Thúc đẩy đồng tiền kỹ thuật số với bước đi thần tốc, Trung Quốc muốn gửi thông điệp gì tới Mỹ?

Nikkei Asia cho biết, giới phân tích đang theo dõi liệu Bắc Kinh có đẩy nhanh việc triển khai đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số trong năm nay, sau những dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển đồng tiền này hay không.

Đối đầu với Stablecoin

Đồng tiền kỹ thuật số e-CNY do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) phát hành được xem là phản ứng của Bắc Kinh trước stablecoin, loại tiền số được thiết kế duy trì giá trị ổn định bằng cách gắn với tài sản truyền thống.

Trung Quốc đã phát triển đồng tiền này trong nhiều năm. Bản thử nghiệm đầu tiên được công bố năm 2022; từ đó, e-CNY từng bước tích hợp vào một số hệ thống khu vực công, như chi trả lương công chức và một số giao dịch của chính phủ.

Đến tháng 11/2025, nước này ghi nhận 3,48 tỷ giao dịch Nhân dân tệ kỹ thuật số, với tổng giá trị 16,7 nghìn tỷ NDT, tương đương 2,37 nghìn tỷ USD, tăng hơn 800% so với năm 2023. Theo số liệu của PBoC và báo cáo của Hội đồng Đại Tây Dương, đây hiện là chương trình thử nghiệm tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương có quy mô lớn nhất thế giới.

Đà tăng trưởng mạnh mẽ này chủ yếu nhờ các sáng kiến do chính phủ thúc đẩy. Báo cáo của Hội đồng Đại Tây Dương nhận định, nếu PBoC duy trì nhịp độ hiện nay, e-CNY có thể được triển khai trên diện rộng trong năm nay hoặc năm tới, qua đó mở thêm một mặt trận cạnh tranh giữa các cường quốc, nhất là khi Mỹ theo đuổi cách tiếp cận khác biệt.

Ông Andrew O'Neil, nhà phân tích tại S&P Global, cho rằng e-CNY đang hướng tới việc mở rộng thị phần trước Mỹ. Theo ông, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở mô hình phát hành: e-CNY do ngân hàng trung ương phát hành và thường vận hành trên blockchain riêng, trong khi stablecoin do doanh nghiệp phát hành, dựa trên các blockchain công khai, phi tập trung.

Chưa kể, ngay từ đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp cấm phát hành tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương, với lý do đe dọa đến sự ổn định tài chính và lo ngại về quyền riêng tư.

Việc Mỹ ưa chuộng Stablecoin được coi là một nỗ lực nhằm tận dụng vị thế thống trị sẵn có của các loại tiền điện tử được bảo đảm bằng USD trên toàn cầu. Theo Ngân hàng thanh toán quốc tế (BIS), Stablecoin định giá bằng USD đã chiếm vị trí áp đảo, với gần 99% thị phần về vốn hóa thị trường và hơn 70% về số lượng.

Ngược lại, Trung Quốc cấm tất cả “việc phát hành Stablecoin được bảo đảm bằng NDT chưa được phê duyệt” ở nước ngoài bởi bất kỳ cá nhân hoặc doanh nghiệp nào trong một thông báo quy định hồi đầu tháng này. Hồi cuối năm 2025, chính quyền Trung Quốc từng ra thông báo cấm sử dụng Stablecoin tại quốc gia này giống như tất cả các loại tiền điện tử khác.

Việc Trung Quốc thúc đẩy đồng tiền kỹ thuật số của PBoC cũng là trường hợp ngoại lệ so với các quốc gia lớn khác.

Theo số liệu từ Hội đồng Đại Tây Dương, cho đến nay chỉ có 3 quốc gia đã phát hành tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Trung ương phát hành là Nigeria, Bahamas và Jamaica, và tất cả đều tập trung vào việc mở rộng phạm vi sử dụng tiền kỹ thuật số trong nước.

Liên minh châu Âu (EU) đã có kế hoạch phát hành đồng Euro kỹ thuật số từ năm 2023, nhưng tiến độ còn chậm và dự kiến đồng tiền này chưa thể cho ra mắt trước thời điểm năm 2029.

Tham vọng về "hệ thống tiền tệ đa phương"

Mặc dù đồng e-CNY đã ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, nhưng tỷ lệ người dùng chấp nhận nó vẫn khá khiêm tốn do phần lớn vẫn quen thuộc với các kênh thanh toán kỹ thuật số phổ biến như Alipay của Alibaba hay WeChat Pay của Tencent.

Dù vậy, Bắc Kinh đang nhắm đến một mục tiêu lớn hơn.

Thống đốc PBoC Pan Gongsheng cho biết, Trung Quốc đang thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi đồng tiền kỹ thuật số trên toàn cầu. Điều này nằm trong tham vọng xây dựng một “hệ thống tiền tệ đa phương” của Bắc Kinh.

“Mặc dù cần thời gian để thay đổi hành vi thanh toán của người dùng cá nhân, nhưng việc các doanh nghiệp áp dụng sử dụng e-CNY, đặc biệt là các giao dịch xuyên biên giới, có thể được đẩy nhanh hơn một cách trực tiếp thông qua sự tiện lợi trong giao dịch và tiết kiệm chi phí. Các bên tham gia chuỗi cung ứng trong Sáng kiến Vành đai và Con đường có thể trở thành những người tiên phong áp dụng e-CNY cho các giao dịch xuyên biên giới”, Winston Ma, Giáo sư thỉnh giảng tại Trường Luật NYU, cho biết.

Song song với việc tăng tốc áp dụng e-CNY, Trung Quốc cũng đang phát triển một dự án có tên mBridge, một nền tảng thanh toán kỹ thuật số của PBoC, hợp tác với một số nơi khác như Đặc khu hành chính Hong Kong, Thái Lan, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) hay Saudi Arabia.

Cách tiếp cận này đặt Hong Kong (Trung Quốc) vào vị thế đặc thù: vừa tham gia mBridge, cho phép sử dụng e-CNY xuyên biên giới ở quy mô hạn chế, vừa thúc đẩy phát hành Stablecoin theo cơ chế quản lý riêng.

Ra mắt năm 2021 với sự hỗ trợ của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, mBridge sử dụng giao thức Dashing, nền tảng blockchain do PBoC và Đại học Thanh Hoa phát triển, đồng thời tương thích với Ethereum, một blockchain mã nguồn mở.

“Với quy mô, sự tinh vi và tích hợp vào chiến lược quốc gia, đồng e-CNY có khả năng sẽ vẫn là đặc điểm trung tâm của nền kinh tế Trung Quốc, các cuộc tranh luận toàn cầu về tương lai tiền tệ trong nhiều năm tới”.

Hội đồng Đại Tây Dương cho biết tổng giá trị giao dịch qua mBridge đã tăng khoảng 2.500 lần kể từ năm 2022, đạt 55,5 tỷ USD, trong đó Nhân dân tệ kỹ thuật số chiếm hơn 95% khối lượng thanh toán.

Trong báo cáo công bố tháng 1/2026, tổ chức này nhận định mBridge ngày càng hướng tới thanh toán thương mại, nhất là các giao dịch năng lượng và hàng hóa, những lĩnh vực Trung Quốc giữ vai trò trung tâm.

Giới chức Trung Quốc cũng đang mở rộng vai trò của e-CNY vượt ra ngoài chức năng thanh toán. Từ ngày 1/1, đồng tiền này bắt đầu được trả lãi cho người nắm giữ, qua đó tiệm cận đặc tính của tiền gửi ngân hàng, gia tăng sức hấp dẫn và khả năng chấp nhận trong khu vực bán lẻ.

Tại Mỹ, tranh luận vẫn tập trung vào việc có nên cho phép stablecoin trả lãi hay không. Các ý kiến phản đối cho rằng điều này có thể khiến dòng tiền rời khỏi ngân hàng và các tổ chức tài chính khác, từ đó ảnh hưởng đến ổn định tài chính.

Dù e-CNY còn nhiều bước phải hoàn thiện, giới phân tích nhận định đồng tiền này có triển vọng tồn tại lâu dài. Theo báo cáo của Hội đồng Đại Tây Dương, với quy mô, mức độ hoàn thiện và sự gắn kết trong chiến lược quốc gia, e-CNY nhiều khả năng tiếp tục giữ vai trò trọng tâm trong nền kinh tế Trung Quốc cũng như trong các thảo luận toàn cầu về tương lai tiền tệ trong những năm tới.

(theo Nikkei Asia)

Hồng Châu