'Thương chiến' công nghệ lõi Mỹ - Trung nóng trở lại

Đáp lại, Trung Quốc đã phát đi cảnh báo cứng rắn và cho rằng động thái của Mỹ có nguy cơ làm rung chuyển toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mỹ đang thúc đẩy các dự luật nhằm siết chặt xuất khẩu các thiết bị chế tạo chip cao cấp. Ảnh: Formaspace

Ngày 25-4, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố, nước này sẽ theo dõi sát tiến trình lập pháp tại Quốc hội Mỹ, đồng thời chỉ trích Washington ngày càng “vũ khí hóa” khái niệm an ninh quốc gia để áp đặt các rào cản thương mại.

Tâm điểm căng thẳng lần này là loạt dự luật vừa được Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ thông qua, trong đó đáng chú ý nhất là Đạo luật Phối hợp đa phương về kiểm soát công nghệ đối với phần cứng. Đạo luật này hướng tới việc siết chặt kiểm soát xuất khẩu các thiết bị chế tạo chip cao cấp, đặc biệt là những công nghệ phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao và các lĩnh vực có thể liên quan đến quốc phòng.

Nội dung đáng được quan tâm khác của dự luật là việc Mỹ sẽ phối hợp với các đồng minh như: Nhật Bản, Hà Lan, Hàn Quốc và các đối tác châu Âu để áp dụng đồng bộ các biện pháp hạn chế xuất khẩu, tránh tình trạng doanh nghiệp Trung Quốc lách lệnh cấm bằng cách mua công nghệ từ nước thứ ba.

Theo các nhà quan sát, mục tiêu của Mỹ là ngăn Trung Quốc tiếp cận các công nghệ có thể tạo lợi thế chiến lược về quân sự, an ninh mạng và năng lực cạnh tranh công nghệ, đồng thời củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ trong ngành bán dẫn toàn cầu.

Dù hiện tại, chính quyền Tổng thống Donald Trump chưa tung ra một gói hạn chế quy mô lớn mới, nhưng động thái từ Quốc hội cho thấy sự đồng thuận lưỡng đảng (Cộng hòa và Dân chủ) tại Mỹ trong việc siết chặt “hàng rào công nghệ” với Trung Quốc ngày càng rõ rệt.

Đối với Trung Quốc, dù là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và sở hữu hệ sinh thái sản xuất điện tử khổng lồ, song nước này vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung chip tiên tiến và công nghệ bán dẫn do Mỹ cùng các đồng minh kiểm soát.

Chính vì vậy, nhiều nhà bình luận cho rằng, Bắc Kinh sẽ sớm đưa ra biện pháp đáp trả tương xứng, trong đó “lá bài đất hiếm” - nguyên tố đầu vào thiết yếu cho sản xuất chip, pin xe điện và nhiều ngành công nghệ cao khác - có thể sẽ được sử dụng. Bởi đây là lĩnh vực mà Trung Quốc đang nắm ưu thế lớn trên toàn cầu.

Sự leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ bán dẫn đang làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy đối đầu mới, không chỉ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới mà còn đối với toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Lâu nay, ngành bán dẫn là một hệ thống sản xuất có tính liên kết quốc tế rất sâu, không quốc gia nào có thể tự làm toàn bộ từ đầu đến cuối. Khi Washington siết chặt xuất khẩu công nghệ và thiết bị chip sang Trung Quốc, tác động sẽ không chỉ dừng ở quan hệ song phương mà lan ra toàn bộ nền kinh tế thế giới.

Ngoài ra, Trung Quốc là một trong những khách hàng lớn nhất của ngành Bán dẫn toàn cầu. Việc hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc đồng nghĩa với việc nhiều tập đoàn chip lớn của Mỹ, châu Âu và châu Á có thể mất thị trường, giảm doanh thu và buộc phải điều chỉnh chiến lược sản xuất. Điều này có thể làm tăng chi phí và khiến giá chip toàn cầu biến động mạnh.

Căng thẳng mới giữa Mỹ và Trung Quốc bùng lên chưa đầy 6 tháng sau thỏa thuận “đình chiến thương mại” kéo dài 1 năm đạt được tại Hàn Quốc. Khi đó, sau giai đoạn Washington áp thuế mạnh lên hàng hóa Trung Quốc, còn Bắc Kinh đáp trả bằng việc siết xuất khẩu đất hiếm, hai bên đã nhất trí tạm giảm đối đầu. Mỹ giảm một phần thuế và nới lỏng hạn chế thương mại, trong khi Trung Quốc tạm ngừng siết xuất khẩu đất hiếm và nối lại cấp phép cho một số khoáng sản chiến lược phục vụ ngành chip.

Tuy nhiên, thỏa thuận này chỉ mang tính tạm thời và không giải quyết được mâu thuẫn cốt lõi liên quan đến cạnh tranh công nghệ. Việc Quốc hội Mỹ tiếp tục thúc đẩy các dự luật siết xuất khẩu thiết bị bán dẫn tiên tiến cho thấy Washington vẫn kiên định với mục tiêu hạn chế sự trỗi dậy công nghệ của Trung Quốc.

Theo nhận định từ giới quan sát, căng thẳng Mỹ - Trung đang trở thành phép thử lớn đối với trật tự kinh tế thế giới. Nếu hai bên tiếp tục tung ra các biện pháp đáp trả lẫn nhau mà không có cơ chế kiểm soát hiệu quả, “thương chiến chip” hôm nay có thể trở thành điểm khởi đầu cho một thời kỳ phân cực kinh tế đáng lo ngại hơn trong tương lai.

(Theo SCMP, Yahoo)