Thúc đẩy hợp tác Việt Nam-Nhật Bản trên 4 trụ cột chính

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki phát biểu tại họp báo ngày 28/4. (Ảnh: Văn Toản)

Ngày 28/4, trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tới Việt Nam từ ngày 1-3/5/2026, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức họp báo về quan hệ song phương và triển vọng hợp tác Nhật Bản-Việt Nam trong thời gian tới.

Tăng cường hợp tác, tạo dựng môi trường quốc tế hòa bình và ổn định

Đây là lần thứ hai bà Takaichi Sanae đến thăm Việt Nam, sau lần đầu năm 2020 khi còn trên cương vị Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản.

Đại sứ Ito Naoki cho biết, hai bên kỳ vọng chuyến thăm sẽ là cơ hội để khẳng định việc tăng cường phối hợp trong quan hệ song phương dựa trên khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, cũng như trong việc ứng phó với các vấn đề của khu vực và cộng đồng quốc tế.

Theo đó, nhiều cuộc hội đàm cấp cao sẽ được thực hiện để trao đổi về các chủ đề năng lượng, bảo đảm an ninh kinh tế, đất hiếm, giao lưu nhân dân, học thuật giữa hai nước...

Đặc biệt, trong chuyến thăm, Thủ tướng Takaichi Sanae dự kiến sẽ có bài phát biểu về chính sách đối ngoại, bao gồm nội dung về sự phát triển của sáng kiến “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP)” tại trường Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đây là sáng kiến được cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đưa ra cách đây 10 năm với nhận thức rằng khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương sẽ trở thành trung tâm của sự phát triển toàn cầu trong tương lai. Với tầm nhìn đó, ông nhấn mạnh việc xây dựng khu vực này trở nên tự do và rộng mở, bao gồm cả việc tăng cường kết nối, sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của toàn thế giới.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki chia sẻ tại họp báo. (Ảnh: Văn Toản)

Đại sứ Ito Naoki nêu rõ, trước những thay đổi của thời đại, Nhật Bản sẽ tiếp tục phát triển FOIP theo hướng chiến lược. Thông qua các nỗ lực toàn diện phù hợp với bối cảnh mới, Nhật Bản mong muốn chủ động thực hiện vai trò và trách nhiệm của mình, đáp ứng kỳ vọng của cộng đồng quốc tế.

"Để hiện thực hóa và phát triển hơn nữa sáng kiến FOIP, việc tăng cường hợp tác với Việt Nam - một quốc gia có tốc độ tăng trưởng nổi bật trong khu vực Đông Nam Á và đang ngày càng nâng cao vị thế trên trường quốc tế - là vô cùng quan trọng. Việc Thủ tướng Takaichi Sanae lựa chọn Việt Nam làm địa điểm cho bài phát biểu này vì thế mang ý nghĩa hết sức sâu sắc", Đại sứ nhấn mạnh.

Ông cho biết, với tư cách là một quốc gia cùng khát vọng hòa bình, Nhật Bản mong muốn phối hợp và hợp tác với Việt Nam để chủ động tạo dựng một môi trường quốc tế hòa bình và ổn định. Theo Đại sứ, trong cuộc điện đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 13/4 vừa qua, Thủ tướng Takaichi Sanae xác nhận sẽ tiếp tục tăng cường hơn nữa quan hệ với Việt Nam - quốc gia theo đuổi “tự chủ chiến lược” - trong bối cảnh môi trường chiến lược khu vực ngày càng trở nên khắc nghiệt.

"Nhật Bản hoan nghênh các cải cách mà Việt Nam đang thúc đẩy, đồng thời ủng hộ định hướng cải cách của Việt Nam hướng tới hai mục tiêu 100 năm vào các năm 2030 và 2045. Với sự chung tay của cả khu vực công và tư, Nhật Bản sẽ phát huy thế mạnh của mình để đóng góp vào “mô hình tăng trưởng mới” của Việt Nam", ông Ito Naoki phát biểu.

Thúc đẩy hợp tác song phương trên 4 trụ cột chính

Chuyến thăm Việt Nam lần này của Thủ tướng Takaichi Sanae diễn ra vào thời điểm chưa đầy một tháng kể từ khi Việt Nam kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt. Điều này thể hiện rõ quan điểm của Nhật Bản trong việc coi trọng Việt Nam và kỳ vọng vào vai trò mà Việt Nam sẽ đảm nhận trong cộng đồng quốc tế.

Dưới khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện, chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy quan hệ Việt Nam-Nhật Bản phát triển hơn nữa, đặc biệt là trên 4 trụ cột chính:

Thứ nhất là hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, chuyển đổi số / chuyển đổi xanh, trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ, được thúc đẩy thông qua việc tận dụng cả nguồn ODA của “thời đại mới”.

Vừa qua, nhằm thúc đẩy các nỗ lực của Việt Nam trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai, Nhật Bản đã cung cấp cho Việt Nam khoản vay chương trình trị giá khoảng 330 triệu USD trong lĩnh vực biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh. Trong khuôn khổ hợp tác này, ngoài việc hỗ trợ tài chính, hai bên còn thúc đẩy việc xây dựng các cơ chế nhằm mở rộng thị trường thông qua khuyến khích đầu tư, cũng như xây dựng chính sách để thực hiện các đóng góp quốc gia (NDC) theo Hiệp định Paris.

Đây chính là một hình thức ODA của “thời đại mới”, góp phần vào mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam. Thông qua việc tận dụng hiệu quả các công nghệ chuyển đổi xanh và công nghệ phòng chống thiên tai của doanh nghiệp Nhật Bản - vốn có thế mạnh trong thúc đẩy xã hội giảm thải carbon và nâng cao năng lực phòng chống thiên tai - hai bên kỳ vọng sẽ góp phần vào sự phát triển của Việt Nam, đồng thời tăng cường quan hệ kinh tế giữa hai nước.

Thông tin thêm về lĩnh vực bán dẫn, Đại sứ Ito Naoki cho biết, trước mục tiêu của Việt Nam là đào tạo 500 nghiên cứu sinh tiến sĩ vào năm 2030, Nhật Bản đã tuyên bố sẽ tiếp nhận và hỗ trợ đào tạo khoảng 250 người, tương đương một nửa, tại Nhật Bản. Trong đợt tuyển chọn lần thứ nhất, đã có 5 đề tài được thông qua và 63 sinh viên Việt Nam sẽ được tiếp nhận. Đợt tuyển chọn lần thứ hai cũng đã bắt đầu trong tháng này, với dự kiến tối đa 10 đề tài sẽ được lựa chọn, và trong thời gian tới sẽ tiếp tục tiếp nhận sinh viên từ các trường đại học thuộc diện tham gia.

Tại Trường Đại học Việt Nhật, được thành lập thông qua hợp tác giữa Nhật Bản và Việt Nam, hiện có 106 sinh viên đang theo học trong “Chương trình công nghệ chip bán dẫn” được mở ở bậc đại học từ tháng 10 năm ngoái.

Trụ cột thứ hai, theo Đại sứ Nhật Bản, là hợp tác về an ninh năng lượng và cơ sở hạ tầng chiến lược nhằm hỗ trợ sự phát triển trong tương lai của Việt Nam. Ngày 15/4 vừa qua, theo đề xuất của Thủ tướng Takaichi, một cuộc họp trực tuyến AZEC+ đã được tổ chức nhằm tăng cường an ninh năng lượng. Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng lãnh đạo của 8 quốc gia châu Á đã tham dự.

Tại cuộc họp, Thủ tướng Takaichi Sanae đã công bố một sáng kiến mới mang tên “Power Asia” nhằm tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trong khu vực. Đồng thời, trước tình trạng giá dầu thô tăng cao gây khó khăn cho các nước Đông Nam Á, Nhật Bản cũng cam kết hỗ trợ tổng cộng 10 tỷ USD dưới hình thức cho vay. Ngoài ra, bà Takaichi Sanae cũng đề xuất nâng cấp khuôn khổ AZEC lên “AZEC 2.0”, và đề xuất này đã nhận được sự ủng hộ từ các quốc gia tham gia.

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki. (Ảnh: Văn Toản)

Trụ cột thứ ba là hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực ngoại giao và an ninh nhằm góp phần duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực. "Nhật Bản hoan nghênh việc Việt Nam đề cao “tự chủ chiến lược” và thúc đẩy hội nhập quốc tế, qua đó ngày càng nâng cao vai trò và hiện diện trên trường quốc tế", Đại sứ Ito Naoki nêu rõ. Nhật Bản kỳ vọng trong chuyến thăm Việt Nam sắp tới của Thủ tướng Takaichi Sanae, hợp tác trong lĩnh vực này sẽ tiếp tục được thúc đẩy hơn nữa.

Trụ cột thứ tư là hợp tác giữa hai nước nhằm thúc đẩy giao lưu nhân dân, văn hóa và học thuật. Đại sứ Ito Naoki cho biết, trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay, số người Việt Nam đến Nhật Bản đã vượt 200 nghìn người, cao hơn 9% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, riêng tháng 3, Nhật Bản đã đón khoảng 92 nghìn du khách Việt Nam sang Nhật Bản chủ yếu để ngắm hoa anh đào.

"Giao lưu và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước là nền tảng của quan hệ song phương. Chuyến thăm lần này của Thủ tướng được kỳ vọng sẽ trở thành một cơ hội để thúc đẩy hơn nữa các hoạt động giao lưu đó. Hai bên đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng số lượt qua lại hai chiều sẽ vượt 2 triệu lượt người mỗi năm", ông Ito Naoki nhấn mạnh.

Chia sẻ thêm về giao lưu văn hóa giữa hai nước, Đại sứ Ito Naoki cho biết, tháng 3/2026, tại lễ trao giải Giải thưởng Truyện tranh Quốc tế Nhật Bản lần thứ 19 tổ chức ở Tokyo, các họa sĩ truyện tranh Việt Nam xuất sắc giành giải Bạc với tác phẩm “Bống Bống Bang Bang” của nhóm tác giả Vũ Đình Lân và họa sĩ Lương Minh Quang.

Ngoài ra, năm ngoái, ca sĩ Tùng Dương của Việt Nam đã nhận giải Đặc biệt tại Giải thưởng âm nhạc MUSIC AWARDS JAPAN 2025. Kể từ sau giải thưởng này, ca sĩ đã tham gia nhiều sự kiện âm nhạc kết nối giữa hai đất nước.

Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước của Việt Nam (30/4/1975-30/4/2026), Đại sứ Ito Naoki gửi lời chúc mừng trước tới Chính phủ và nhân dân Việt Nam; bày tỏ sự kính trọng sâu sắc trước những thành tựu tăng trưởng kinh tế đáng kinh ngạc mà đất nước Việt Nam đã đạt được, cũng như con đường phát triển hòa bình đã góp phần tạo nên những thành tựu đó.

Đại sứ bày tỏ tin tưởng, chuyến thăm Việt Nam từ ngày 1-3/5 tới của Thủ tướng Takaichi Sanae sẽ đưa quan hệ hai nước lên một tầm cao mới.