dụng nền tảng sản xuất hiện có, từng bước chuyển từ tư duy gia công sang làm chủ năng lực công nghệ và quy trình kỹ thuật. Lộ trình được đề xuất gồm năm bước: lập bản đồ năng lực doanh nghiệp; phân tích khoảng cách giữa năng lực hiện tại với yêu cầu thị trường; nâng cấp công nghệ; kết nối đối tác; và mở rộng quy mô. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp xác định rõ vị trí, năng lực còn thiếu và hướng đầu tư phù hợp để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Trong đó, Hiệp hội doanh nghiệp điện tử giữ vai trò đầu mối kết nối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), doanh nghiệp trong nước, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý. Hiệp hội đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tháo gỡ những rào cản về vốn, nhân lực, tiêu chuẩn chất lượng và công nghệ. Việc phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý cũng hướng tới thực hiện mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành điện tử lên 35-40% vào năm 2035.

Những trao đổi tại hội nghị cho thấy, phát triển ngành bán dẫn không chỉ phụ thuộc vào thu hút đầu tư mà còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách, đào tạo nhân lực, nghiên cứu và năng lực của doanh nghiệp trong nước. Tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái, từng bước nâng cao năng lực công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực sẽ là những yếu tố quan trọng để ngành điện tử Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.