Thúc đẩy quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam - Thụy Sĩ phát triển sâu rộng và hiệu quả

Chuyến thăm diễn ra vào thời điểm rất có ý nghĩa khi hai nước đang có nhiều hoạt động để kỷ niệm dấu mốc 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (11/10/1971 - 11/10/2026). Chuyến thăm tiếp tục là một dấu mốc quan trọng mở ra giai đoạn hợp tác mới, vì lợi ích của cả hai nước.

Tổng Bí thư Đỗ Mười tiếp Đoàn đại biểu Đảng Lao động Thụy Sĩ sang thăm Việt Nam, tháng 7/1993. Ảnh: Kim Hùng/TTXVN

55 năm quan hệ hữu nghị Việt Nam-Thụy Sĩ gắn kết bền chặt

Thụy Sĩ tuy cách xa về địa lý nhưng dường như lại rất gần gũi và quen thuộc với Việt Nam. Ngược dòng lịch sử một thế kỉ trước đây, Việt Nam đã trở thành điểm đến của những thương gia, nhà khoa học và nhà khám phá Thụy Sĩ vốn yêu thích phiêu lưu. Một trong những người Thụy Sĩ được nhiều người Việt Nam biết đến nhất là nhà khoa học Alexandre Yersin, ngay từ thế kỉ XIX, ông đã rời Thụy Sĩ để đến Việt Nam, sinh sống, nghiên cứu khoa học và mất tại Nha Trang năm 1943.

Quan hệ giữa Thụy Sĩ và Việt Nam bắt đầu từ nửa sau của thế kỷ XIX khi các công ty thương mại của Thụy Sĩ như Diethelm và Biedermann đến Việt Nam. Những người Thụy Sĩ đầu tiên đến đây chủ yếu làm việc trong lĩnh vực thương mại, kỹ thuật và nông nghiệp.

Năm 1954, khi Thụy Sĩ với tư cách nước chủ nhà của Hội nghị Geneva về vấn đề Đông Dương, với vị thế trung lập, Thụy Sĩ đã tạo điều kiện cho nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa lần đầu tiên tham gia vào ngoại giao đa phương. Những trao đổi và kết nối ban đầu này cũng đã tạo nền tảng vững chắc cho việc thiết lập quan hệ ngoại giao song phương.

Sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 11/10/1971, Thụy Sĩ đã mở Đại sứ quán tại Hà Nội vào tháng 2/1973 và mở Lãnh sự quán tại Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 3/1994.

Việt Nam mở Lãnh sự quán tại Geneva vào ngày 3/7/1984 và nâng cấp lên Tổng lãnh sự quán vào ngày 15/12/1994. Ngày 28/11/2000, Việt Nam chính thức khai trương Đại sứ quán tại Bern.

Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết hội đàm với Tổng thống Liên bang Thuỵ Sĩ Pascal Couchepin thăm chính thức Việt Nam (4/8/2008). Ảnh: Nguyễn Khang/TTXVN

Trải qua 55 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao đến nay, Việt Nam và Thụy Sĩ đã trở thành đối tác tin cậy, hiệu quả trong nhiều lĩnh vực. Tin cậy chính trị ngày càng được củng cố thông qua các chuyến thăm lẫn nhau và các cuộc gặp gỡ cấp cao giữa lãnh đạo chính phủ hai nước đã góp phần tạo sự tin cậy và khuôn khổ thuận lợi thúc đẩy hợp tác song phương. Trong đó, nổi bật về phía Việt Nam có các chuyến thăm Thụy Sĩ của: Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (tháng 5/2010); Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng (tháng 3/2014); Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân dự Đại hội đồng lần thứ 138 Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-138) (tháng 3/2018); Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Thụy Sĩ kiêm Bộ trưởng Quốc phòng, Bảo vệ dân sự và Thể thao Thụy Sĩ Viola Amherd nhân dịp tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 19 tại Paris (Pháp) (ngày 5/10/2024); Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế thế giới WEF Davos lần thứ 55 và hội đàm với Tổng thống Thụy Sĩ Karin Keller-Sutter (tháng 1/2025); Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự Hội nghị các Chủ tịch Quốc hội thế giới lần thứ 6 và hoạt động song phương tại Thụy Sĩ (tháng 7/2025); Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm điện đàm trực tuyến với Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin (ngày 11/5/2026), gặp song phương với Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin nhân dịp dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 tại thành phố New York (Hoa Kỳ) (ngày 22/9/2026); Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh thăm, làm việc tại Thụy Sĩ (tháng 9/2026)…

Phía Thụy Sĩ có các chuyến thăm Việt Nam của: Tổng thống Arnold Koller dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 7 tại Hà Nội (tháng 11/1997); Tổng thống Thụy Sĩ Pascal Couchepin (tháng 8/2008); Chủ tịch Hội đồng Nhà nước Thụy Sĩ Ivo Bischofberger (tháng 3/2017); Bộ trưởng Kinh tế, Giáo dục và Nghiên cứu Guy Parmelin (tháng 7/2019); Phó Tổng thống, Bộ trưởng Ngoại giao Thụy Sĩ Ignazio Cassis (tháng 8/2021); Bộ trưởng Nông nghiệp Thụy Sĩ Christian Hofer thăm và dự Hội nghị toàn cầu lần thứ 4 hệ thống lương thực thực phẩm bền vững (SFS) (tháng 4/2023); Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Thụy Sĩ Martin Candinas thăm chính thức (tháng 6/2023); Quốc Vụ khanh Bộ Kinh tế, Giáo dục và Nghiên cứu Thụy Sĩ Helene Budliger Artieda thăm, làm việc tại Việt Nam (tháng 3/2026)…

Hai nước thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện vào tháng 1/2025, mở ra dấu mốc mới trong quan hệ song phương. Từ dấu mốc này, quan hệ hợp tác giữa hai nước ngày càng đi vào chiều sâu, hiệu quả hơn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Gần đây nhất, trong chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 tại Hoa Kỳ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có các cuộc gặp với Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin ngày 22/9/2026. Tại cuộc gặp, Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin bày tỏ mong muốn trở thành đối tác kinh tế, thương mại quan trọng của Việt Nam, tương xứng với tiềm năng mỗi nước; đề nghị hai bên sớm có các dự án hợp tác nghiên cứu chung trong các lĩnh vực về nông nghiệp, công nghiệp sinh học, năng lượng xanh và kinh tế số.

Về phần mình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề xuất Thụy Sĩ khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để các tập đoàn Thụy Sĩ tăng cường đầu tư vào Việt Nam trong các lĩnh vực thế mạnh của Thụy Sĩ như tài chính-ngân hàng, công nghiệp chế tạo, dược phẩm, đổi mới sáng tạo...; đề nghị Thụy Sĩ chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ Việt Nam trong công nghệ tài chính, xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, tài chính số, blockchain và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về công nghệ.

Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh về việc hai bên cần triển khai hiệu quả nội hàm khuôn khổ Đối tác toàn diện với các dự án hợp tác cụ thể, phát huy dư địa trong hợp tác kinh tế, đẩy mạnh hợp tác thương mại, đầu tư, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại hai nước lên hơn 2 tỷ USD năm 2030. Hai nhà lãnh đạo nhất trí tăng cường tham vấn, phối hợp và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương.
Bên cạnh hợp tác song phương, Việt Nam và Thụy Sĩ cũng hợp tác hiệu quả, ủng hộ lẫn nhau trong khuôn khổ các tổ chức quốc tế và diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc, ASEAN, Hội nghị thượng đỉnh Á-Âu (ASEM), Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực ASEAN-Thụy Sĩ…

Hợp tác kinh tế, thương mại có nhiều điểm sáng

Xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Thụy Sĩ là các mặt hàng giày dép, thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện…Trong ảnh: Sản phẩm đồ gỗ xuất khẩu tại nhà máy của Công ty CP Woodsland Tuyên Quang. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN

Thụy Sĩ là đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam tại châu Âu, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại quan trọng của Thụy Sĩ trong ASEAN. Kim ngạch thương mại song phương tăng đều qua các năm: năm 2024 đạt 811,2 triệu USD; năm 2025 đạt 1,04 tỷ USD; 8 tháng năm 2026 đạt 716 triệu USD.

Thụy Sĩ ngày càng coi trọng vai trò của Việt Nam, đặc biệt là vị thế hội nhập sâu rộng của Việt Nam sau khi ký kết FTA với Liên minh châu Âu (EU). Thời gian qua, hai bên đã tích cực thúc đẩy đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA-gồm 4 nước Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein). Quá trình đàm phán đã kết thúc vào ngày 2/7/2026, và các nước đang hướng tới ký kết Hiệp định này sau 14 năm đàm phán, nhằm tạo thêm động lực mới cho hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam-EFTA nói chung và Việt Nam-Thụy Sĩ nói riêng. Hiệp định này được kỳ vọng sẽ mở rộng đáng kể các mối liên kết thương mại và đầu tư, hỗ trợ phát triển bền vững và tạo ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp cũng như công dân hai bên.

Về đầu tư, tính đến tháng 10/2026, Thụy Sĩ đứng thứ 6 ở châu Âu và đứng thứ 20 trong số 153 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, với 244 dự án, tổng vốn 2,49 tỷ USD. Hiện có khoảng 100 tập đoàn, doanh nghiệp của Thụy Sĩ đang đầu tư tại Việt Nam, tiêu biểu như Nestlé (thực phẩm, đồ uống), Novartis (hóa dược), Roche (dược phẩm), ABB (thiết bị điện).

Về hợp tác phát triển (ODA), Thụy Sĩ là một trong số ít các nước Tây Âu duy trì viện trợ hợp tác phát triển cho Việt Nam. Từ năm 1992 đến nay, nguồn vốn ODA Thụy Sĩ dành cho Việt Nam trên 800 triệu USD. Tháng 5/2025, Thụy Sĩ cam kết dành 50 triệu USD cho Chương trình Hợp tác phát triển giai đoạn 2025-2028.

Đại sứ Châu Mai Anh trả lời phỏng vấn. Ảnh: Anh Hiển/PV TTXVN tại Thụy Sĩ

Đại sứ Việt Nam tại Thụy Sĩ Châu Mai Anh khẳng định, những kết quả này là cơ sở quan trọng để Việt Nam và Thụy Sĩ tiếp tục khai thác thế mạnh bổ trợ của hai nền kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển bền vững, tài chính và phát triển nguồn nhân lực… trong thời gian tới.

Mối quan hệ hữu nghị bền chặt giữa Việt Nam và Thụy Sĩ trong 55 năm qua còn được hình thành bởi tình đoàn kết, hữu nghị và sự giao lưu văn hóa thường xuyên giữa nhân dân hai nước. Hai nước còn nhiều tiềm năng phát triển trong hợp tác các lĩnh vực giáo dục đào tạo, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và văn hóa, du lịch… Thụy Sĩ tích cực giúp đỡ Việt Nam thông qua các dự án hỗ trợ giáo dục về môi trường, quản lý và các dự án đào tạo thạc sỹ, tiến sỹ các chuyên ngành tài chính, ngân hàng, quản trị kinh doanh. Năm 2025, Việt Nam đã áp dụng chính sách miễn thị thực cho khách du lịch Thụy Sĩ, nhờ đó lượng khách Thụy Sĩ đến Việt Nam đang gia tăng.

Cộng đồng người Việt Nam hiện có khoảng 10.000 người, nhìn chung có đời sống ổn định, chấp hành pháp luật sở tại, đoàn kết, có tinh thần hướng về quê hương, đất nước và đóng góp cho sự phát triển của quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Thụy Sĩ.

Hướng tới giai đoạn hợp tác phát triển mới

Tổng thống Thụy Sĩ Pascal Couchepin tặng thủ đô Hà Nội bức tượng bán thân bác sỹ Alexandre Yersin - người sáng lập ra Viện Pasteur tại Việt Nam (3/8/2008). Ảnh: Nhan Sáng/TTXVN

Năm 2026 là năm đánh dấu kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Thụy Sĩ (11/10/1971 - 11/10/2026). Trải qua 55 năm, quan hệ đối tác giữa hai nước ngày càng trở nên năng động. Trong năm kỷ niệm 55 năm quan hệ, hai nước đã phối hợp tổ chức nhiều hoạt động có ý nghĩa. Và chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin và Phu nhân vào ngày 17 và 18/10/2026 tiếp tục là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong năm kỷ niệm 55 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao. Theo Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam tại Liên bang Thụy Sĩ Châu Mai Anh, chuyến thăm là một dấu mốc quan trọng để hai nước bước sang một giai đoạn hợp tác mới, sâu sắc hơn về chính trị, thực chất hơn về kinh tế và rộng mở hơn về hợp tác cho tương lai.

Đại sứ Châu Mai Anh cho biết, điều đáng kỳ vọng nhất ở chuyến thăm lần này là việc thúc đẩy những tiềm năng hợp tác sẵn có thành kết quả cụ thể. Dự kiến dịp này sẽ ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA) Việt Nam-EFTA tại Hà Nội. Đây là một dấu mốc quan trọng, tạo bước đột phá mới cho quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và các nước EFTA, trong đó có Thụy Sĩ. FTA sẽ tạo thuận lợi hơn để doanh nghiệp hai nước Việt Nam-Thụy Sĩ tăng cường đầu tư, mở rộng hợp tác và khai thác tốt hơn tiềm năng của thị trường hai bên.

Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam Thomas Gass trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN. Ảnh tư liệu: V.Đ/TTXVN

Trong khi đó, Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam Thomas Gass đánh giá, chuyến thăm chính thức của Tổng thống Guy Parmelin là cột mốc lịch sử quan trọng để hai nước cùng nhìn lại chặng đường 55 năm đồng hành, chúc mừng những thành tựu phát triển vượt bậc của nền kinh tế và đời sống người dân Việt Nam. Với phía Thụy Sĩ, chuyến thăm của Tổng thống Guy Parmelin cùng việc Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Việt Nam và khối EFTA dự kiến sắp được ký kết là hai điểm nhấn lớn, minh chứng cho việc những nỗ lực hợp tác kiên trì suốt nhiều thập kỷ qua đã đơm hoa kết trái cho cả hai quốc gia. FTA giữa Việt Nam và khối EFTA sẽ cung cấp một khuôn khổ chính sách chung, củng cố niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) khi đầu tư vào một quốc gia cách xa mình về mặt địa lý. Hiệp định sẽ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo thuận lợi thương mại thông qua việc cắt giảm thuế quan. Ngoài ra, chính sách miễn thị thực du lịch mà Việt Nam dành cho du khách Thụy Sĩ từ năm 2025 cũng đang tạo xung lực mới thúc đẩy giao lưu nhân dân và phát triển du lịch song phương.

Đại sứ Thomas Gass khẳng định chuyến thăm là dịp để củng cố hơn nữa quan hệ giữa hai nước và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực then chốt, nhất là thương mại và đầu tư, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính và phát triển bền vững. Hai bên cũng sẽ trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.

Có thể khẳng định, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin và Phu nhân lần này vừa là dịp để hai nước cùng nhìn lại chặng đường 55 năm đã qua, vừa là dịp để củng cố tin cậy chính trị, thúc đẩy quan hệ Đối tác toàn diện Việt Nam-Thụy Sĩ và hướng tới một giai đoạn hợp tác mới sâu rộng và hiệu quả hơn.