Thuế Đắk Lắk chuyển từ quản lý hồ sơ sang giám sát có trọng tâm

Từ làm sạch dữ liệu người nộp thuế đến phân tích hóa đơn, đối chiếu dòng tiền và sản lượng hàng hóa, Thuế tỉnh Đắk Lắk đang thay đổi phương thức quản lý theo hướng nhận diện rủi ro từ dữ liệu và hoạt động kinh tế thực tế. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Thuế tỉnh Đắk Lắk cho biết, cách tiếp cận này giúp cơ quan Thuế chuyển từ kiểm tra dàn trải sang giám sát có trọng tâm, chủ động phát hiện và nhận diện sớm nguy cơ thất thu ngân sách.

PV: Thông qua Chiến dịch làm sạch mã số thuế, những vấn đề gì trong dữ liệu người nộp thuế tại Đắk Lắk đã được phát hiện và làm rõ, thưa ông?

Ông Nguyễn Anh Tuấn

Ông Nguyễn Anh Tuấn

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Thực hiện Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, Thuế tỉnh Đắk Lắk đã tập trung rà soát người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế và các trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Đến ngày 31/10/2026, Thuế tỉnh đã hoàn thành 68,2% số doanh nghiệp, tổ chức thuộc trạng thái 03 được giao xử lý. Cùng với hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ thuế, cơ quan Thuế phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý các trường hợp ngừng hoạt động nhưng chưa thực hiện thủ tục theo quy định.

Đáng chú ý, qua chiến dịch, cơ quan Thuế đã tiếp nhận phản ánh của 27 cá nhân bị sử dụng trái phép thông tin để thành lập công ty, tổ chức giả mạo. Các trường hợp này được hướng dẫn xử lý, đồng thời cơ quan Thuế áp dụng biện pháp ngăn chặn việc sử dụng hóa đơn và phối hợp với công an, cơ quan đăng ký kinh doanh xác minh xử lý theo quy định của pháp luật.

Thực tế này cho thấy, dữ liệu người nộp thuế không chỉ phục vụ quản lý hành chính, mà còn liên quan trực tiếp đến trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Nếu thông tin không chính xác, cá nhân có thể bị gắn với hoạt động của doanh nghiệp mà họ không thực sự thành lập hoặc điều hành; doanh nghiệp đã ngừng hoạt động cũng có thể bị lợi dụng để mua bán hóa đơn, gian lận thuế.

Vì vậy, làm sạch dữ liệu là điều kiện để xác định đúng người nộp thuế, đúng tình trạng hoạt động, tạo nền tảng cho việc giám sát rủi ro.

Công chức Thuế tỉnh Đắk Lắk hướng dẫn doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu kiểm tra thông tin, dữ liệu. Ảnh: Lạc Nguyễn

Công chức Thuế tỉnh Đắk Lắk hướng dẫn doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu kiểm tra thông tin, dữ liệu. Ảnh: Lạc Nguyễn

PV: Thưa ông, khi dữ liệu được chuẩn hóa, phương thức giám sát và lựa chọn đối tượng kiểm tra thay đổi như thế nào?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Ngành Thuế đang chuyển từ quản lý chủ yếu dựa trên hồ sơ, kiểm tra thủ công sang phân tích dữ liệu và đánh giá mức độ rủi ro. Thay vì chờ phát sinh vi phạm mới kiểm tra, cơ quan Thuế chủ động nhận diện dấu hiệu bất thường để phòng ngừa, xử lý sớm.

Tại Đắk Lắk, hằng tháng, hệ thống vận hành 10 nhóm cảnh báo trọng yếu, kết hợp bộ tiêu chí rủi ro đối với hóa đơn điện tử thông qua hệ số K. Trong 10 tháng năm 2026, hệ thống phát sinh 128.672 lượt cảnh báo, cơ quan Thuế đã rà soát, xử lý 126.873 lượt, đạt 99%; đồng thời đối chiếu chênh lệch giữa hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng và dữ liệu hóa đơn của 2.647 doanh nghiệp.

Công tác giám sát còn được thực hiện ngay từ khâu đăng ký phát hành hóa đơn đối với doanh nghiệp mới thành lập hoặc thay đổi người đại diện theo pháp luật thuộc ngành nghề rủi ro cao. Qua đó, cơ quan Thuế đã áp dụng biện pháp ngừng sử dụng hóa đơn đối với 164 người nộp thuế có rủi ro cao.

Đặc biệt, 100% kế hoạch kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế được lập trên hệ thống phân tích rủi ro TPR. Cách làm này giúp tập trung kiểm tra những trường hợp có dấu hiệu rủi ro cao, hạn chế kiểm tra dàn trải và giảm phiền hà cho doanh nghiệp tuân thủ tốt.

PV: Từ thực tế hoạt động, ông có thể chia sẻ, việc thay đổi phương thức kê khai đối với hộ kinh doanh đặt ra yêu cầu gì đối với công tác quản lý tại địa phương?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Đắk Lắk hiện có hơn 86.000 hộ kinh doanh, trong đó khoảng 82.000 hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống, chiếm gần 90%, thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và lệ phí môn bài theo Nghị định số 141/2026/NĐ-CP. Chính sách này giúp phần lớn hộ kinh doanh nhỏ giảm chi phí tuân thủ, có thêm nguồn lực duy trì hoạt động.

Tuy nhiên, giảm nghĩa vụ thuế không đồng nghĩa với giảm yêu cầu quản lý. Cơ quan Thuế phải chuyển từ quản lý hành chính dàn trải sang hỗ trợ kê khai, sử dụng hóa đơn và tập trung giám sát những trường hợp có doanh thu lớn hoặc dấu hiệu bất thường.

Thuế tỉnh đã tổ chức các tổ công tác trực tiếp đến chợ, tuyến phố, địa bàn kinh doanh để hướng dẫn sử dụng eTax Mobile, thông báo tài khoản ngân hàng, ví điện tử và kê khai doanh thu. Đến nay, tỷ lệ cài đặt eTax Mobile đạt 94%, tỷ lệ thông báo tài khoản ngân hàng, ví điện tử đạt 93%; toàn tỉnh có 12.640 hộ đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

Trên cơ sở dữ liệu kê khai và hóa đơn, cơ quan Thuế đã cảnh báo 2.600 hộ có dấu hiệu doanh thu hóa đơn tăng đột biến, phát hiện 20 hộ có biến động bất thường. Đối với kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, ngành Thuế đã cấp mã số thuế cho 1.874 hộ, thu 12,7 tỷ đồng và truy thu 16,35 tỷ đồng.

Những dữ liệu này giúp cơ quan Thuế phân loại hộ kinh doanh theo quy mô và mức độ rủi ro. Trong 10 tháng năm 2026, thu từ hộ kinh doanh đạt 424,65 tỷ đồng, vượt 2,57% kế hoạch năm.

PV: Với những lĩnh vực có hoạt động thu mua, khai thác và tiêu thụ hàng hóa phức tạp, cơ quan Thuế làm thế nào để kiểm soát nghĩa vụ thuế sát với hoạt động kinh tế thực tế, thưa ông?

Ông Nguyễn Anh Tuấn: Trong 9 tháng năm 2026, công tác chống thất thu theo chuyên đề tại Đắk Lắk đạt 811,4 tỷ đồng, với trọng tâm là các lĩnh vực kinh doanh nông, thủy sản và khai thác khoáng sản, phù hợp và sát với đặc thù kinh tế địa phương.

Đối với hoạt động thu mua, chế biến sầu riêng, cà phê, hồ tiêu và thủy sản, cơ quan Thuế tập trung kiểm soát sản lượng thực tế, tính xác thực của bảng kê thu mua nông sản đầu vào. Đồng thời, ngành Thuế phối hợp với các ngân hàng thương mại khuyến khích doanh nghiệp, hộ thu mua mở tài khoản thanh toán riêng, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt.

Trong lĩnh vực khai thác đá, cát, cơ quan Thuế đối chiếu sản lượng khai thác, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản với dữ liệu hóa đơn điện tử đầu ra và chứng từ vận chuyển. Qua đó, kiểm tra sự thống nhất giữa sản lượng khai thác, hàng hóa tiêu thụ và nghĩa vụ thuế, thay vì chỉ căn cứ vào số liệu kê khai của doanh nghiệp.

Thời gian tới, Thuế tỉnh tiếp tục mở rộng quản trị rủi ro dựa trên dữ liệu sang thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số và xây dựng cơ bản tư nhân; đồng thời thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt để tăng khả năng đối chiếu dòng tiền, dòng hàng.

Chúng tôi xác định, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là kiểm tra người nộp thuế đã kê khai những gì, mà phải đối chiếu được với hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế. Khi dữ liệu được kết nối, rủi ro được nhận diện sớm và dòng tiền, dòng hàng được kiểm soát, cơ quan Thuế có thể quản lý đúng đối tượng, hạn chế thất thu và tạo môi trường tuân thủ bình đẳng hơn.

PV: Xin cảm ơn ông !

Nguồn: Thuế tỉnh Đắk Lắk. Đồ họa: Phương Anh

Nguồn: Thuế tỉnh Đắk Lắk. Đồ họa: Phương Anh

Lạc Nguyên

Nguồn Thời báo Tài chính: https://thoibaotaichinhvietnam.vn/thue-dak-lak-chuyen-tu-quan-ly-ho-so-sang-giam-sat-co-trong-tam-207224-207224.html