Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho ý kiến về Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024

Tham dự phiên họp có Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính; đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội; đại diện lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường; đại diện Kiểm toán Nhà nước, Bộ Tài chính, Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam; đại diện các hiệp hội, Sở Tài nguyên và Môi trường các thành phố Hà Nội, Hồ Chí Minh và Đồng Nai…

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi chủ trì phiên họp

Đề xuất sửa đổi 7 nhóm chính sách lớn về đất đai

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc sửa đổi Luật Đất đai hiện hành nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về hoàn thiện chính sách đất đai, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời giải quyết kịp thời các vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn, xây dựng mô hình quản lý đất đai tinh gọn, hiệu lực thông qua đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Quàng Văn Hương phát biểu

Dự thảo Định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai (Dự thảo) tập trung vào 7 nhóm nội dung lớn. Trong đó, về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, dự thảo định hướng chuyển từ phương thức quản lý theo chỉ tiêu sử dụng đất sang quy hoạch không gian lãnh thổ thống nhất, đồng bộ với quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn; xác định rõ chức năng sử dụng đất của từng khu vực và quy định các quy hoạch ngành có sử dụng đất phải tuân thủ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm phát biểu

Đối với chính sách giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, Dự thảo theo hướng đa dạng hóa phương thức tiếp cận đất đai, bảo đảm công khai, minh bạch, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Việc giao đất, cho thuê đất chủ yếu thực hiện thông qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý; đồng thời quy định rõ các trường hợp không đấu giá quyền sử dụng đất. Người sử dụng đất được linh hoạt lựa chọn hình thức thuê đất và chuyển đổi hình thức thuê trong quá trình sử dụng.

Đáng chú ý, Dự thảo định hướng ưu tiên bố trí quỹ đất để phát triển y tế, giáo dục, nhà ở cho thuê; bổ sung chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và chính sách thuế đối với các dự án nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách; ưu tiên sử dụng quỹ đất và trụ sở công dôi dư để thu hút đầu tư trong lĩnh vực y tế, giáo dục và đào tạo.

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Dự thảo định hướng bổ sung một số trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; đồng thời luật hóa nguyên tắc người có đất bị thu hồi phải có chỗ ở và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ với các tiêu chí có thể kiểm chứng về hạ tầng, sinh kế, việc làm, thu nhập, dịch vụ công và mức độ hài lòng của người dân.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Hoàng Anh Công phát biểu

Đối với chính sách tài chính đất đai và giá đất, Dự thảo đề xuất luật hóa các quy định về nguyên tắc xác định giá đất, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo Nghị quyết số 254/2025/QH15; xây dựng giá đất trên cơ sở dữ liệu đầy đủ, công khai, phản ánh sát thực tiễn thị trường; kết nối dữ liệu đất đai với thuế, công chứng, ngân hàng và bất động sản, không để xảy ra tình trạng thao túng giá đất, không hình thành cơ chế nhiều giá.

Bên cạnh đó, Dự thảo cũng đề xuất nhiều chính sách nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai.

Hoàn thiện định hướng chính sách sửa đổi, bảo đảm sát với thực tiễn

Các đại biểu đánh giá hồ sơ Dự thảo cơ bản đáp ứng yêu cầu theo Kết luận số 98/KL-UBTVQH của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Nhiều ý kiến nhất trí với 4 định hướng chính sách sửa đổi lớn, gồm: chuyển quy hoạch sử dụng đất từ quản lý theo chỉ tiêu sang quy hoạch theo không gian lãnh thổ thống nhất, có tính đến không gian ngầm và không gian lấn biển; bỏ giá đất cụ thể, chỉ giữ một hệ giá thống nhất với bảng giá đất và hệ số điều chỉnh; điều tiết địa tô chênh lệch gắn với mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng; luật hóa nguyên tắc tái định cư thành các tiêu chí có thể đo lường.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hoàng Anh phát biểu

Các đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu, hoàn thiện quy định về trình tự thu hồi đất; xác lập danh mục các dự án công nghệ cao, hạ tầng chiến lược phải thực hiện đấu thầu theo tiêu chí tổng hợp; đồng thời rà soát, bảo đảm sự thống nhất giữa dự án Luật Đất đai (sửa đổi) với các dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và các luật có liên quan, tránh chồng chéo, phân tán quy định.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phạm Thị Hồng Yến phát biểu

Đối với chính sách tích tụ, tập trung đất nông nghiệp, nhiều ý kiến đề nghị Dự thảo cần bám sát các Nghị quyết của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV, bảo đảm khơi thông nguồn lực nhưng không để tư nhân hóa đất đai; đồng thời có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc chuyển đổi đất lúa nhằm giữ vững an ninh lương thực quốc gia.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Đức Hiếu phát biểu

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa đã giải trình, làm rõ các nội dung đại biểu quan tâm.

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Trịnh Xuân An phát biểu

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Tống Thị Hạnh phát biểu

Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Lê Minh Nam phát biểu

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa đã giải trình, làm rõ các nội dung đại biểu quan tâm

Phát biểu kết luận phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật lần này phải quán triệt, thể chế hóa tối đa các nghị quyết của Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV, các nghị quyết có liên quan và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; bảo đảm sửa đổi Luật theo hướng căn bản, toàn diện, mạnh dạn tháo gỡ những bất cập, vướng mắc để đất đai thực sự trở thành nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng và phát triển đất nước.

Trên tinh thần đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra tiếp tục phối hợp chặt chẽ, cầu thị; huy động sự tham gia của các địa phương, bộ, ngành, các cơ quan của Quốc hội, người dân, doanh nghiệp và chuyên gia để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật với chất lượng cao nhất.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu kết luận phiên họp

Đối với hồ sơ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cho rằng, bên cạnh định hướng sửa đổi 7 nhóm chính sách, cần dành một "độ mở" cần thiết để tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với những nội dung cần bổ sung, trên cơ sở bám sát các nghị quyết của Đảng, bảo đảm đồng bộ với các luật có liên quan và giúp thực sự giải phóng nguồn lực đất đai phục vụ phát triển.

Chủ nhiệm Ủy ban Phan Văn Mãi cũng nhấn mạnh, sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến, cơ quan chủ trì thẩm tra sẽ tiếp tục lấy ý kiến các địa phương, cơ quan liên quan; tổ chức khảo sát, hội thảo, tham vấn chuyên gia để rà soát những vướng mắc trong thực tiễn thi hành Luật Đất đai hiện hành, qua đó tiếp tục hoàn thiện dự án Luật trước khi trình Quốc hội xem xét. Quá trình này cần được thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ giữa Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhằm kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh, đáp ứng cao nhất yêu cầu của cấp có thẩm quyền đối với dự án Luật đặc biệt quan trọng này.