Thượng viện Mỹ tìm cách siết quyền lực của ông Trump sau cuộc tấn công Venezuela

Thượng viện Mỹ tìm cách siết quyền lực của ông Trump

Với 52 phiếu thuận và 47 phiếu chống, các thượng nghị sĩ thuộc đảng Dân chủ cùng 5 thượng nghị sĩ Cộng hòa đã ủng hộ các tiến trình liên quan đến nghị quyết nêu trên đồng thời thúc đẩy phiên bỏ phiếu cuối cùng vào tuần tới. Tuy nhiên, khả năng nghị quyết trở thành luật được đánh giá là rất thấp, do Tổng thống Trump sẽ phải ký ban hành và Hạ viện hiện do đảng Cộng hòa kiểm soát khó có khả năng thông qua.

Tòa Quốc hội Mỹ trên đồi Capitol trong ảnh chụp tháng 9/2025. Ảnh: AP

Dù vậy, động thái này được xem là một tín hiệu chính trị đáng chú ý, phản ánh sự lo ngại ngày càng gia tăng của một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa sau khi Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro trong một cuộc đột kích bất ngờ diễn ra vào ban đêm cuối tuần trước.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump hiện đang tìm cách gia tăng quyền kiểm soát đối với nguồn tài nguyên dầu mỏ cũng như chính phủ Venezuela. Tuy nhiên, nghị quyết về quyền lực chiến tranh, nếu được thông qua, sẽ yêu cầu Tổng thống phải có sự chấp thuận của Quốc hội trước khi tiến hành bất kỳ hành động quân sự tiếp theo nào nhằm vào quốc gia Nam Mỹ này.

“Đối với tôi, vấn đề cốt lõi là những bước đi trong tương lai. Nếu tổng thống quyết định rằng cần triển khai quân đội vào Venezuela, tôi cho rằng Quốc hội phải tham gia quyết định”, Thượng nghị sĩ Josh Hawley, đại diện bang Missouri và là một trong năm nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ nghị quyết cho biết.

Bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa khác bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết gồm Rand Paul (bang Kentucky), Lisa Murkowski (bang Alaska), Susan Collins (bang Maine) và Todd Young (bang Indiana).

Phản ứng trước lá phiếu của các nghị sĩ này, Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội rằng họ “không bao giờ nên được bầu vào chức vụ nữa”, đồng thời nhấn mạnh việc bỏ phiếu như vậy đã “làm suy yếu nghiêm trọng năng lực tự vệ và an ninh quốc gia của Mỹ”.

Trước đó, đảng Dân chủ đã nhiều lần thất bại với các nghị quyết tương tự trong bối cảnh Tổng thống Trump gia tăng sức ép đối với Venezuela. Tuy nhiên, các nhà lập pháp cho rằng việc Mỹ đã bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, cùng với những động thái mới của ông Trump hướng tới các mục tiêu khác như Greenland, đã tạo ra cơ hội để Quốc hội tái khẳng định vai trò giám sát đối với quyền lực quân sự của tổng thống.

“Đây không chỉ là một cuộc bỏ phiếu mang tính thủ tục. Đây là sự bác bỏ rõ ràng quan điểm cho rằng một cá nhân có thể đơn phương đưa người dân Mỹ vào tình thế nguy hiểm mà không cần sự chấp thuận của Quốc hội hay bất kỳ cuộc tranh luận nào”, Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Thượng nghị sĩ Chuck Schumer (bang New York), tuyên bố.

Phản ứng của các nhà lập pháp trước chiến dịch tại Venezuela

Các lãnh đạo đảng Cộng hòa cho biết họ không được thông báo trước về vụ tấn công Venezuela và vụ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro cùng phu nhân Cilia Flores hôm 3/1.

Thượng nghị sĩ Tim Kaine, người khởi xướng việc đưa nghị quyết ra bỏ phiếu, cho rằng kết quả bỏ phiếu có thể khiến nhiều nghị sĩ Cộng hòa bất ngờ. Theo ông, những phát biểu gần đây của Tổng thống Trump cho thấy sự hiện diện và giám sát của Mỹ tại Venezuela có thể kéo dài trong nhiều năm, cùng với các thông tin được tiết lộ trong các báo cáo mật, đã khiến một số nhà lập pháp kết luận rằng “đây là vấn đề quá lớn vì thế tổng thống không thể tự mình quyết định mà không có sự đồng thuận của Quốc hội”.

Chính quyền Mỹ đã viện dẫn nhiều cơ sở pháp lý khác nhau, thay đổi theo thời gian, để biện minh cho chiến dịch kéo dài nhiều tháng tại Trung và Nam Mỹ. Các lập luận này bao gồm việc phá hủy các tàu bị cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy theo thẩm quyền của cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu, cũng như việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro trong một chiến dịch được mô tả là hoạt động thực thi pháp luật nhằm đưa ông ra xét xử tại Mỹ.

Trước đó, vào tháng 11/2025, một cuộc bỏ phiếu đối với nghị quyết tương tự đã không đạt được số phiếu cần thiết để thông qua. Khi đó, chỉ có hai thượng nghị sĩ Cộng hòa là Rand Paul và Lisa Murkowski bỏ phiếu ủng hộ.

Trong một tuyên bố riêng rẽ, Thượng nghị sĩ Todd Young cho biết ông ủng hộ chiến dịch bắt giữ ông Maduro, song bày tỏ lo ngại trước những phát biểu của Tổng thống Trump cho rằng chính quyền Mỹ hiện đang “điều hành” Venezuela.

“Chưa rõ điều đó có đồng nghĩa với việc Mỹ cần triển khai lực lượng quân sự để ổn định tình hình tại Venezuela hay không”, Thượng nghị sĩ Todd Young lưu ý, đồng thời nhấn mạnh rằng ông tin phần lớn cử tri không sẵn sàng ủng hộ việc điều quân đội Mỹ thực hiện một nhiệm vụ như vậy.

Cùng ngày, các nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện Mỹ cũng đã đệ trình một nghị quyết tương tự. Tổng thống Donald Trump chỉ trích cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện, cho rằng động thái này “làm cản trở quyền hạn của tổng thống với tư cách là Tổng tư lệnh” được Hiến pháp quy định.

Theo Hiến pháp Mỹ, Quốc hội có thẩm quyền tuyên chiến, trong khi tổng thống giữ vai trò tổng tư lệnh quân đội. Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ chưa từng đưa ra quyết định chính thức tuyên chiến kể từ Thế chiến II, qua đó trao cho các tổng thống quyền hành động đơn phương rộng rãi hơn. Luật yêu cầu tổng thống phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ sau khi triển khai lực lượng vũ trang, đồng thời chấm dứt hoạt động quân sự trong vòng 60 đến 90 ngày nếu không được Quốc hội phê chuẩn.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)