Thuốc ung thư thế hệ mới có cơ hội được BHYT chi trả 30-70%

Bộ Y tế đặt mục tiêu đưa tiến bộ y học đến gần người bệnh hơn, thay vì chỉ tập trung phát triển kỹ thuật điều trị hiện đại. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Với người mắc ung thư tụy giai đoạn muộn, một loại thuốc mới có thể giúp kéo dài thời gian sống gấp 2-3 lần. Nhưng theo GS.TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, tại Mỹ, một liệu trình có thể tốn khoảng 500.000 USD.

Khoảng cách giữa tiến bộ y học và khả năng chi trả của người bệnh là vấn đề được nhiều chuyên gia đặt ra tại hội thảo khoa học Ung thư trong kỷ nguyên hội nhập - Best of ASCO 2026, do Bệnh viện K tổ chức ngày 5/11.

“Những thành tựu ấy đã đến được với bao nhiêu người bệnh? Bao nhiêu người được phát hiện sớm, điều trị đúng, sống lâu hơn và có chất lượng cuộc sống tốt hơn? Đó mới là thước đo thực chất của tiến bộ y học”, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế, đặt vấn đề.

Thuốc tốt nhất chưa chắc phù hợp nhất

Theo Giám đốc Bệnh viện K, hiện nay hầu hết nhóm ung thư, từ ung thư phổi, dạ dày, đại trực tràng đến ung thư hệ tiết niệu, đều có những phác đồ điều trị mới. Nhiều thuốc điều trị đích và thuốc miễn dịch mang lại hiệu quả đáng kể, song giá thành cao khiến không phải người bệnh nào cũng có khả năng tiếp cận.

GS.TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K. Ảnh: Phương Anh.

Ông dẫn chứng một loại thuốc mới điều trị ung thư tụy được đề cập trong quá trình trao đổi với chuyên gia quốc tế.

Trước đây, người mắc ung thư tụy giai đoạn muộn có thể chỉ sống khoảng 2-3 tháng. Với phương pháp điều trị mới, thời gian sống có thể tăng gấp 2-3 lần. Tuy nhiên, chi phí rất lớn, theo thông tin ông được trao đổi, một liệu trình tại Mỹ có thể lên tới khoảng 500.000 USD.

GS Quảng cho rằng đây là minh chứng rõ nét cho khoảng cách giữa tiến bộ y học và khả năng chi trả của người bệnh. Một phương pháp dù hiệu quả nhưng quá đắt đỏ sẽ khó triển khai rộng rãi, nhất là tại những quốc gia có nguồn lực y tế còn hạn chế.

"Việc giảm giá thuốc mới không thể chỉ trông chờ vào bệnh viện bởi các hãng dược thường áp dụng mức giá chung trên thị trường quốc tế. Chúng ta cần có sự tham gia của Nhà nước trong quá trình đàm phán với nhà sản xuất để tìm được mức giá phù hợp hơn", GS Quảng nói với Tri Thức - Znews bên lề hội nghị.

Theo Giám đốc Bệnh viện K, thách thức không chỉ là cập nhật phác đồ mới mà còn phải tìm phương án điều trị phù hợp với túi tiền người bệnh Việt Nam. Ảnh: Thái Hà.

Một hướng đi khác là mở rộng danh mục thuốc điều trị ung thư được bảo hiểm y tế chi trả. Hiện có dự thảo đề xuất bổ sung một số thuốc mới vào danh mục thanh toán, với tỷ lệ chi trả dự kiến 30-70%. Các thuốc được đề cập chủ yếu thuộc nhóm điều trị đích và miễn dịch, áp dụng cho nhiều loại ung thư.

Nếu đề xuất được thông qua và triển khai, người bệnh sẽ có thêm cơ hội tiếp cận các phương pháp tiên tiến, đồng thời giảm một phần chi phí tự chi trả.

Tuy nhiên, bài toán quan trọng vẫn là làm sao đưa thuốc mới vào thực tế điều trị với mức chi phí phù hợp, cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, bảo hiểm y tế, bệnh viện và đơn vị cung ứng.

Phác đồ điều trị phải phù hợp với điều kiện Việt Nam

Đánh giá về trình độ chuyên môn và khả năng tiếp cận tiến bộ y học của bác sĩ trong nước, GS.TS Lê Văn Quảng cho rằng Việt Nam hiện không quá cách biệt so với thế giới về mặt cập nhật kiến thức. Các bác sĩ có khả năng tiếp cận những nghiên cứu mới, hướng dẫn điều trị và tiến bộ khoa học quốc tế tương đối nhanh.

Bệnh viện K đã tham gia một số nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng pha I đối với thuốc điều trị ung thư cùng các chuyên gia quốc tế. Đây là giai đoạn đầu tiên trong quá trình nghiên cứu lâm sàng một loại thuốc mới.

Theo GS Quảng, việc được tham gia các nghiên cứu này cho thấy năng lực chuyên môn và sự phát triển của bệnh viện được các chuyên gia quốc tế ghi nhận, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận phương pháp điều trị mới cho người bệnh trong nước. Thông qua chương trình hợp tác, nhiều bác sĩ của bệnh viện cũng dự kiến được chuyên gia nước ngoài tiếp nhận sang đào tạo trong thời gian 2-3 tháng.

Nội soi cho bệnh nhân tại Bệnh viện K (Hà Nội). Ảnh: BVCC.

Tại Bệnh viện K, những nghiên cứu được công bố tại Hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) đều được các bác sĩ cập nhật. Sau khi tham dự hội nghị, những người trực tiếp tiếp cận thông tin sẽ chia sẻ lại với đồng nghiệp trong bệnh viện để cùng trao đổi, nghiên cứu và xem xét khả năng ứng dụng.

"Cập nhật được kiến thức mới không đồng nghĩa với việc có thể áp dụng nguyên vẹn tất cả phương pháp điều trị của nước ngoài vào Việt Nam. Vấn đề quan trọng hơn là phải lựa chọn được phương án phù hợp với điều kiện kinh tế, nguồn lực y tế và khả năng chi trả của người bệnh trong nước", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Ông phân tích, trong các hướng dẫn điều trị quốc tế, có những phương án được xếp ưu tiên hàng đầu nhưng chi phí rất cao. Nếu áp dụng rộng rãi tại Việt Nam, không phải người bệnh nào cũng có đủ điều kiện tiếp cận. Vì vậy, khi xây dựng hướng dẫn điều trị, các chuyên gia phải cân nhắc, lựa chọn những phương án khả thi hơn. Những lựa chọn có chi phí cao hơn có thể dành cho nhóm bệnh nhân có điều kiện kinh tế hoặc có nhu cầu điều trị riêng.

Điều này đặc biệt quan trọng bởi hướng dẫn điều trị không chỉ được áp dụng tại các bệnh viện tuyến trung ương mà còn phải phù hợp với năng lực triển khai của các cơ sở y tế ở nhiều địa phương.

Nếu xây dựng phác đồ dựa hoàn toàn trên những điều kiện tối ưu tại các trung tâm y tế lớn trên thế giới, nhiều bệnh viện trong nước sẽ khó đáp ứng về thuốc, trang thiết bị, nhân lực cũng như khả năng chi trả của người bệnh.

5 định hướng để người bệnh không “thua vì khoảng cách”

Thứ trưởng Đào Xuân Cơ ghi nhận năng lực chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế của ngành ung thư Việt Nam ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, tình trạng phát hiện bệnh muộn, chênh lệch năng lực điều trị giữa các tuyến, chi phí phương pháp mới và gánh nặng tài chính đối với người bệnh vẫn là những thách thức lớn.

Để phát triển ngành ung thư, Thứ trưởng nhấn mạnh 5 định hướng trọng tâm.

Thứ nhất, chuyển từ tập trung điều trị sang quản lý toàn diện bệnh ung thư, lấy phòng bệnh và phát hiện sớm làm nền tảng; đẩy mạnh kiểm soát yếu tố nguy cơ, sàng lọc phù hợp và phát huy vai trò y tế cơ sở.

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Thái Hà.

Thứ hai, xây dựng mạng lưới ung thư quốc gia đồng bộ, liên thông, phân tầng chuyên môn; vừa phát triển các trung tâm chuyên sâu, vừa nâng cao năng lực bệnh viện vùng, bệnh viện tỉnh để người dân được điều trị phù hợp ngay tại địa phương.

Thứ ba, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Các công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, y học chính xác cần được đánh giá về hiệu quả, độ an toàn, chi phí và khả năng ứng dụng. Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, ngành ung thư cần đẩy mạnh nghiên cứu đa trung tâm, thử nghiệm lâm sàng, xây dựng dữ liệu chất lượng và chủ động tạo ra các bằng chứng khoa học.

Thứ tư, đổi mới quản trị, hoàn thiện chính sách tài chính y tế, tháo gỡ vướng mắc trong mua sắm, đấu thầu, cung ứng thuốc và thiết bị; bảo đảm sử dụng minh bạch, hiệu quả ngân sách và quỹ bảo hiểm y tế, đồng thời bảo vệ cán bộ y tế làm đúng quy định.

Thứ năm, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, phát triển nhân lực chất lượng cao và từng bước nâng cao vị thế ung thư học Việt Nam.

Mục tiêu cuối cùng, như câu hỏi Thứ trưởng đặt ra, là để những thành tựu ấy đến được với nhiều người bệnh hơn.