Thụy Điển xây dựng chiến thuật không chiến mới quanh tiêm kích Gripen

Thụy Điển có diện tích lãnh thổ rộng, địa hình đa dạng và đường bờ biển dài. Trong bối cảnh đó, việc bảo vệ không phận không thể chỉ dựa vào những máy bay chiến đấu hoạt động độc lập.

Lực lượng không quân cần một hệ thống phối hợp giữa các cảm biến, trung tâm chỉ huy và đơn vị triển khai trên nhiều địa điểm.

Tiêm kích Gripen được phát triển để đáp ứng cách tổ chức này. Ngay từ đầu, máy bay đã được định hướng hoạt động trong mạng lưới phòng không, nhận thông tin từ radar mặt đất và các nguồn dữ liệu bên ngoài.

Thay vì phải tự tìm kiếm mọi mục tiêu bằng radar trên máy bay, phi công có thể nhận cảnh báo và thông tin về tình hình không phận từ hệ thống chỉ huy.

Trên Gripen E, khả năng kết nối được tăng cường thông qua các hệ thống liên kết dữ liệu và kiến trúc điện tử mới.

Máy bay có thể kết hợp dữ liệu từ radar AESA, cảm biến hồng ngoại IRST và hệ thống tác chiến điện tử.

Thông tin sau khi được xử lý có thể hỗ trợ phi công xác định mục tiêu, đánh giá mối đe dọa và lựa chọn phương án tiếp cận.

Một yếu tố quan trọng khác là máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không. Những nền tảng này có thể quan sát không phận từ độ cao lớn, phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa và truyền dữ liệu cho các tiêm kích.

Khi kết hợp với radar mặt đất, chúng tạo ra mạng lưới giám sát nhiều tầng, giúp giảm nguy cơ xuất hiện những khoảng trống trong hệ thống phòng thủ.

Gripen cũng phù hợp với chiến thuật phân tán lực lượng. Khi các máy bay được triển khai tại nhiều địa điểm, mạng lưới chỉ huy và liên kết dữ liệu trở thành yếu tố quan trọng để duy trì phối hợp.

Một chiếc Gripen có thể nhận thông tin từ các cảm biến khác, trong khi máy bay khác đảm nhận nhiệm vụ đánh chặn hoặc hỗ trợ tác chiến.

Saab công bố Gripen E có thể cất cánh từ đường băng dài khoảng 500 m và hạ cánh trên đoạn đường dài khoảng 600 m trong điều kiện phù hợp. Khả năng quay vòng chiến đấu nhanh cũng giúp giảm áp lực lên hệ thống hậu cần.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa trong môi trường tác chiến mà đối phương sở hữu tên lửa tầm xa và năng lực tập kích căn cứ.

Việc phân tán máy bay giúp giảm nguy cơ bị tiêu diệt đồng loạt, còn mạng lưới dữ liệu giúp duy trì khả năng phối hợp dù các đơn vị hoạt động cách xa nhau.

Tuy nhiên, chiến thuật dựa trên kết nối cũng có điểm yếu. Nếu hệ thống liên lạc bị gây nhiễu hoặc các trung tâm chỉ huy bị tấn công, khả năng phối hợp có thể suy giảm.

Vì vậy, lực lượng không quân vẫn cần huấn luyện phi công tác chiến độc lập và duy trì phương án dự phòng.

Tiêm kích Gripen phản ánh cách Thụy Điển xây dựng sức mạnh không quân: không chỉ dựa vào từng chiếc tiêm kích mà đặt trọng tâm vào khả năng kết nối toàn bộ lực lượng thành một hệ thống thống nhất.