Thức khuya có gây suy thận không?

Tuy nhiên, chưa có bằng chứng cho thấy thức khuya đơn thuần là nguyên nhân trực tiếp gây suy thận.

Giấc ngủ có vai trò quan trọng trong việc duy trì nhịp sinh học và điều hòa nhiều chức năng của cơ thể, trong đó có huyết áp và chuyển hóa. Khi tình trạng thiếu ngủ kéo dài, những rối loạn này có thể góp phần làm tăng các yếu tố nguy cơ gây tổn thương thận.

1. Thức khuya có trực tiếp gây suy thận?

Thức khuya không được xem là nguyên nhân trực tiếp gây suy thận cấp. Tuy nhiên, các nghiên cứu quan sát cho thấy ngủ không đủ, chất lượng giấc ngủ kém hoặc rối loạn nhịp ngủ - thức có liên quan đến suy giảm chức năng thận.

Mối liên quan này có thể chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác như tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì, rối loạn chuyển hóa và lối sống ít vận động. Vì vậy, không thể khẳng định rằng cứ thức khuya là sẽ bị suy thận.

Đối với người đã mắc bệnh thận mạn, duy trì giấc ngủ kém cũng có thể liên quan đến kiểm soát bệnh và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, mức độ tiến triển của bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng là nguyên nhân gây bệnh, mức độ tổn thương thận, huyết áp, đường huyết và việc tuân thủ điều trị.

2. Vì sao rối loạn giấc ngủ có thể ảnh hưởng đến thận?

Rối loạn nhịp sinh học

Thận không hoạt động hoàn toàn giống nhau trong ngày và đêm. Chức năng thận, bài tiết nước tiểu và điều hòa huyết áp đều chịu ảnh hưởng của nhịp sinh học.

Khi thường xuyên ngủ muộn, ngủ không đủ hoặc thay đổi giờ ngủ thất thường, nhịp sinh học của cơ thể có thể bị xáo trộn. Điều này có thể ảnh hưởng đến các cơ chế điều hòa huyết áp, chuyển hóa và chức năng thận.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng ban đêm thận cần được "nghỉ ngơi" hoàn toàn hoặc thức khuya khiến thận phải "tăng ca". Thận vẫn liên tục thực hiện chức năng lọc máu và điều hòa nước, điện giải trong suốt ngày đêm.

Thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như tăng huyết áp. Ảnh: AN

Tăng nguy cơ các bệnh lý gây tổn thương thận

Thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và đái tháo đường. Đây đều là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn.

Đặc biệt, tăng huyết áp và đái tháo đường là những nguyên nhân quan trọng gây tổn thương thận. Huyết áp cao kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, trong khi đường huyết cao lâu ngày có thể ảnh hưởng đến hệ thống lọc của cơ quan này.

Ảnh hưởng đến các cơ chế điều hòa trong cơ thể

Giấc ngủ có liên quan đến hoạt động của hệ thần kinh, nội tiết và các cơ chế điều hòa huyết áp. Rối loạn giấc ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các hormone và hệ thống kiểm soát huyết áp.

Trong đó, hệ renin - angiotensin - aldosterone có vai trò quan trọng trong điều hòa huyết áp, cân bằng dịch và chức năng thận. Những thay đổi bất lợi kéo dài trong các cơ chế này có thể góp phần làm tăng gánh nặng lên hệ tim mạch - thận.

Gia tăng tình trạng viêm và stress oxy hóa

Thiếu ngủ kéo dài có thể liên quan đến tình trạng viêm mức độ thấp và mất cân bằng oxy hóa trong cơ thể. Đây là những cơ chế được nghiên cứu về mối liên quan giữa rối loạn giấc ngủ và các bệnh mạn tính, trong đó có bệnh tim mạch và bệnh thận.

Tuy nhiên, cần thận trọng khi diễn giải rằng thức khuya sẽ trực tiếp gây "viêm thận" hoặc làm tế bào thận bị tổn thương. Bệnh thận mạn là tình trạng phức tạp, thường do nhiều yếu tố phối hợp.

3. Người trẻ cũng không nên chủ quan

Người trẻ thường ít chú ý đến sức khỏe thận vì bệnh thận mạn có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Thói quen thức khuya kéo dài, ít vận động, ăn uống không hợp lý, hút thuốc lá hoặc sử dụng nhiều rượu bia có thể đồng thời làm gia tăng các yếu tố nguy cơ chuyển hóa và tim mạch.

Thay vì chỉ tập trung vào việc "ngủ trước một giờ cố định", nên duy trì thời gian ngủ tương đối ổn định và bảo đảm đủ thời lượng. Người trưởng thành thường cần khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm.

4. Khi nào cần kiểm tra sức khỏe thận?

Người có tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, béo phì, tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc sử dụng kéo dài một số thuốc có thể ảnh hưởng đến thận nên được bác sĩ tư vấn về việc kiểm tra chức năng thận.

Các xét nghiệm như creatinine máu, mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) và đánh giá albumin trong nước tiểu có thể giúp phát hiện tổn thương thận hoặc suy giảm chức năng thận ở giai đoạn sớm.

Tóm lại: Thức khuya không đồng nghĩa với suy thận, nhưng một lối sống thường xuyên thiếu ngủ và rối loạn nhịp sinh hoạt không có lợi cho sức khỏe. Ngủ đủ, duy trì giờ ngủ ổn định, kiểm soát huyết áp và đường huyết, vận động thường xuyên, ăn uống hợp lý và khám sức khỏe khi có yếu tố nguy cơ là những cách thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe thận lâu dài.