Thực phẩm bẩn, độc hại vẫn len lỏi vào mâm cơm gia đình

Sự tha hóa về đạo đức kinh doanh này tuy không tạo ra hệ lụy ngay trước mắt, nhưng âm thầm gây hại người tiêu dùng bởi những chất cấm như hàn the hoặc chất tẩy trắng Sodium Metabisulfite nếu tích tụ lâu dài có thể gây tổn thương gan và thận do rối loạn chức năng chuyển hóa, ảnh hưởng đến hệ thần kinh, tác động nghiêm trọng đến hệ nội tiết và sinh sản (theo nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới).

Phát hiện thịt dê, nai, bò giả tại kho lạnh của Phong, Ngọc, Phước, Long.

Cứ kiểm tra là phát hiện thực phẩm bẩn

Xác định theo quy luật, các dịp lễ lớn, đặc biệt là những tháng giáp Tết Nguyên đán, các đối tượng sản xuất thực phẩm kém chất lượng có sử dụng chất cấm thường tìm mọi cách tuồn hàng ra thị trường, nên để bảo vệ người tiêu dùng, từ đầu quý III năm 2025, Ban Giám đốc Công an TP Hồ Chí Minh đã giao cho các đơn vị nghiệp vụ và công an các phường, xã phối hợp triển khai cao điểm tấn công.

Phòng Cảnh sát kinh tế tỏa đi các nơi để nắm thông tin thị trường, từ đó truy ngược để nhanh chóng tìm ra nơi sản xuất thực phẩm bẩn, đồng thời phối hợp với hải quan kiểm soát chặt chẽ các cảng biển, cảnh hàng không nhằm kịp thời ngăn chặn thực phẩm kém chất lượng nhập khẩu. Công an các phường, xã tiến hành rà soát, lập danh sách những doanh nghiệp, cơ sở, hộ sản xuất thực phẩm trên địa bàn để tuyên truyền tuân thủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, nếu phát hiện sản xuất, lưu hành thực phẩm bẩn thì trao đổi thông tin và phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế cùng các ngành chức năng kiểm tra, xử lý theo quy định...

Chỉ hơn 1 tháng kể từ khi ra quân, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp với công an các phường, xã trên toàn địa bàn đã liên tục phát hiện, xử lý đối với các cá nhân, cơ sở, doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ thực phẩm bẩn. Điển hình, trong đợt kiểm tra diện rộng các kho lạnh và cơ sở kinh doanh tại các phường Bình Hưng Hòa, Thủ Đức, An Phú Đông, Linh Xuân, Tam Bình và các xã Bình Lợi, Bà Điểm, Tân Nhựt, Vĩnh Lộc vào tháng 12/2025, các đơn vị phối hợp phát hiện hơn 30,5 tấn nội tạng và thịt động vật các loại không rõ nguồn gốc.

Tang vật gồm 4,5 tấn nầm heo đông lạnh; 3,7 tấn dồi trường heo; 4,3 tấn trứng gà non; 1,5 tấn sụn gà; 5,5 tấn thịt trâu, bò, heo; 3,5 tấn chân gà, khô bò, chả lụa và 7 tấn thủy hải sản. Toàn bộ số hàng hóa được đựng trong thùng carton, dán nhãn chữ nước ngoài, không có nhãn phụ tiếng Việt, không kèm hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ. Theo cơ quan chức năng, các chủ cơ sở thu mua thực phẩm trôi nổi trên thị trường để bán kiếm lời.

Cũng trong đợt kiểm tra này, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp cơ quan chuyên môn lấy mẫu kiểm nghiệm thực phẩm tại một cơ sở ở phường Thủ Đức. Sau kiểm nghiệm cho kết quả là 2 mẫu thịt heo dùng chế biến xá xíu và ba rọi nhiễm vi sinh vượt quy chuẩn cho phép, phát hiện Salmonella spp và Escherichia coli... gây nguy cơ mất an toàn thực phẩm nên đã lập hồ sơ xử phạt 66,5 triệu đồng, đình chỉ chế biến 2 mặt hàng trên trong 2 tháng.

Một cơ sở dùng chất cấm trong chế biến ốc ở Thủ Đức, TP Hồ Chí Minh.

Tiếp tục tăng cường đấu tranh với thực phẩm bẩn, tháng 1/2026, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế đã phát hiện trên thị trường đang lưu hành các sản phẩm thịt đà điểu, thịt bắp dê Úc, thịt nhím cắt lát, thịt nai... có tên sản phẩm, nhưng không ghi đơn vị sản xuất và hạn sử dụng. Lấy mẫu kiểm nghiệm cho kết quả tất cả các loại thực phẩm mang mác cao cấp này đều được chế biến từ thịt heo, sau đó tẩm ướp, đóng gói, dán nhãn để tiêu thụ như hàng thật. Lần ngược từ thị trường, trinh sát nhanh chóng xác định một đường dây khép kín từ khâu sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm hoạt động tinh vi, có sự tham gia của nhiều đối tượng, nhiều công ty phân bố tại nhiều địa điểm trên địa bàn thành phố và các tỉnh lân cận.

Ngay sau khi thu thập đầy đủ thông tin và bằng chứng vi phạm pháp luật, Phòng Cảnh sát kinh tế đã lập nhiều tổ công tác đồng loạt kiểm tra đối với cơ sở chế biến thực phẩm tại nhà không số, ấp 29, xã Bà Điểm do Nguyễn Văn Phong làm chủ; Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Khánh Ngọc SG tại số 345 Bình Trị Đông, phường Bình Trị Đông do bà Trần Thị Vạn Phước làm giám đốc và Công ty TNHH Thực phẩm Đại Lộc Phát ở số 75/2C Xuân Thới Đông 3, xã Xuân Thới Sơn, TP Hồ Chí Minh do Nguyễn Phi Long làm giám đốc. Tại thời điểm kiểm tra, phát hiện các doanh nghiệp này đang chế biến, lưu trữ và mua bán thịt đà điểu, thịt bắp dê Úc, thịt nhím cắt lát, thịt nai, nhưng tất cả đều không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.

Tại Cơ quan công an, các đối tượng là chủ các doanh nghiệp khai nhận tất cả các loại thịt cao cấp kia đều xuất phát từ thịt heo được ngâm bằng chất tẩy rửa, hàn the (hóa chất bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm), huyết heo, bò cho giống màu, mùi thịt thật rồi mang đóng gói vào túi có hút chân không rồi mang tiêu thụ tại địa bàn TP Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Đồng Nai, Đắk Lắk. Ngoài ra các đối tượng còn khai nhận, từ khoảng cuối năm 2024 đến nay, các mắt xích trong đường dây đã sản xuất, đưa ra thị trường hơn 50 tấn thực phẩm giả với tổng trị giá khoảng 10 tỷ đồng, thu lợi bất chính hơn 4 tỷ đồng.

Bị xử phạt vẫn vi phạm

Cũng bởi mờ mắt vì tiền mà một bộ phận cá nhân, chủ cơ sở, doanh nghiệp không màng đến sức khỏe người tiêu dùng, thậm chí cả người thân, dòng họ, dù đã bị cơ quan chức năng xử phạt và yêu cầu làm cam kết không sử dụng chất cấm trong sản xuất, chế biến thực phẩm, những vẫn cố tình vi phạm để thu lợi bất chính. Điển hình như vụ cơ sở của Vương Lưỡng Toàn và vợ là Huỳnh Cẩm Lài ở phường Phú Thạnh, TP Hồ Chí Minh sử dụng borax (hàn the), soda và dung dịch silicate trong quá trình sản xuất mì tươi bán cho nhiều tiệm ăn ở TP Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận.

Trong các năm 2023 và 2024, trong lúc kiểm tra, Công an quận Tân Phú phát hiện cơ sở của hai vợ chồng này xả nước thải không qua xử lý ra môi trường, đồng thời thu được các túi bên trong chứa hàn the, soda và dung dịch silicate. Tuy nhiên, do không thu được mẫu sản phẩm tại chỗ để đưa đi giám định nên Cơ quan công an chỉ lập biên bản xử phạt vi phạm về nước thải, đồng thời yêu cầu chủ cơ sở cam kết không sử dụng hàn the, soda và dung dịch silicate trong sản xuất mì tươi. Dù vậy, vào ngày 16/12/2025, tổ công tác của Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh thực hiện kiểm tra đột xuất đã bắt quả tang nhiều người đang trực tiếp pha trộn hàn the, soda và dung dịch silicate để sản xuất mì sợi.

Tống đạt quyết định khởi tố đối với Vương Lưỡng Toàn và Huỳnh Cẩm Lài.

Làm việc với Cơ quan công an, Vương Lưỡng Toàn và Huỳnh Cẩm Lài khai nhận thường xuyên sử dụng hàn the, soda và dung dịch silicate trong sản xuất mì sợi tươi nhằm làm cho sợi mì dai hơn, tươi hơn và có màu sắc bắt mắt hơn. Cơ sở hoạt động được khoảng 10 năm và chỉ tính riêng từ đầu năm 2023 đến khi bị bắt đã đưa ra thị trường khoảng 800 tấn mì tươi.

Một trường hợp khác, vào tháng 9/2025, qua quá trình thu thập thông tin, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh đã tổ chức phối hợp chốt chặn, kiểm tra đối với xe ô tô BKS: 60A-326.06 do Hoàng Văn Tú, ngụ tỉnh Đồng Nai điều khiển. Tại thời điểm kiểm tra, phát hiện trong cốp phía sau xe chứa gần 400 kg thịt động vật.

Qua đấu tranh, khai thác, Hoàng Văn Tú khai nhận số thịt trên là thịt bò giả được làm từ thịt lợn ngâm hóa chất. Theo đó, Tú và vợ đã mua thịt lợn giá rẻ từ những lò mổ lậu đem về lóc hết gân, mỡ, chỉ để lại thịt nạc rồi sử dụng máy cắt, thái thành lát mỏng. Khi công đoạn sơ chế hoàn thành, tất cả thịt được chất vào thau, pha hỗn hợp hóa chất với nước có màu trong suốt, đổ vào ngâm cho đến khi chuyển màu giống như thịt bò thì vớt ra, xả nước cho hết mùi hóa chất, đóng gói thành túi có rút chân không mang bỏ cho các quầy bán thịt ở các chợ.

Ngoài ra, hai vợ chồng này còn khai trước đó từng bị Công an tỉnh Đồng Nai phát hiện lưu trữ thịt động vật có chứa chất cấm, tuy nhiên do số lượng không nhiều nên chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính và yêu cầu cam kết không mua bán thực phẩm có chứa chất cấm và không dùng chất cấm trong chế biến thực phẩm.

Người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác

Hàn the (còn gọi là borax hay acid boric), Sodium Metabisulfite đã bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm. Dù vậy, vẫn còn những cá nhân, cơ sở lén lút sử dụng nhằm làm cho các loại thực phẩm như mì, giò, chả trở nên dai, giòn hơn bình thường; đồng thời có khả năng ức chế vi khuẩn, nấm mốc, kéo dài thời gian bảo quản và giữ cho màu sắc thực phẩm luôn bắt mắt. Tuy nhiên, theo công bố của ngành Y tế, hàn the Sodium Metabisulfite có khả năng tích lũy sinh học rất cao, khó bị đào thải khỏi cơ thể, có xu hướng “nằm lại” trong gan, thận, xương và não trong thời gian dài. Vì vậy, ngay cả khi không gây ngộ độc tức thời, việc ăn phải hàn the với liều lượng nhỏ nhưng kéo dài vẫn tiềm ẩn nhiều hậu quả nghiêm trọng. Khi tích tụ lâu dài, hàn the có thể gây tổn thương gan và thận do rối loạn chức năng chuyển hóa, ảnh hưởng đến hệ thần kinh, đồng thời tác động nghiêm trọng đến hệ nội tiết và sinh sản.

Công an TP Hồ Chí Minh khuyến cáo, vì sức khỏe của cộng đồng và bản thân, người tiêu dùng cần nâng cao cảnh giác, quan tâm đến chất lượng sản phẩm, thay đổi các thói quen chưa bảo đảm vệ sinh trong lựa chọn, chế biến, bảo quản và sử dụng thực phẩm; ưu tiên sử dụng các sản phẩm, nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Nếu phát hiện trường hợp sản xuất, chế biến, tiêu thụ thực phẩm chứa chất cấm thì báo ngay cho Cơ quan công an để có biện pháp xử lý.

Đối với các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, Cơ quan công an đề nghị chủ động áp dụng các biện pháp bảo vệ sản phẩm như đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng, sáng chế tại cơ quan có thẩm quyền; xây dựng đặc điểm nhận dạng riêng cho sản phẩm; ứng dụng công nghệ số trong định danh, xác thực, mã hóa thông tin nhằm phòng ngừa hàng giả. Đồng thời, cam kết không buôn bán thực phẩm giả, không rõ nguồn gốc; không sử dụng nguyên liệu tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong quá trình chế biến.

Các cơ sở cũng được yêu cầu tích cực phối hợp với cơ quan chức năng trong xác minh, truy vết nguồn gốc thực phẩm, kịp thời xử lý theo quy định pháp luật đối với các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả là lương thực, thực phẩm hoặc hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ.

Nguyễn Gia