Thúc đẩy hạ tầng niềm tin số xuyên biên giới trong khu vực ASEAN

PILA (Việt Nam) ký kết hợp tác chiến lược cùng TOTM Technologies (Singapore). (Ảnh: NGỌC ANH)

Trong bối cảnh đó, các đơn vị công nghệ của Việt Nam và Singapore đang phối hợp thử nghiệm mô hình ứng dụng chứng chỉ số có thể kiểm chứng vào quy trình xác thực thư tín dụng giữa hệ thống ngân hàng hai nước. Đây là bước đi khởi đầu nhằm hình thành cơ chế niềm tin số có khả năng mở rộng sang nhiều lĩnh vực thương mại trong khu vực ASEAN.

Thêm lớp xác thực an toàn cho giao dịch thư tín dụng

Thư tín dụng là phương thức thanh toán quan trọng trong thương mại quốc tế, được điều chỉnh theo các quy định và tập quán quốc tế của Phòng Thương mại quốc tế. Tuy nhiên, việc xác minh thư tín dụng do ngân hàng nước ngoài phát hành thực tế vẫn đòi hỏi nhiều bước trao đổi, đối chiếu thủ công. Khi quy mô giao dịch xuyên biên giới tăng nhanh, yêu cầu rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế nguy cơ giả mạo, sai lệch thông tin trở nên vô cùng cấp thiết.

Mô hình thử nghiệm giữa Việt Nam và Singapore đưa chứng chỉ số vào vận hành như một lớp xác thực bổ trợ, không thay thế công cụ thư tín dụng và hoàn toàn giữ nguyên quy trình nghiệp vụ cũng như trách nhiệm pháp lý hiện hành của các bên.

Theo đó, ngân hàng phát hành vẫn thực hiện các thủ tục theo quy định, đồng thời cấp thêm một chứng chỉ số xác nhận thông tin. Khi tiếp nhận, ngân hàng đối tác có thể kiểm chứng ngay chứng chỉ này trên hạ tầng tin cậy để xác định nguồn phát hành, kiểm tra tính toàn vẹn của dữ liệu và trạng thái hiệu lực của chứng từ.

Cách tiếp cận này cho phép bên tiếp nhận đối soát dựa trên bằng chứng số mà không nhất thiết phải liên hệ trực tiếp với ngân hàng phát hành. Mô hình hứa hẹn giúp giảm bớt các bước xử lý thủ công, rút ngắn thời gian kiểm tra và hạn chế tối đa rủi ro trong giao dịch xuyên biên giới.

Hình thành lớp hạ tầng quan trọng cho kinh tế số ASEAN

Điểm giá trị của dự án thử nghiệm không chỉ dừng lại ở nghiệp vụ ngân hàng, mà mở ra khả năng thiết lập một cơ chế để các tổ chức thuộc các quốc gia khác nhau có thể kiểm chứng thông tin lẫn nhau dựa trên các tiêu chuẩn và hạ tầng kỹ thuật có tính liên thông.

Đánh giá về xu hướng này dưới góc độ chuyên môn, ông Chan Wei Jie, lãnh đạo Tập đoàn công nghệ TOTM Technologies (Singapore) nhận định: "Trong bối cảnh nền kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn tái định hình với sự phân mảnh ngày càng rõ nét, việc các quốc gia Đông Nam Á tăng cường kết nối thành một không gian kinh tế thống nhất trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, hạ tầng niềm tin số dựa trên danh tính số tự chủ và các thông tin xác thực có thể kiểm chứng sẽ là nền tảng cốt lõi, tạo dựng niềm tin cho các mô hình thương mại xuyên biên giới phát triển bền vững".

Khi các tài liệu, giấy phép và dữ liệu thương mại dần được số hóa, bài toán đặt ra không chỉ là tốc độ truyền tải mà quan trọng hơn là khả năng xác minh nguồn gốc và tính chống chỉnh sửa của thông tin. Chứng chỉ số được đơn vị phát hành ký số mật mã cho phép bên thứ ba kiểm tra độc lập và tức thì. Khi được chuẩn hóa và thừa nhận rộng rãi, đây sẽ là thành tố cốt lõi cấu thành hạ tầng niềm tin số.

Từ nền tảng thử nghiệm tài chính, hướng hợp tác đang được mở rộng sang các lĩnh vực có nhu cầu đối soát dữ liệu cao như: Hộ chiếu số cho sản phẩm phục vụ truy xuất nguồn gốc hàng hóa xuất nhập khẩu, minh bạch chuỗi cung ứng; cũng như nghiên cứu cơ chế hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới giữa Việt Nam, Singapore, Indonesia và tiến tới toàn khối ASEAN.

Nếu hạ tầng viễn thông bảo đảm khả năng kết nối, hạ tầng dữ liệu phục vụ lưu trữ và khai thác, thì hạ tầng niềm tin số đóng vai trò bảo đảm tính xác thực và độ an toàn cho dữ liệu. Đối với ASEAN, đây là điều kiện then chốt để thúc đẩy liên kết số, thương mại điện tử và dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới, phù hợp tiến trình xây dựng Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN.

Chia sẻ về định hướng này, ông Nguyễn Phú Dũng, Giám đốc Điều hành Công ty Công nghệ PILA (Việt Nam) nhấn mạnh: "Kinh tế số trong tương lai không chỉ được xây dựng trên hạ tầng kết nối, mà còn phải được vận hành trên hạ tầng tin cậy. Khi danh tính số, chứng từ điện tử và dữ liệu có thể được xác minh một cách an toàn, đáng tin cậy và được công nhận, các giao dịch xuyên biên giới sẽ trở nên nhanh hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn".

Tuy nhiên, xây dựng hạ tầng niềm tin số xuyên biên giới không thuần túy là bài toán công nghệ, mà đòi hỏi sự đồng bộ về tiêu chuẩn kỹ thuật, công nhận pháp lý, quản trị dữ liệu và cơ chế phối hợp liên quốc gia.

Chương trình thử nghiệm xác thực thư tín dụng giữa Việt Nam và Singapore là bước kiểm chứng thực tiễn quan trọng. Khi mô hình được chứng minh hiệu quả và nhân rộng, hạ tầng niềm tin số sẽ trở thành động lực then chốt giúp ASEAN hình thành một không gian kinh tế số liên thông, an toàn và minh bạch.