Thực hiện Nghị quyết số 79 và số 80-NQ/TƯ:Hà Nội tiên phong lan tỏa động lực phát triển nhanh, bền vững

Nghị quyết số 79-NQ/TƯ về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TƯ về phát triển văn hóa Việt Nam không chỉ bổ sung hai trụ cột quan trọng trong cấu trúc phát triển mới của đất nước, mà còn thể hiện tính hệ thống trong tư duy chiến lược.

Tại Chương trình Thời sự đặc biệt của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tối 27-2, các chuyên gia kinh tế và văn hóa đã phân tích sâu sắc ý nghĩa của hai nghị quyết trong tổng thể “kiến trúc phát triển” quốc gia. Qua đó nhấn mạnh sứ mệnh tiên phong, gương mẫu của Thủ đô Hà Nội trong cụ thể hóa các quyết sách lớn, tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Kinh tế nhà nước - “Điểm tựa quốc gia” trong mô hình tăng trưởng mới

Nghị quyết số 79-NQ/TƯ xác định rõ kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược phát triển và giữ vững quốc phòng, an ninh.

Chương trình thời sự đặc biệt tối 27-2 của Cơ quan Báo và Truyền hình Hà Nội. Ảnh: Viết Thành - Phan Anh

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - Thành viên tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, điểm mới căn bản không chỉ nằm ở nội dung cụ thể, mà ở cách tiếp cận mang tính “bộ khung” đồng bộ. Nếu trước đây, các nghị quyết thường được ban hành riêng lẻ theo từng lĩnh vực, thì lần này Nghị quyết số 79-NQ/TƯ được đặt trong tổng thể hệ thống các nghị quyết chiến lược, tạo nên sự cộng hưởng về mục tiêu và phương thức thực thi.

Theo ông, cách tiếp cận hệ thống này giúp khắc phục tình trạng thực thi rời rạc, thiếu liên kết, vốn là một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả chính sách chưa đạt như kỳ vọng trong thời gian qua. Khi kinh tế nhà nước được củng cố trong mối quan hệ chặt chẽ với cải cách thể chế, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, sức mạnh tổng hợp của nền kinh tế sẽ được nâng lên.

PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - Thành viên tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ. Ảnh: Viết Thành - Phan Anh

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội lại nhìn nhận Nghị quyết số 79-NQ/TƯ như một cấu phần quan trọng trong “hệ sinh thái phát triển quốc gia”. Nếu thiếu trụ cột kinh tế nhà nước với vai trò kiến tạo, dẫn dắt và điều tiết, cấu trúc phát triển sẽ thiếu nền tảng vững chắc để bảo đảm tự chủ và ổn định dài hạn.

Nghị quyết số 79-NQ/TƯ đã xác định nền tảng của kinh tế nhà nước bao gồm các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối, như: đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng, ngân sách, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập…

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội. Ảnh: Viết Thành - Phan Anh

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, cần nhìn kinh tế nhà nước với nội hàm rộng như Nghị quyết đã xác định, thay vì chỉ thu hẹp trong phạm vi doanh nghiệp nhà nước. Theo ông, quy hoạch phát triển, phân bổ đất đai, sử dụng ngân sách, quản trị tài sản công… đều là những cấu phần quyết định của sức mạnh kinh tế nhà nước.

Bởi nếu không tái cấu trúc toàn diện các thành tố này theo hướng minh bạch, hiệu quả, gắn với nguyên tắc thị trường và chuẩn mực quốc tế, thì khó có thể phát huy vai trò chủ đạo thực chất. Nghị quyết cũng đã đặt ra yêu cầu “rà soát, thống kê, đánh giá, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường” và “khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực”, đây chính là khâu đột phá trong giai đoạn tới.

Hà Nội - lợi thế hội tụ và sứ mệnh dẫn dắt

Phân tích về vai trò của Thủ đô, PGS.TS Trần Đình Thiên khẳng định Hà Nội hội tụ cả nguồn lực kinh tế lẫn nguồn lực tinh thần, một lợi thế đặc biệt không nhiều địa phương có được. Tuy nhiên, việc phát huy lợi thế này chưa thực sự tương xứng với tiềm năng.

Trong bối cảnh Nghị quyết số 79-NQ/TƯ đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, 100% doanh nghiệp nhà nước thực hiện quản trị hiện đại trên nền tảng số thì Hà Nội không thể đứng ngoài.

Chương trình thời sự đặc biệt tối 27-2 của Cơ quan Báo và Truyền hình Hà Nội. Ảnh: Viết Thành - Phan Anh

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng cho rằng, để Nghị quyết số 79-NQ/TƯ đi vào cuộc sống, điều kiện tiên quyết là nâng cao chất lượng quản trị, bảo đảm công khai, minh bạch và tăng cường trách nhiệm giải trình. Khi kinh tế nhà nước được tổ chức và vận hành hiệu quả, sẽ tạo nền tảng ổn định cho các khu vực kinh tế khác cùng phát triển, đúng tinh thần “bình đẳng trước pháp luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh” mà Nghị quyết đã nêu.

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Nghị quyết số 79-NQ/TƯ đã nhấn mạnh kinh tế nhà nước phải “tiên phong kiến tạo phát triển”, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Đây là bước chuyển quan trọng về chất, không chỉ dừng lại ở bảo đảm ổn định vĩ mô, kinh tế nhà nước phải dẫn dắt quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xác lập mô hình tăng trưởng mới.

Chương trình thời sự đặc biệt tối 27-2 của cơ quan Báo và Truyền hình Hà Nội. Ảnh: Viết Thành - Phan Anh.

Đối với Hà Nội, điều này đòi hỏi phải hình thành các doanh nghiệp đủ tầm, có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế, đồng thời tái cấu trúc hệ thống cụm công nghiệp, khu công nghiệp theo hướng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn. Nếu biết “xoay lại cấu trúc” và xây dựng cơ chế đủ linh hoạt, Hà Nội có thể khai mở nguồn lực nội tại mạnh mẽ, đóng góp xứng đáng vào mục tiêu đến năm 2045 kinh tế nhà nước trở thành nền tảng vững chắc bảo đảm tự chủ chiến lược và sức cạnh tranh toàn diện của nền kinh tế.

Văn hóa - Nền tảng vững chắc và sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nếu Nghị quyết số 79-NQ/TƯ củng cố nội lực vật chất, thì Nghị quyết số 80-NQ/TƯ khẳng định văn hóa là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, điểm đột phá của Nghị quyết số 80-NQ/TƯ nằm ở việc nâng tầm văn hóa từ “nền tảng tinh thần” lên thành nền tảng vững chắc của phát triển. Văn hóa không chỉ là lĩnh vực riêng biệt, mà phải “thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại”. Đây là sự điều chỉnh chiến lược mang tính dài hạn, phù hợp bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng đặt nặng yếu tố giá trị, bản sắc và sức mạnh mềm.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội. Ảnh: Viết Thành - Phan Anh

Nghị quyết số 80-NQ/TƯ cũng xác định rõ việc triển khai đồng bộ hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, xây dựng con người phát triển toàn diện chính là trung tâm của chiến lược văn hóa. Văn hóa phải góp phần hoàn thiện nhân cách, nâng cao trí tuệ, bồi đắp bản lĩnh và khát vọng cống hiến. Trong bối cảnh hướng tới các mốc chiến lược 2030 và 2045, nếu không củng cố nội lực tinh thần, khơi dậy niềm tin và khát vọng phát triển, thì khó có thể đạt được mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Một điểm nổi bật của Nghị quyết số 80-NQ/TƯ là mục tiêu đến năm 2030 phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP; hình thành từ 5 -10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa. Phân tích về mục tiêu này, PGS.TS Trần Đình Thiên cho rằng, đây là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy bảo tồn sang tư duy sáng tạo và phát triển. Văn hóa không chỉ giữ gìn di sản mà phải trở thành nguồn lực kinh tế thực sự.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn lại nhấn mạnh việc xây dựng hệ sinh thái văn hóa, trong đó doanh nghiệp là động lực, người dân vừa là chủ thể vừa là trung tâm. Điều này phù hợp với quan điểm “Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng” được nêu rõ trong Nghị quyết.

Nghị quyết số 80-NQ/TƯ cũng yêu cầu đổi mới phương thức quản lý theo hướng kiến tạo, phục vụ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, chuyển từ quản lý sang quản trị đồng nghĩa với việc thiết lập môi trường minh bạch, tạo điều kiện cho sáng tạo, đồng thời bảo đảm an ninh văn hóa, chủ quyền văn hóa số.

PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - Thành viên tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ. Ảnh: Viết Thành - Phan Anh

PGS.TS Trần Đình Thiên cũng cho rằng, trong thời đại kinh tế tri thức, con người và sáng tạo là nguồn lực quyết định. Do đó, văn hóa không chỉ là hệ điều tiết mềm mà còn là động lực trực tiếp của phát triển.

Với bề dày lịch sử và hệ giá trị phong phú, Hà Nội có điều kiện đặc biệt để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TƯ. Thủ đô không chỉ bảo tồn di sản nghìn năm văn hiến, mà còn phải tiên phong phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng không gian sáng tạo và môi trường văn hóa đô thị hiện đại.

Cả hai chuyên gia đều thống nhất: khi văn hóa thấm sâu vào từng quy hoạch, từng dự án, từng hành vi ứng xử, chất lượng phát triển sẽ được nâng lên bền vững và nhân văn hơn.

Với lợi thế hội tụ và sứ mệnh đặc biệt, Hà Nội có trách nhiệm tiên phong cụ thể hóa hai nghị quyết bằng chương trình hành động rõ mục tiêu, rõ lộ trình, rõ trách nhiệm. Khi nội lực vật chất được tổ chức, quản trị hiệu quả và nội lực tinh thần được bồi đắp bền vững, Thủ đô sẽ thực sự trở thành trung tâm lan tỏa giá trị, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn 2045.

Hương Ly