Tích lũy định kỳ: Chiến lược đầu tư hiệu quả trong thị trường biến động

Chiến lược giải ngân định kỳ giúp nhà đầu tư tận dụng các nhịp điều chỉnh của VN-Index để tích lũy tài sản

Bài toán khó của việc “bắt đáy” thị trường

Trong các giai đoạn thị trường chứng khoán điều chỉnh mạnh, tâm lý phổ biến của nhiều nhà đầu tư là chờ đợi tín hiệu rõ ràng để “bắt đáy”. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc dự đoán chính xác thời điểm thị trường tạo đáy gần như là nhiệm vụ bất khả thi, ngay cả đối với những nhà đầu tư có nhiều kinh nghiệm.

Theo phân tích của Dragon Capital, phần lớn nhà đầu tư chỉ có thể xác nhận đáy thị trường sau khi xu hướng phục hồi đã hình thành. Điều này khiến việc chờ đợi “đúng thời điểm” để giải ngân thường dẫn đến nguy cơ bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản ở vùng giá thấp.

Dragon Capital đã tiến hành nghiên cứu 75 thời điểm bắt đầu đầu tư khác nhau trong các giai đoạn biến động lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam. Phân tích được thực hiện dựa trên các chu kỳ giảm sâu của VN-Index, bao gồm những giai đoạn điều chỉnh đáng chú ý vào các năm 2018, 2020 và 2022.

Đây đều là những thời điểm thị trường chịu tác động mạnh từ các yếu tố vĩ mô và tâm lý nhà đầu tư. Năm 2018, căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang khiến dòng vốn trên thị trường tài chính biến động mạnh. Năm 2020, cú sốc từ đại dịch COVID-19 khiến thị trường toàn cầu lao dốc trước khi bước vào chu kỳ phục hồi mạnh. Đến năm 2022, xu hướng thắt chặt tiền tệ trên phạm vi toàn cầu cùng với những biến động trên thị trường trái phiếu và bất động sản trong nước đã tạo áp lực điều chỉnh đáng kể đối với thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, việc cố gắng dự đoán chính xác điểm đáy của thị trường thường không mang lại lợi thế bền vững cho nhà đầu tư.

Thay vì tìm cách “bắt đáy”, Dragon Capital khuyến nghị nhà đầu tư áp dụng chiến lược giải ngân định kỳ. Phương pháp này được thực hiện bằng cách phân bổ một khoản vốn cố định theo từng khoảng thời gian nhất định, chẳng hạn hàng tháng hoặc hàng quý, để mua cổ phiếu hoặc chứng chỉ quỹ.

Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu rủi ro liên quan đến việc lựa chọn sai thời điểm tham gia thị trường. Khi thị trường giảm, cùng một lượng vốn có thể mua được nhiều cổ phiếu hơn, qua đó giúp hạ giá vốn bình quân của danh mục đầu tư. Khi thị trường bước vào chu kỳ phục hồi, lượng tài sản được tích lũy trong giai đoạn giá thấp có thể mang lại mức sinh lời đáng kể.

Kết quả phân tích từ 75 kịch bản đầu tư cho thấy sau 12 tháng, các chiến lược đầu tư định kỳ đều mang lại hiệu quả vượt mức tăng của VN-Index. Khi kéo dài thời gian đầu tư lên 24 tháng, khoảng 84% trường hợp đầu tư ghi nhận kết quả tích cực.

Đáng chú ý, sau khoảng hai năm đầu tư, sự khác biệt về thời điểm bắt đầu giải ngân gần như không còn đáng kể. Điều này cho thấy yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả đầu tư không nằm ở khả năng dự đoán chính xác đáy thị trường, mà nằm ở sự kiên trì và kỷ luật trong quá trình tích lũy.

Thời gian trên thị trường quan trọng hơn “thời điểm”

Đồng quan điểm với phân tích trên, ông Hàn Hữu Hậu, chuyên gia phân tích thị trường tại một công ty chứng khoán cho rằng, việc cố gắng xác định chính xác đáy của thị trường là điều rất khó đối với phần lớn nhà đầu tư cá nhân.

Theo ông Hậu, trong nhiều trường hợp, nhà đầu tư chỉ thực sự giải ngân khi thị trường đã bước vào giai đoạn phục hồi rõ ràng. Khi đó, một phần đáng kể cơ hội sinh lời đã bị bỏ lỡ.

“Chiến lược giải ngân định kỳ giúp nhà đầu tư giảm áp lực phải lựa chọn đúng thời điểm tham gia thị trường. Việc đầu tư từng phần theo kế hoạch sẽ giúp tận dụng các nhịp điều chỉnh để tích lũy tài sản với mức giá hợp lý, đồng thời duy trì được kỷ luật đầu tư trong dài hạn”, ông Hậu nhận định.

Phân tích của Dragon Capital cũng cho thấy những nhà đầu tư bắt đầu giải ngân từ 3 - 6 tháng trước khi thị trường tạo đáy thường đạt kết quả tốt hơn so với những người chờ đợi đến đúng thời điểm đáy mới tham gia.

Nguyên nhân là trong giai đoạn thị trường suy giảm, việc giải ngân từng phần giúp nhà đầu tư tích lũy được nhiều tài sản hơn ở vùng giá thấp. Khi thị trường bước vào chu kỳ phục hồi, danh mục đầu tư được xây dựng trong giai đoạn này thường có khả năng mang lại mức sinh lời cao hơn.

Một đặc điểm của thị trường chứng khoán Việt Nam là tỷ trọng lớn đến từ nhà đầu tư cá nhân. Theo ước tính của Dragon Capital, khoảng 95% tài khoản trên thị trường thuộc về nhóm nhà đầu tư cá nhân là nhóm nhà đầu tư thường phản ứng mạnh trước các biến động ngắn hạn.

Trong các giai đoạn thị trường giảm sâu, tâm lý lo ngại rủi ro có thể khiến nhiều nhà đầu tư bán ra khi giá đã giảm mạnh hoặc trì hoãn giải ngân quá lâu. Những quyết định mang tính cảm tính như vậy có thể làm suy giảm hiệu quả đầu tư trong dài hạn.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục mở rộng quy mô và thu hút thêm dòng vốn mới, chiến lược đầu tư dựa trên kỷ luật giải ngân và thời gian nắm giữ dài hạn sẽ ngày càng trở nên quan trọng.

Thay vì cố gắng “bắt đúng đáy”, việc kiên trì tích lũy tài sản theo kế hoạch và duy trì tâm lý ổn định trước các biến động ngắn hạn có thể trở thành nền tảng giúp nhà đầu tư gia tăng tài sản một cách bền vững trong dài hạn.

Phan Hà