Thuê mua nhà ở xã hội khi thu nhập thấp, nhận nhà thì thu nhập cao: Giải quyết thế nào?

Theo phản ánh của một người dân ở Hà Nội, năm 2021, người này được xét duyệt đủ điều kiện tham gia thuê mua một căn nhà ở xã hội. Tại thời điểm đó, thu nhập của người này dưới 15 triệu đồng/tháng, đáp ứng điều kiện theo quy định. Người này đã nộp 50% giá trị căn nhà theo thỏa thuận thuê mua và đều đặn thanh toán tiền thuê trong suốt 5 năm. Đến nay, thời hạn thuê mua theo hợp đồng đã kết thúc. Công dân chuẩn bị làm thủ tục thanh toán số tiền còn lại để chính thức sở hữu căn nhà.

Nhà ở xã hội Rice City Linh Đàm, Hà Nội. Ảnh: HL

Tuy nhiên, trong quá trình làm thủ tục, người này lo ngại việc thẩm định lại điều kiện thu nhập trong 12 tháng liền kề có thể khiến mình không đủ điều kiện. Lý do, sau 5 năm làm việc, thu nhập hiện tại của công dân đã tăng lên khoảng 35 triệu đồng/tháng. Người này lo ngại mức thu nhập khoảng 35 triệu đồng/tháng hiện nay có thể không còn đáp ứng điều kiện về thu nhập để mua nhà ở xã hội.

Công dân đặt câu hỏi, đã thuê mua nhà ở xã hội đủ 5 năm, đóng trước 50% giá trị căn nhà và thanh toán tiền thuê đầy đủ, liệu có thể bị từ chối quyền sở hữu chỉ vì thu nhập hiện tại tăng lên?

Trả lời công dân, Bộ Xây dựng cho rằng, quy định tại khoản 22 Điều 2 Luật Nhà ở năm 2023 về khái niệm thuê mua nhà ở.

Bộ Xây dựng khẳng định, thuê mua nhà ở là việc người thuê mua thanh toán trước cho bên cho thuê mua một tỷ lệ phần trăm nhất định của giá trị nhà ở theo thỏa thuận, nhưng không quá 50% giá trị hợp đồng thuê mua. Phần tiền còn lại được tính thành tiền thuê nhà để trả hằng tháng trong một thời hạn nhất định do các bên thỏa thuận.

Đáng chú ý, sau khi hết thời hạn thuê mua và người thuê mua đã trả hết số tiền còn lại thì người thuê mua có quyền sở hữu đối với nhà ở đó.

Đối với nhà ở xã hội, khoản 2 Điều 89 Luật Nhà ở năm 2023 quy định thời hạn thanh toán tiền thuê mua nhà ở xã hội tối thiểu là 5 năm, kể từ ngày ký hợp đồng thuê mua.

Từ các quy định này, Bộ Xây dựng khẳng định: Pháp luật về nhà ở không quy định việc chứng minh lại điều kiện thu nhập mà chỉ quy định rằng sau khi hết thời hạn thuê mua nhà ở xã hội. Sau khi hết thời hạn thuê mua, nếu người thuê mua đã hoàn tất việc thanh toán số tiền còn lại theo hợp đồng thì có quyền sở hữu đối với căn nhà.

Còn theo luật sư, pháp luật về nhà ở không quy định người thuê mua phải chứng minh lại điều kiện thu nhập sau khi hết thời hạn thuê mua. Thay vào đó, quyền sở hữu được xác định dựa trên việc người thuê mua đã hoàn thành thời hạn thuê mua và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo hợp đồng.

Luật Nhà ở năm 2023 quy định sau khi hết thời hạn thuê mua, nếu người thuê mua đã thanh toán hết số tiền còn lại thì có quyền sở hữu đối với nhà ở đó. Vì vậy, việc thu nhập tăng sau thời gian thuê mua không phải là căn cứ để mặc nhiên từ chối quyền sở hữu nếu người thuê mua đã đáp ứng đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng.