Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính thẩm tra sơ bộ dự án Luật Dầu khí (sửa đổi)

Tham dự có các Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính: Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn Hữu Toàn; Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính; đại diện Thường trực các Ủy ban của Quốc hội.

Về phía Bộ Công Thương có Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long, đại diện một số Bộ, ngành, cơ quan và các chuyên gia.

Quang cảnh phiên họp.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh yêu cầu phải rà soát kỹ lưỡng nhằm giảm bớt các tầng nấc trung gian,việc phân cấp, phân quyền cần được định hình rõ ràng trong thiết kế luật này. Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng quy trình hiện nay còn qua nhiều khâu trung gian từ các Bộ, ngành đến các đơn vị trực thuộc gây khó khăn trong công tác thực thi.

Đối với các nội dung có tính chất biến động theo thời gian, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính gợi ý áp dụng mô hình "luật khung" để quy định rõ thẩm quyền hướng dẫn và điều hành công việc cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nhằm lược bỏ các khâu trung gian không cần thiết. Việc sửa đổi luật lần này cùng với các luật liên quan khác hướng tới mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý để thực hiện nhiệm vụ cốt lõi là đảm bảo tuyệt đối an ninh, an toàn và cung ứng đủ năng lượng phục vụ mục tiêu tăng trưởng cao, phát triển bền vững.

Theo lộ trình, dự thảo Luật sẽ được báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngay trong tuần này. Sau khi tiếp thu ý kiến đóng góp, các cơ quan chức năng sẽ hoàn thiện bộ hồ sơ chất lượng nhất để gửi tới các đại biểu Quốc hội.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi phát biểu tại phiên họp.

Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi): Khơi thông nguồn lực, nâng tầm ngành công nghiệp năng lượng quốc gia

Tờ trình dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) của Bộ Công Thương khẳng định, phát triển năng lượng được ưu tiên hàng đầu để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng liên tục 10% trong những năm tới. Do đó, việc xây dựng và phát triển ngành công nghiệp năng lượng, trọng tâm là ngành dầu khí tự chủ, phát huy nội lực và tối ưu hóa lợi thế của doanh nghiệp trong nước là yêu cầu cấp thiết. Bên cạnh đó, chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước nhằm khơi thông nguồn lực, tạo đột phá kinh tế. Vì vậy, việc sửa đổi toàn diện, nâng tầm Luật Dầu khí năm 2022 là bước đi tất yếu.

Bộ Công Thương nhận định, dù Luật Dầu khí năm 2022 đã tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, đóng góp lớn cho ngân sách và bảo vệ chủ quyền Biển Đông. Tuy nhiên, thực tế hiện nay công tác này ngày càng khó khăn, một số vấn đề mang tính đặc thù chưa được quy định; một số quy định không còn phù hợp với thực tế; xu hướng chuyển dịch năng lượng và chuỗi giá trị năng lượng ngoài khơi gắn với dịch vụ kỹ thuật cao cần được bổ sung kịp thời. Do đó, việc tiếp tục sửa đổi toàn diện luật nhằm tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước, gỡ bỏ rào cản và nâng cao tính hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long trình bày Tờ trình dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) gồm 12 chương, 62 điều (thay thế Luật Dầu khí 2022, gồm 11 chương, 69 điều), giải quyết triệt để 5 nhóm chính sách của Chính phủ theo Nghị quyết số 81/NQ-CP, bao gồm: Hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền trong thấm định, phê duyệt các bước triển khai điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí; Bổ sung, hoàn thiện các quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí; Bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách quy định về ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí; Quy định cơ chế, chính sách phát triển chuỗi giá trị dầu khí, bao gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi; Quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ các-bon trong hoạt động dầu khí.

Ngoài ra, dự thảo Luật nhấn mạnh Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động dầu khí; đồng thời quy định một số chức năng, quyền và nghĩa vụ của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí…

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo điều hành nội dung thảo luận.

Tại phiên họp, các đại biểu lưu ý cơ quan soạn thảo cần bám sát các chủ trương mới của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế biển để kịp thời cập nhật, thể chế hóa vào dự thảo luật, tránh việc quy định chỉ đóng khung trong các chủ trương hiện tại.

Về kỹ thuật lập pháp, các đại biểu nhấn mạnh cần bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật liên quan và đặc biệt là tính thống nhất ngay trong nội dung của dự thảo, tránh nguy cơ làm lệch hướng mục tiêu ban đầu.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Đức Hiếu phát biểu tại phiên họp.

Phân cấp, phân quyền phải "đúng vai" và đi đôi với giám sát

Đại biểu Phan Đức Hiếu, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính bày tỏ sự nhất trí với nguyên tắc tiếp tục phân cấp, phân quyền cho Bộ Công Thương và giao quyền mạnh hơn cho các tập đoàn trong các quy định hiện hành. Tuy nhiên, việc giao quyền phải rõ ràng nhiệm vụ và "đúng vai", tránh "đẩy trách nhiệm" sang các chủ thể khác.

Một số ý kiến đề nghị làm rõ vai trò giám sát, theo đó khi tăng cường phân cấp phân quyền, cơ chế giám sát của các cơ quan liên quan để bảo đảm tính hiệu quả, đúng đắn được thực hiện như thế nào? Ngoài ra, liên quan tới cơ chế phối hợp, các thủ tục xin ý kiến, thẩm định giữa các cơ quan liên quan, cần có giá trị pháp lý và quy định trách nhiệm rõ ràng trong việc tiếp thu, giải trình, tránh quy định chung chung gây khó khăn khi triển khai thực tế.

Về các chính sách ưu đãi đầu tư đối với các mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí tận thu, đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ quy định ưu đãi cho "ứng dụng giải pháp công nghệ nâng cao hệ số thu hồi dầu khí". Theo đại biểu, việc nâng cao hệ số thu hồi vốn là động lực và mang lại lợi ích trực tiếp cho chính doanh nghiệp và nhà thầu, do đó cần làm rõ luận cứ vì sao Nhà nước phải tiếp tục ưu đãi cho nội dung này. Bên cạnh đó, cần rà soát để tránh chồng lấn, mâu thuẫn với các quy định về ưu đãi đầu tư và khoa học công nghệ hiện hành...