Tiêm kích F-16V Viper thay 'bộ não' và 'mắt' bằng công nghệ tối tân, thành chiến cơ mạnh nhất hiện nay
Tiêm kích F-16V Viper không chỉ là gói nâng cấp thông thường, mà đã được tái sinh thành một lực lượng đáng gờm trên bầu trời hiện đại, với radar AESA thế hệ mới, buồng lái số hóa và khả năng sống sót vượt trội.
Tiêm kích F-16V Viper không chỉ là một gói nâng cấp thông thường mà là bước nhảy vọt công nghệ giúp máy bay chiến đấu F-16 cũ kỹ bước vào kỷ nguyên hiện đại, sở hữu radar AESA ngang tầm tiêm kích thế hệ 5, buồng lái số hóa hoàn toàn và khả năng sống sót vượt trội trên chiến trường phức tạp ngày nay.
Trong hơn bốn thập kỷ phục vụ, F-16 Fighting Falcon đã chứng minh mình là một trong những tiêm kích đa năng thành công nhất lịch sử hàng không quân sự.
Tuy nhiên, để duy trì sức chiến đấu trước các mối đe dọa ngày càng tinh vi, Lockheed Martin đã phát triển gói nâng cấp mang tên F-16V, còn gọi là Viper.

Tiêm kích F-16V. Nguồn ảnh: Lockheed Martin.com.
Đây không phải phiên bản sản xuất mới hoàn toàn mà là chương trình hiện đại hóa toàn diện dành cho các khung máy bay F-16 đã có sẵn, đưa chúng lên gần chuẩn công nghệ của dòng Block 70/72 mới xuất xưởng.
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở chỗ F-16V tận dụng khung thân cũ được kéo dài tuổi thọ, trong khi Block 70/72 được thiết kế ngay từ đầu với tuổi thọ cấu trúc lên tới 12.000 giờ bay. Dù vậy, về hệ thống điện tử, radar và khả năng tác chiến, hai phiên bản này gần như tương đương.
Trái tim của F-16V chính là radar AN/APG-83 SABR (Scalable Agile Beam Radar) do Northrop Grumman sản xuất. Đây là radar mảng pha điện tử chủ động (AESA) kế thừa nhiều công nghệ phần cứng và phần mềm từ radar trên F-22 và F-35.
Khác với radar quét cơ học APG-68 cũ, APG-83 có khả năng theo dõi đồng thời hàng chục mục tiêu, chuyển đổi linh hoạt giữa chế độ không đối không và không đối đất gần như tức thời, đồng thời tạo bản đồ mặt đất độ phân giải cao nhờ chế độ Synthetic Aperture Radar.
Radar này tăng đáng kể tầm phát hiện, khả năng chống nhiễu điện tử và độ tin cậy, được đánh giá cao hơn radar thế hệ trước từ 3 đến 5 lần.

Tiêm kích F-16. Ảnh: Ceng Shou Yi/NurPhoto/twz.com
Việc lắp đặt không đòi hỏi thay đổi lớn về cấu trúc, nguồn điện hay hệ thống làm mát của máy bay, giúp quá trình nâng cấp trở nên khả thi về chi phí và thời gian.
Bên cạnh radar, hệ thống hàng không điện tử của F-16V được tái cấu trúc toàn diện. Máy tính nhiệm vụ Modular Mission Computer thế hệ mới xử lý dữ liệu với tốc độ cao hơn nhiều, kết hợp với bus dữ liệu tốc độ cao và kiến trúc thương mại sẵn có (COTS).
Buồng lái được số hóa với màn hình trung tâm Center Pedestal Display kích thước lớn 6x8 inch độ phân giải cao, hiển thị bản đồ số, hình ảnh từ radar và pod nhắm mục tiêu một cách trực quan.
Hệ thống này hỗ trợ tốt hơn cho mũ bảo hiểm JHMCS II, cho phép phi công khóa mục tiêu chỉ bằng cách nhìn. Thêm vào đó, hệ thống định vị Embedded GPS/INS hiện đại, Link 16, IFF Mode 5 và đặc biệt là Automatic Ground Collision Avoidance System (Auto GCAS) giúp ngăn chặn tai nạn va chạm mặt đất một cách tự động, nâng cao đáng kể an toàn bay.

Lockheed Martin bàn giao chiếc tiêm kích F-16V Viper thứ 42 (phiên bản hai chỗ ngồi) cho Không quân Hy Lạp. Nguồn ảnh: Lockheed Martin/theaviationist.com
Về khung thân, chương trình nâng cấp thường đi kèm Service Life Extension Program, kéo dài tuổi thọ cho các máy bay đã tích lũy hàng nghìn giờ bay.
Dù không đạt mức 12.000 giờ của phiên bản mới sản xuất, F-16V vẫn đảm bảo khả năng hoạt động hiệu quả trong nhiều thập kỷ tới.
Động cơ giữ nguyên tùy theo biến thể gốc, thường là F110 hoặc F100, nên hiệu suất bay cơ bản như tốc độ tối đa khoảng Mach 2, tầm hoạt động và khả năng mang tải không thay đổi lớn.
Tuy nhiên, nhờ hệ thống điện tử mạnh hơn, máy bay khai thác tốt hơn các loại vũ khí hiện đại như tên lửa AIM-120D, AIM-9X, AGM-88 HARM, JDAM, JSOW và các loại bom dẫn đường chính xác khác.
Khả năng sống sót cũng được chú trọng thông qua các bộ suite điện tử chiến tranh tiên tiến như Viper Shield (AN/ALQ-254) hoặc IVEWS, kết hợp cảnh báo tên lửa hồng ngoại PAWS-2.

Tiêm kích F-16V Viper thay hoàn toàn ‘bộ não’ và ‘mắt’ bằng công nghệ tối tân, thành chiến cơ mạnh nhất hiện nay. Ảnh: Michael Hoang
Những hệ thống này giúp F-16V phát hiện, định vị và gây nhiễu các mối đe dọa từ radar và tên lửa hiện đại, đồng thời hoạt động hài hòa với radar AESA mà không bị xung đột tín hiệu.
Nhìn tổng thể, F-16V thể hiện triết lý nâng cấp thông minh: giữ lại khung thân đã được chứng minh độ tin cậy, thay thế hoàn toàn “bộ não” và “mắt” bằng công nghệ tiên tiến.
Kết quả là một tiêm kích đa năng có chi phí sở hữu hợp lý hơn nhiều so với việc mua máy bay thế hệ mới, nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu tác chiến mạng trung tâm, phối hợp với F-35 và các nền tảng hiện đại khác.
Các quốc gia như Hy Lạp, Ba Lan và nhiều nước khác đã hoặc đang triển khai chương trình này, chứng tỏ giá trị thực tiễn của F-16V trong bối cảnh ngân sách quốc phòng phải cân bằng giữa hiện đại hóa và duy trì số lượng.
Tiêm kích F-16V không biến một máy bay thế hệ 4 thành thế hệ 5, nhưng nó đã kéo dài và nâng tầm sức mạnh của “Viper” lên mức đủ để cạnh tranh hiệu quả trên bầu trời thế kỷ 21. Đây chính là minh chứng rõ nét cho sức sống bền bỉ của một thiết kế kinh điển khi được tiếp thêm công nghệ mới.
(Theo lockheedmartin.com, twz.com, theaviationist.com)


