Thúc đẩy hệ thống đăng ký hộ tịch bao trùm và bền vững tại Đông Nam Á
Hội nghị tập trung chia sẻ kinh nghiệm, các giải pháp hiện đại hóa hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch; mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững; đồng thời củng cố Mạng lưới Chuyên gia Đăng ký hộ tịch khu vực Đông Nam Á giữa các quốc gia.

Các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: TH)
Ngày 16/11, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp Việt Nam phối hợp Ủy ban Kinh tế -Xã hội châu Á-Thái Bình Dương của Liên hợp quốc (UNESCAP), Cao ủy Liên hợp quốc về Người tị nạn (UNHCR), Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và Tổ chức Y tế công cộng toàn cầu tổ chức khai mạc Hội nghị lần thứ 3 Mạng lưới Chuyên gia Đăng ký hộ tịch khu vực Đông Nam Á, với chủ đề “Thúc đẩy hệ thống đăng ký hộ tịch và xác lập danh tính pháp lý mang tính bao trùm và bền vững”.
Diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 16-18/11, hội nghị là diễn đàn để các quốc gia trong khu vực đánh giá tiến độ, kết quả đạt được; chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến và trao đổi về những thách thức trong triển khai hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, đăng ký hộ tịch có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mỗi cá nhân và công tác quản trị quốc gia. Đăng ký khai sinh không chỉ ghi nhận sự kiện một con người ra đời mà còn là cơ sở để Nhà nước công nhận, xác lập tư cách pháp lý của mỗi cá nhân. Trong khi đó, đăng ký khai tử và thông tin về nguyên nhân tử vong cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ hoạch định, thực hiện chính sách trong các lĩnh vực y tế, dân số và an sinh xã hội.

Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu khai mạc hội nghị. (Ảnh: TH)
Theo Thứ trưởng, chuyển đổi số mở ra nhiều cơ hội để hiện đại hóa hệ thống đăng ký, thống kê hộ tịch. Việc kết nối, liên thông giữa cơ quan đăng ký hộ tịch với hệ thống y tế và quản lý định danh giúp nâng cao chất lượng dữ liệu, cải cách thủ tục hành chính, tăng hiệu quả cung cấp dịch vụ công theo phương châm “thu thập một lần, sử dụng nhiều lần”.
Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu mới về quản trị dữ liệu, khung pháp lý, bảo vệ quyền và lợi ích của người dân, năng lực đội ngũ thực hiện, tiêu chuẩn kỹ thuật, hạ tầng dữ liệu và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan.
Trên cơ sở đó, Thứ trưởng đề nghị hội nghị tập trung rà soát những cải cách, đổi mới của các quốc gia trong tăng cường hệ thống hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch, qua đó, trao đổi, chia sẻ giải pháp nâng cao khả năng thích ứng trước biến động dân số, xã hội, thiên tai, di cư và các tình huống khẩn cấp. Đặc biệt, cần quan tâm đến những nhóm dân cư còn gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ đăng ký hộ tịch, bảo đảm nguyên tắc “không ai bị bỏ lại phía sau”…
Phát biểu tại hội nghị, ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam đánh giá các quốc gia Đông Nam Á đã đạt được những tiến bộ quan trọng trong hiện đại hóa hệ thống đăng ký hộ tịch, củng cố định danh pháp lý và cải thiện chất lượng thống kê sinh tử. Công nghệ số và việc nâng cao chất lượng dữ liệu hành chính tạo cơ hội đáng kể để thúc đẩy quá trình này.

Ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt Nam phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: TH)
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh công nghệ không phải là giải pháp duy nhất. Để phát huy hiệu quả chuyển đổi số, các hệ thống cần có khả năng tương tác, dữ liệu chính xác, kịp thời, trách nhiệm thể chế rõ ràng; đồng thời bảo vệ thông tin cá nhân và tránh tạo thêm rào cản đối với người thiếu kỹ năng số hoặc khó tiếp cận dịch vụ công.
Đại diện UNFPA nêu 3 ưu tiên trong nỗ lực chung. Trước hết, bảo đảm mọi người đều được đăng ký và phản ánh trong dữ liệu, trong đó cần nhận diện, tháo gỡ rào cản đối với các nhóm dân cư khó khăn, dễ bị tổn thương. Thứ hai, nâng cao giá trị sử dụng của dữ liệu hành chính thông qua phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan đăng ký hộ tịch, y tế và thống kê, qua đó tạo lập số liệu đáng tin cậy, phục vụ kịp thời công tác hoạch định chính sách. Thứ ba, xây dựng niềm tin thông qua quản trị dữ liệu có trách nhiệm, bảo đảm quyền riêng tư, an toàn thông tin và quy trình minh bạch.
Bà Tanja Sejersen, chuyên gia thống kê, phụ trách lĩnh vực đăng ký và thống kê hộ tịch, đại diện UNESCAP, nhấn mạnh con người phải là trọng tâm của công tác đăng ký hộ tịch.
Dù các quốc gia trong khu vực đã có nhiều tiến bộ trong hoàn thiện pháp luật, hiện đại hóa hệ thống và mở rộng dịch vụ số, việc tiếp cận những người dân ở vùng sâu, vùng xa và bảo đảm đăng ký phổ cập vẫn là thách thức. Người di cư, người tị nạn, người không quốc tịch, người khuyết tật và các nhóm yếu thế thường phải đối mặt với không ít rào cản. Vì vậy, đại diện UNESCAP cho rằng, cần tiếp tục đổi mới, gắn kết cộng đồng và duy trì cam kết để bảo đảm không ai bị bỏ sót.
Tại hội nghị, các đại biểu nghe giới thiệu kết quả Hội nghị Bộ trưởng lần thứ 3 về hệ thống đăng ký và thống kê hộ tịch tại châu Á-Thái Bình Dương và các cam kết khu vực; trao đổi về phát triển khả năng thích ứng của hệ thống. Đồng thời chia sẻ kinh nghiệm của các quốc gia trong chuyển đổi số, liên thông, chia sẻ dữ liệu và các điều kiện để xây dựng hệ thống đăng ký, thống kê hộ tịch tích hợp, bền vững.

