Thủy tiên lặng lẽ ấm nồng hương xưa

Dạo quanh các chợ hoa những ngày cuối năm như chợ Bưởi, chợ hoa Hàng Lược, chợ hoa Quảng Bá... không khó để nhận thấy sự hiện diện ngày càng nhiều của những bát hoa thủy tiên. Không rực rỡ như hoa đào, không kiêu sa như lan hồ điệp, thủy tiên mang một vẻ đẹp khiêm nhường nhưng đầy khí chất.

Thú chơi hoa “đĩa vàng chén ngọc”

Mỗi dịp Tết đến Xuân về, người Hà Nội thường có thú chơi tao nhã, chơi hoa thủy tiên, một thú chơi có từ hàng trăm năm nay. Trước kia, hoa thủy tiên thường được các gia đình quyền quý, các nho sĩ bày chơi trong nhà như cách thể hiện lối sống thượng lưu hoặc nho nhã. Những năm gần đây, hoa thủy tiên phổ biến hơn, nhưng vẫn là loại hoa dành cho người sành chơi, biết thưởng lãm cái đẹp.

Thú chơi hoa thủy tiên đã có từ hàng trăm năm nay.

Mỗi người tìm đến với thủy tiên theo một cách khác nhau, nhưng dường như ai đã một lần chiêm ngưỡng đều bị mê hoặc với vẻ đẹp của nó. Theo chị Nguyễn Thị Thanh Thủy (trú tại phường Tây Hồ, Hà Nội), loài hoa này có một sức hút kỳ lạ. Bước vào một không gian, chỉ cần có một bát hoa thủy tiên đương độ nở rộ, cảm nhận đầu tiên bao giờ cũng là một mùi hương ấm áp, nhẹ lan tỏa trong không khí. Chị Thanh Thủy cảm thấy hạnh phúc nhất khi được tự tay chăm sóc, tự tạo ra cho mình một không gian với hoa thủy tiên, nơi chị có thể lắng lại, ngẫm nghĩ và tìm thấy sự bình an sau những lo toan của cuộc sống thường nhật.

Sự tỉ mỉ trong từng công đoạn từ gọt củ, chăm dưỡng đến khi hoa nở chính là niềm vui mà người chơi thủy tiên theo đuổi. Việc giữ củ hoa trong khoảng 18 đến 20 ngày sau khi gọt, sử dụng nước lạnh và uốn lá, trải rễ để tạo dáng là cả một quá trình vất vả nhưng đầy thú vị. Theo chị Thủy, mỗi người sẽ có một phong cách chơi hoa riêng, tạo nên những tác phẩm đặc trưng không ai giống ai. Chính sự công phu ấy đã tạo nên giá trị riêng biệt cho hoa thủy tiên trong tâm thức người Hà Nội.

Sự tỉ mỉ trong từng công đoạn chính là cái thú mà người chơi thủy tiên theo đuổi.

Cùng chung niềm say mê ấy, anh Lê Hồng Quang (phường Tương Mai, Hà Nội) lại đến với hoa thủy tiên từ những ký ức tuổi thơ đầy ngọt ngào. Anh Hồng Quang chia sẻ: Ngày nhỏ khi tham gia hội chợ xuân, anh ấn tượng mãi với loại kẹo có in hình một loài hoa rất lạ. Hỏi mẹ mới biết đó là kẹo hoa thủy tiên, và khi ăn, mùi thơm của kẹo giống hệt hương hoa thật làm anh nhớ mãi không quên. Tết năm đó, khi đến chúc Tết người thân, anh Quang lại bắt gặp một bát hoa kỳ lạ đặt trang trọng trên bàn, khiến anh trỗi dậy lòng hiếu kỳ mãnh liệt.

Đến khi trưởng thành, anh Quang bắt đầu tìm hiểu về loài hoa mà anh cho rằng không chỉ đẹp, sang trọng, tinh tế mà còn ẩn chứa nhiều bí ẩn. Trong hành trình đó, anh may mắn gặp được những người cùng sở thích, những người bạn tâm giao cùng chung đam mê với thủy tiên. Từ những cuộc gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm gọt tỉa, cộng đồng người chơi thủy tiên đã hình thành. Họ không chỉ nói về hoa mà còn chia sẻ về nhân tình thế thái, gắn kết những con người ở các ngành nghề, vùng miền khác nhau.

Anh Lê Hồng Quang bên bát hoa thủy tiên do chính tay anh kỳ công tạo hình.

Hơn cả một thú vui, hoa thủy tiên còn mang đến cho anh Quang những mối nhân duyên quý báu. Anh Quang vẫn nhớ mãi câu chuyện cách đây gần 10 năm tại đình Kim Ngân trong khu phố cổ Hà Nội, khi đang biểu diễn làm thủy tiên, một cụ già đã mang đến tặng anh hai con dao cổ gọt hoa thủy tiên. Đó là kỷ vật của ông cụ, người từng đạt 10 giải thưởng gọt hoa thủy tiên từ thế kỷ trước. Hay năm 2022, cũng từ sở thích với thủy tiên, anh Quang lại được người thầy giáo cũ tặng một chiếc bát pha lê trồng thủy tiên thời Pháp. Những món quà ấy là minh chứng cho thấy thú chơi hoa đã có bề dày lịch sử hàng trăm năm ở đất Thăng Long, được nhiều thế hệ trước nâng niu.

Từ thú chơi xưa đến hơi thở của nhịp sống hiện đại

Không chỉ dừng lại ở những giá trị hoài niệm, thú chơi hoa thủy tiên ngày nay đang được nhiều người đón nhận, nhất là giới trẻ. Những bát hoa thủy tiên tinh khiết thơm hương dịu ngọt bày trong nhà những ngày Tết không chỉ làm không gian căn phòng thêm trang trọng mà còn lưu giữ nét văn hóa đẹp của người Hà Nội. Thú chơi này đang nhân rộng ở nhiều tỉnh, thành khác như: Hải Phòng, Nghệ An, Sơn La...

Thú chơi hoa thủy tiên ngày nay được đông đảo mọi người đón nhận.

Theo anh Lê Hồng Quang, anh đã trực tiếp hướng dẫn và gửi củ hoa cho các bạn trẻ ở tận Tây Nguyên hay ở Nghệ An để kịp gọt chơi hoa dịp Tết. Anh Hồng Quang kể rằng, nhiều bạn trẻ khi lần đầu nhận được hoa, ngắm nhìn thủy tiên bừng nở vào đúng dịp Tết đã rất xúc động vì lần đầu tiên được thưởng thức mùi hương ấn tượng. Việc giới thiệu, lan tỏa, chia sẻ kinh nghiệm, gửi tặng củ hoa với anh Quang giờ đây như một thú vui của người chơi hoa.

Còn anh Phan Đức Phụng (phường Tương Mai, Hà Nội) chuyên cung cấp củ thủy tiên cho biết, xu hướng người chơi hoa thủy tiên những năm gần đây tăng lên rõ rệt. Nếu như những năm 90 của thế kỷ trước, khi mới bắt đầu tìm hiểu về thú chơi thủy tiên, người chơi còn rất ít và anh thường phải lên tận chợ Bưởi để lùng mua củ hoa, nhưng nay nguồn cung đã đa dạng hơn nhiều và cộng đồng người chơi ngày càng đông hơn.

Năm nay, anh Đức Phụng đã cung cấp ra thị trường hàng vạn củ thủy tiên. Anh Phụng cho biết, sự phát triển của mạng xã hội đã giúp việc tiếp cận kiến thức gọt hoa trở nên dễ dàng hơn, không còn “bí truyền” như trước. Người dân ngày càng chuộng loài hoa này vì ai đã một lần tiếp xúc cũng đều mê mẩn hương vị thanh khiết của thủy tiên. Mặc dù ở miền Nam thời tiết nóng bức khiến việc chơi hoa rất khó khăn và vất vả, nhưng ở các tỉnh miền Bắc và miền Trung, cộng đồng người chơi đang mở rộng từng ngày.

Giữa nhịp sống hối hả, hình ảnh những người trẻ ngồi tỉ mẩn bên chậu nước, đôi tay khéo léo đưa từng đường dao gọt tỉa củ thủy tiên gìn giữ thú chơi xưa như mang theo hơi thở cũ hòa quyện vào nhịp sống đương đại ngày nay.

Minh Ngọc/Báo Tin tức và Dân tộc