Loại ung thư đang gia tăng nhanh khiến chuyên gia lo ngại

Ung thư đường tiêu hóa khởi phát sớm (ở người dưới 50 tuổi) đang gia tăng nhanh trên toàn cầu, đặc biệt là ung thư đại trực tràng.

Số liệu đáng báo động về ung thư đường tiêu hóa

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí British Journal of Surgery cho thấy tại Mỹ, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng khởi phát sớm tăng từ 5,9 ca/100.000 dân năm 2000 lên 8,4 ca/100.000 dân năm 2017. So với người sinh năm 1950, những người sinh năm 1990 có nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao gấp 2 lần và ung thư trực tràng cao gấp 4 lần.

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ mắc tăng tới 185% ở người 20-24 tuổi và 333% ở nhóm 15-19 tuổi.

Ung thư đại trực tràng chiếm tỉ lệ cao trong ung thư về đường tiêu hóa.

Xu hướng này cũng được ghi nhận ở nhiều quốc gia khác. Nghiên cứu tại 20 nước châu Âu cho thấy giai đoạn 2004-2016, tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng khởi phát sớm tăng 7,9% ở nhóm tuổi 20-29, 4,9% ở nhóm 30-39 và 1,6% ở nhóm 40-49.

Nghiên cứu tổng quan đăng trên Tạp chí Tiêu hóa - Gan mật (Journal of Gastroenterology and Hepatology) cho thấy ung thư đường tiêu hóa vẫn là gánh nặng lớn tại châu Á - Thái Bình Dương. Tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi của nhóm bệnh này tại khu vực Tây Thái Bình Dương là 65,3 ca trên 100.000 dân, cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu.

Trong các loại ung thư đường tiêu hóa, ung thư đại trực tràng có tỷ lệ mắc cao nhất ở cả khu vực Tây Thái Bình Dương và Đông Nam Á. Nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt rõ rệt giữa các quốc gia, với Mông Cổ có gánh nặng ung thư thực quản, dạ dày và gan cao nhất, trong khi Nhật Bản và Australia ghi nhận tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng và ung thư tụy ở mức cao.

Đáng chú ý, các tác giả cho biết nhiều quốc gia thu nhập cao trong khu vực như Nhật Bản, Australia và New Zealand đang ghi nhận xu hướng gia tăng ung thư đại trực tràng ở người dưới 50 tuổi.

Nguyên nhân bệnh nhân ung thư ngày càng trẻ hóa

Theo các nghiên cứu, nhiều loại ung thư đường tiêu hóa có chung các yếu tố nguy cơ, trong đó nổi bật là béo phì, chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ít vận động, hút thuốc lá và uống nhiều rượu bia.

Nghiên cứu trên Tạp chí Phẫu thuật Anh (BJS) chỉ ra rằng béo phì gần như làm tăng gấp đôi nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng và ung thư tụy. Uống nhiều rượu làm tăng gấp đôi nguy cơ ung thư dạ dày. Hút thuốc lá cũng làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư đường tiêu hóa.

Theo các tác giả, tình trạng béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên ngày càng phổ biến được xem là một trong những giả thuyết quan trọng nhất giải thích vì sao nhiều loại ung thư đường tiêu hóa xuất hiện sớm hơn.

Một nghiên cứu năm 2019 trên hơn 85.000 phụ nữ Mỹ cho thấy người có chỉ số BMI trên 30 có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng khởi phát sớm gần gấp đôi so với người có BMI thấp hơn.

Duy trì vận động, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá để phòng các bệnh ung thư đường tiêu hóa. Ảnh: Healthline.

Ngoài các yếu tố về lối sống, một số bệnh lý như gan nhiễm mỡ không do rượu, đái tháo đường và trào ngược dạ dày - thực quản cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư đường tiêu hóa.

TS. Sara Char, bác sĩ chuyên khoa ung thư tại Viện Ung thư Dana-Farber (Mỹ), chỉ ra rằng việc thay đổi lối sống là một trong những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.

"Một trong những điều tốt nhất bạn có thể làm để bảo vệ sức khỏe là bỏ thuốc lá. Giảm uống rượu bia, tập thể dục thường xuyên và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn cũng là những lựa chọn có lợi cho sức khỏe", bà nói.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện các đột biến gene di truyền làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa xuất hiện phổ biến hơn ở bệnh nhân mắc ung thư khởi phát sớm so với nhóm mắc bệnh ở độ tuổi thông thường.

Tuy nhiên, theo nhóm nghiên cứu, phần lớn các trường hợp ung thư khởi phát sớm không liên quan đến đột biến di truyền, mà xuất phát từ các đột biến xảy ra trong quá trình sống, nhiều khả năng chịu tác động của các yếu tố môi trường.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân nên khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát cân nặng, duy trì vận động, hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá và theo dõi các bệnh lý nền như gan nhiễm mỡ, đái tháo đường hay trào ngược dạ dày - thực quản để giảm nguy cơ mắc bệnh.

Theo TS Sara Char, việc chủ động chăm sóc sức khỏe ban đầu và thực hiện các biện pháp phòng ngừa đối với các yếu tố nguy cơ là rất cần thiết nhằm hạn chế sự gia tăng của ung thư đường tiêu hóa ở người trẻ.