Thúc đẩy kết nối thị trường hàng hóa phái sinh

Trong đó, việc đẩy mạnh hợp tác với Vương quốc Anh được kỳ vọng góp phần đưa thị trường này trở thành công cụ quản trị rủi ro thiết thực cho doanh nghiệp, đồng thời nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Mở rộng kết nối, nâng tầm thị trường

Biến động giá hàng hóa trên thị trường quốc tế đang đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với doanh nghiệp trong việc chủ động quản trị rủi ro, bảo vệ hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh không chỉ là mở rộng một lĩnh vực dịch vụ tài chính, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, tăng khả năng kết nối giữa sản xuất, thương mại và tài chính. Đây cũng là định hướng được Việt Nam và Vương quốc Anh thúc đẩy thông qua hợp tác, trao đổi kinh nghiệm phát triển thị trường hàng hóa phái sinh.

Theo Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) Trần Hữu Linh, Việt Nam định hướng phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh theo hướng minh bạch, an toàn, hiện đại, gắn kết chặt chẽ với thị trường hàng hóa vật chất và phục vụ thiết thực hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo Đề án phát triển thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh của Bộ Công thương, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có khoảng 10 mặt hàng nội địa được giao dịch qua Sở giao dịch hàng hóa, thu hút 300-500 doanh nghiệp tham gia; từng bước hình thành 3-5 mặt hàng chủ lực có giá tham chiếu trong nước và tham gia định hình giá khu vực. Đề án cũng hướng tới mục tiêu 20-30% doanh nghiệp thuộc các ngành hàng chủ lực sử dụng công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro giá.

Những mục tiêu này cho thấy yêu cầu phát triển thị trường không chỉ nằm ở quy mô giao dịch, mà quan trọng hơn là khả năng đưa các công cụ tài chính vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Khi được sử dụng hiệu quả, giao dịch phái sinh giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước biến động giá nguyên liệu, hàng hóa, hạn chế những rủi ro có thể ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất và lợi nhuận.

Đáng chú ý, Việt Nam có nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực như cà-phê Robusta, gạo, cao su, hồ tiêu và hạt điều. Đây là những nhóm hàng có tiềm năng phát triển sản phẩm phái sinh, từng bước hình thành giá tham chiếu trong nước, qua đó nâng cao vai trò của Việt Nam trong quá trình định giá hàng hóa trên thị trường quốc tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, hợp tác với Vương quốc Anh - quốc gia có kinh nghiệm trong vận hành thị trường hàng hóa phái sinh, được xác định là một hướng đi quan trọng, nhất là trong chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm.

Trọng tâm hợp tác là từng bước đưa các sản phẩm phái sinh gắn với những mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam lên niêm yết, giao dịch tại các thị trường quốc tế. Điều này không chỉ mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp, mà còn góp phần nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng với đó, Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam (VIFC) được kỳ vọng trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái hỗ trợ thị trường hàng hóa phái sinh. Với mô hình “một trung tâm, hai địa điểm” tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, VIFC hướng tới phát huy lợi thế của từng địa phương, mở rộng không gian thu hút các định chế tài chính, nhà đầu tư và nguồn lực quốc tế.

Hoàn thiện thể chế, phát huy vai trò trung tâm tài chính quốc tế

Theo Giám đốc Ban Thành viên thuộc Cơ quan Điều hành VIFC tại Đà Nẵng Oscar Njuguna, vị trí chiến lược của thành phố ở khu vực miền trung tạo nhiều thuận lợi trong kết nối thương mại, logistics và lưu thông hàng hóa. Đây là nền tảng để phát triển các dịch vụ tài chính gắn với giao dịch hàng hóa, kết nối doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu với các sở giao dịch, tổ chức môi giới và nhà đầu tư quốc tế.

Trong khi đó, Thành phố Hồ Chí Minh được định hướng trở thành điểm kết nối dòng vốn quốc tế, phát triển các dịch vụ tài chính chuyên sâu phục vụ giao dịch hàng hóa phái sinh, từ tài trợ vốn, môi giới đến thanh toán, bù trừ và quản trị rủi ro.

Tuy nhiên, để thu hút các định chế tài chính quốc tế tham gia, việc hoàn thiện môi trường thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tổng Giám đốc Cơ quan Điều hành VIFC tại Thành phố Hồ Chí Minh Richard McClellan nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ chế thuận lợi để các tổ chức tài chính quốc tế gia nhập và triển khai hoạt động tại trung tâm.

Theo đó, các vấn đề về điều kiện cấp phép, quy định vốn, thanh toán và luân chuyển dòng tiền cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện theo hướng minh bạch, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý và an toàn thị trường.

Một thị trường hàng hóa phái sinh phát triển bền vững không thể tách rời nền kinh tế thực. Bên cạnh hạ tầng giao dịch và khuôn khổ pháp lý, việc kết nối với thị trường hàng hóa vật chất, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và thu hút doanh nghiệp tham gia là những yếu tố quyết định hiệu quả vận hành.

Hợp tác giữa Việt Nam và Vương quốc Anh vì vậy mở ra cơ hội tiếp cận kinh nghiệm tổ chức thị trường, giám sát giao dịch, phát triển sản phẩm và kết nối với các sở giao dịch quốc tế. Qua đó, Việt Nam có thêm cơ sở để hoàn thiện mô hình thị trường phù hợp điều kiện trong nước, đồng thời tiếp cận các chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Từ các định hướng hợp tác, yêu cầu đặt ra là tiếp tục chuyển hóa kinh nghiệm quốc tế thành những giải pháp cụ thể trong hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và mở rộng kết nối thị trường.

Khi các công cụ phái sinh thật sự gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, người sản xuất và hoạt động thương mại, thị trường không chỉ góp phần giảm thiểu rủi ro biến động giá, mà còn tạo điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy hội nhập và khẳng định vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Việc tăng cường hợp tác được kỳ vọng giúp Việt Nam từng bước xây dựng thị trường hàng hóa phái sinh chuyên nghiệp, tạo thêm động lực cho các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, công nghệ và logistics. Quan trọng hơn, doanh nghiệp có thêm công cụ ứng phó với biến động giá, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh và vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.