Thực hiện nghiêm kiến nghị kiểm toán, ngăn tiêu cực từ sớm tại các dự án cao tốc

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các chủ đầu tư, các đơn vị thuộc Bộ phải nghiêm túc thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán; đảm bảo tiến độ triển khai gắn liền với chất lượng thi công dự án. Ảnh: N.Lộc

“Chạy đua” để hoàn thành mục tiêu 3.000km cao tốc

Trong bối cảnh khó khăn chồng chất, song Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đã nỗ lực để hoàn thành kế hoạch với những dự án tiêu biểu trong năm qua như tuyến cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang - Cà Mau, cầu Rạch Miễu 2…

“Chỉ riêng trong hơn 700km cao tốc vừa khánh thành, thông xe kỹ thuật trên cả nước, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận đã đóng góp khoảng 200km, chiếm gần 30% tổng chiều dài toàn ngành. Bộ Xây dựng, ghi nhận và biểu dương tinh thần nỗ lực, trách nhiệm của tập thể cán bộ, kỹ sư Ban trong bối cảnh điều kiện thi công khu vực đồng bằng sông Cửu Long còn nhiều khó khăn” - Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà đánh giá.

Tuyến đường bộ Lộ Tẻ-Rạch Sỏi xuyên miền Tây đi vào khai thác, có vai trò quan trọng của Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận. Ảnh ST

Còn tại Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh, hướng đến mục tiêu 3.000km cao tốc giai đoạn 2021-2025, năm qua, với tinh thần “vượt nắng, thắng mưa”, đơn vị đã hoàn thành hai dự án Vạn Ninh - Cam Lộ và Hòa Liên - Túy Loan, góp phần thông tuyến cao tốc trên địa bàn các tỉnh miền Trung.

Sau hơn 700 ngày thi công, vượt qua hàng loạt thách thức từ thiên tai đến “bão giá” vật liệu, phân đoạn 27km đầu tuyến thuộc dự án cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng (phân đoạn đầu của trục cao tốc Bắc - Nam) đã hoàn thiện mặt đường và hệ thống an toàn giao thông. Kết quả này góp phần tiến tới xóa bỏ tình trạng “đứt gãy” kết nối từ cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn lên trung tâm tỉnh Lạng Sơn.

Đoạn tuyến còn lại của dự án Hữu Nghị - Chi Lăng sẽ tiếp tục tăng tốc để phấn đấu hoàn thành toàn tuyến vào cuối tháng 9/2026, vượt khoảng 3 tháng so với tiến độ hợp đồng. “Dù dự án gặp nhiều khó khăn, rủi ro do thiên tai, biến động giá vật liệu, nhiên liệu từ cát, đá đến xăng dầu nhưng công trình vẫn được kiểm soát và về đích sớm hơn so với tiến độ hợp đồng”, ông Lương Văn Hiệp - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần cao tốc Hữu Nghị – Chi Lăng cho biết.

Những kết quả tích cực từ các dự án thành phần thuộc cao tốc đường bộ Bắc - Nam phía Đông đã cho thấy quyết tâm rất lớn của Chính phủ, Bộ Xây dựng và các đơn vị thi công trong thực hiện mục tiêu 3.000km đường cao tốc giai đoạn 2021-2025.

Tại Hội nghị Tổng kết tình hình thực hiện các dự án đường bộ cao tốc giai đoạn 2021-2025 thuộc danh mục 3.000km, đại diệnBộ Xây dựng cho biết, với sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự chỉ đạo xuyên suốt của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, trong khoảng thời gian khoảng 6 tháng kể từ khi cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư, Bộ Xây dựng, các địa phương đã phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi của 30 dự án/dự án thành phần với tổng mức đầu tư 301.452 tỷ đồng, tổng chiều dài khoảng 1.324km.

Nhìn lại chặng đường vừa qua, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho biết, với thời gian khoảng gần 1 năm, các chủ đầu tư đã hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu để khởi công đồng loạt 12 dự án thành phần trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 vào ngày 01/01/2023.

Đến ngày 30/4/2025, đã hoàn thành đưa vào khai thác 3 dự án thành phần với tổng chiều dài 138km và 70km cao tốc dự án thành phần đoạn Vân Phong - Nha Trang thuộc Dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025. Đến ngày 19/12/2025, tổng số chiều dài đường bộ cao tốc đã đưa vào khai thác/thông tuyến chính là 3.345km, khoảng 458km nút giao và đường dẫn.

Đại diện Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (thuộc Bộ Xây dựng) cho biết, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ dự án, Bộ Xây dựng cũng đặc biệt quan tâm tới chất lượng công trình. Nhiều chỉ thị, công điện và văn bản chỉ đạo đã được Bộ ban hành nhằm tăng cường quản lý chất lượng, an toàn lao động, bảo vệ môi trường và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia dự án.

Các dự án cũng đã được Hội đồng Kiểm tra nhà nước về công tác nghiệm thu công trình xây dựng định kỳ kiểm tra, làm việc với các cơ quan, đơn vị liên quan về công tác quản lý chất lượng, tiến độ các dự án, kịp thời chấn chỉnh các đơn vị có tồn tại, khiếm khuyết về chất lượng và yêu cầu khắc phục kịp thời, đẩy nhanh tiến độ thi công, đáp ứng yêu cầu.

“Dự án sử dụng đơn vị Tư vấn kiểm định độc lập, song song trong quá trình triển khai thi công nhằm tăng cường công tác quản lý chất lượng các hạng mục đã thi công. Theo kết quả kiểm định, đến thời điểm hiện tại, các công trình, hạng mục công trình đáp ứng kỹ thuật, chất lượng theo quy định”, ông Hoàng Hải - Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng cho biết.

Còn nhiều khó khăn, thách thức

Đại diện Bộ Xây dựng cho biết, bên cạnh những thuận lợi và kết quả đạt được, việc triển khai các dự án thành phần thuộc cao tốc Bắc - Nam vẫn đang gặp nhiều khó khăn, thách thức, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Trong đó, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là khâu khó khăn, phức tạp nhất. Bên cạnh đó, các vấn đề liên quan đến nguồn vật liệu xây dựng như: Quy trình thủ tục cấp mỏ vật liệu trực tiếp cho nhà thầu thi công, việc xác định giá vật liệu xây dựng thông thường theo cơ chế đặc thù cũng gây kéo dài thời gian thi công dự án.

Hai dự án cao tốc đoạn Hòa Liên - Túy Loan và Vạn Ninh - Cam Lộ đã chính thức thông xe năm 2025

Từ góc độ đại diện chủ đầu tư nhiều dự án khu vực phía Nam, lãnh đạo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận cho biết, các dự án trong khu vực được triển khai đồng loạt, trong điều kiện khu vực này không có mỏ đất, các mỏ cát chỉ tập trung ở một số địa phương và bị khống chế công suất khai thác dẫn đến nguồn cung không đáp ứng tiến độ yêu cầu. Việc công bố giá vật liệu, chỉ số giá tại một số địa phương còn chậm, chưa sát với thị trường, đặc biệt đối với dự án cao tốc có yêu cầu kỹ thuật cao.

Bên cạnh những khó khăn khách quan, Bộ Xây dựng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế trong triển khai dự án cao tốc thành phần. Trong đó, phổ biến như công tác lập, thẩm định dự án đầu tư, thiết kế kỹ thuật, dự toán còn một số sai sót trong việc xác định định mức, đơn giá. Tiến độ hoàn thành đưa vào khai thác một số dự án thành phần còn chậm so với kế hoạch. Tại một số dự án, chủ đầu tư chưa quyết liệt trong việc xử lý nhà thầu chậm tiến độ…

Dự án thành phần cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn, thuộc tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông từng được KTNN chỉ ra một số bất cập. Ảnh ST

Đây cũng là những hạn chế từng được KTNN chỉ ra. Cụ thể, qua kết quả kiểm toán năm 2025, KTNN đã chỉ rõ một số vi phạm trong hoạt động xây dựng và việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1 (dự án thành phần 2); Hoạt động xây dựng và việc quản lý, sử dụng vốn đầu tư các dự án thành phần thuộc Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 (đoạn Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh)…

Nhìn lại chặng đường vừa qua, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cũng ghi nhận và đánh giá cao sự phối hợp hiệu quả, trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương, sự nỗ lực vượt bậc của các chủ đầu tư, các cơ quan tham mưu thuộc Bộ, các đơn vị, kỹ sư, công nhân trên công trường đã tổ chức triển khai các dự án với tính chuyên nghiệp cao và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trực tiếp kiểm tra tại nhiều công trường dự án cao tốc đường bộ, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng yêu cầu các chủ đầu tư kiểm soát chặt chẽ chất lượng công trình, tiến độ dự án đảm bảo đáp ứng yêu cầu. Đồng thời, chủ động phối hợp các cấp chính quyền địa phương tháo gỡ mặt bằng, vật liệu xây dựng và giải quyết các nút thắt về đường găng tiến độ dự án. Quyết liệt trong chỉ đạo điều hành các dự án, đảm bảo 6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả.

Đặc biệt, Bộ trưởng yêu cầu các chủ đầu tư, các đơn vị thuộc Bộ phải nghiêm túc thực hiện các kết luận, kiến nghị kiểm toán do KTNN ban hành, nhất là khi các dự án vẫn đang trong quá trình triển khai thực hiện, nhiều vấn đề được chỉ ra có thể khắc phục kịp thời. Đồng thời, tăng cường công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong quá trình triển khai dự án.

“Các chủ đầu tư, đơn vị thi công cần nghiêm túc nhìn nhận rút ra bài học về công tác chuẩn bị, phòng ngừa tiêu cực từ sớm, từ xa để tiếp tục triển khai dự án cao tốc, hướng đến mục tiêu 5000km cao tốc đến năm 2030” - Bộ trưởng nhấn mạnh.