Thực hư về bài thuốc dân gian uống rượu ngâm cua đồng sống chữa bệnh gout

Một lời truyền miệng có thể khiến người bệnh bỏ điều trị bệnh gout đúng

"Tôi nghe người quen nói uống rượu ngâm cua đồng sống sẽ hạ acid uric xuống, nên định ngừng thuốc để thử vài tháng!" - Đó là lời một người đàn ông ngoài 50 tuổi nói trong lần tái khám do bệnh gout. Điều khiến bác sĩ lo ngại không chỉ là việc người bệnh đã tin vào một bài thuốc truyền miệng, mà còn là ý định thay thế phương pháp điều trị đã có bằng chứng bằng một loại rượu chưa từng được chứng minh hiệu quả.

Trong thực hành lâm sàng, các bác sĩ gặp không ít người bệnh gout đã thử nước lá, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc trước khi đến khám. Những phương pháp này thường hấp dẫn vì đơn giản, ít tốn kém và tạo cảm giác "tự nhiên" thì "an toàn".

Nhưng trong y học, một phương pháp chỉ nên được khuyến cáo khi lợi ích và nguy cơ đã được nghiên cứu đầy đủ. Đến nay, không có hướng dẫn chuyên môn nào của các Hiệp hội thấp khớp uy tín trên thế giới đề nghị dùng rượu ngâm cua đồng sống để điều trị gout.

Chưa có bằng chứng khoa học cho thấy rượu trắng ngâm cua đồng có thể chữa được bệnh gout. Ảnh do AI tạo

Vì sao rượu ngâm cua đồng không chữa được gout?

Phân biệt tăng acid uric máu với bệnh gout

Tăng acid uric máu là một yếu tố nguy cơ của bệnh gout. Bệnh gout xảy ra khi các tinh thể urat lắng đọng tại khớp và mô mềm, gây viêm. Không phải mọi người có acid uric cao đều mắc gout; ngược lại, người đã bị gout cần kiểm soát acid uric lâu dài, chứ không chỉ giảm đau trong vài ngày.

Cho đến nay, chưa có thử nghiệm lâm sàng đáng tin cậy chứng minh rượu ngâm cua đồng sống có thể hạ acid uric, làm tan tinh thể urat hoặc phòng ngừa cơn gout. Điều đáng nói là thành phần chính của "bài thuốc" này lại chính là rượu – một yếu tố có thể làm bệnh nặng hơn.

Khi rượu được chuyển hóa, cơ thể tăng tạo acid lactic. Acid lactic cạnh tranh với acid uric trong quá trình đào thải qua thận, khiến acid uric dễ bị giữ lại trong máu. Rượu còn có thể làm tăng sản xuất acid uric và gây mất nước, tạo điều kiện thuận lợi để tinh thể urat kết tinh trong khớp.

Trong thực tế, không ít người bệnh kể rằng cơn gout xuất hiện sau một buổi liên hoan hoặc sau vài ngày uống nhiều bia rượu. Các nghiên cứu lâm sàng, như 'Nghiên cứu về mối liên hệ giữa việc tiêu thụ rượu bia và các nguy cơ bùng phát cơn gout cấp của Đại học Boston (Mỹ)' hay 'Tổng quan hệ thống công bố trên tạp chí Frontiers in Nutrition', đều ghi nhận lượng rượu sử dụng có liên quan trực tiếp đến nguy cơ tái phát cơn gout cấp.

Cua đồng không phải thực phẩm buộc người bệnh gout phải kiêng tuyệt đối. Tuy nhiên, cua đồng có chứa purine – nguyên liệu được cơ thể chuyển hóa thành acid uric. Việc ngâm cua trong rượu không làm mất purine và càng không tạo ra tác dụng "đào thải acid uric".

Đỡ đau không đồng nghĩa bệnh gout đã được kiểm soát. Cơn đau có thể giảm, trong khi tinh thể urat vẫn tiếp tục lắng đọng âm thầm tại khớp và thận.

Nguy cơ từ cua đồng sống không nên xem nhẹ

Ngoài nguy cơ làm tăng acid uric, việc dùng cua đồng sống còn đặt ra vấn đề an toàn thực phẩm.

Cua và các loài giáp xác nước ngọt sống hoặc chưa được nấu chín kỹ có thể là nguồn lây truyền sán lá phổi. Theo Ccnh báo y tế về bệnh sán lá phổi của Tổ chức Y tế Thế giới, việc ngâm trong rượu không nên được xem là biện pháp tiêu diệt hoàn toàn ký sinh trùng.

Cua sống cũng có thể mang vi khuẩn nếu được đánh bắt, bảo quản hoặc chế biến trong điều kiện không bảo đảm vệ sinh. Người sử dụng có nguy cơ rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm hoặc nhiễm khuẩn.

Nhiều người bệnh gout đồng thời mắc béo phì, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc bệnh thận mạn. Với những trường hợp này, uống thêm rượu không những không chữa được gout mà còn làm tăng gánh nặng lên gan, thận và chuyển hóa.

Tin đồn và sự thật:

Người bệnh gout nên làm gì?

Người có acid uric cao nhưng chưa từng bị gout không nên tự mua thuốc chỉ dựa trên một kết quả xét nghiệm. Cần được đánh giá triệu chứng, chức năng thận, tiền sử sỏi tiết niệu, thuốc đang sử dụng và các yếu tố nguy cơ liên quan.

Với người đã được chẩn đoán gout, điều trị cần hướng tới kiểm soát acid uric lâu dài. Khuyến cáo chiến lược điều trị theo mục tiêu (Treat-to-Target), thường đưa acid uric xuống dưới 6mg/dL (tương đương khoảng 360mol/L), khi có chỉ định dùng thuốc hạ acid uric.

Bên cạnh thuốc, người bệnh nên hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, uống nước phù hợp tình trạng tim và thận, hạn chế nội tạng, nước dùng đậm đặc và đồ uống nhiều fructose. Điều quan trọng nhất là không tự ngừng hoặc đổi thuốc. Một ly rượu ngâm cua đồng có thể chỉ được uống trong vài phút, nhưng hậu quả của việc trì hoãn điều trị đúng có thể kéo dài nhiều năm.